Tuy nhiên, Người cũng hiểu rằng, để có thể làm được công việc to lớn đó, phải thay đổi triệt để những tập tục, thói quen và nếp sống cũ của những con người cũ vốn đã ăn sâu, bám rễ từ hàng nghìn năm trước. Một trong những biện pháp chính, theo Người là thi đua học tập gương người tốt, việc tốt, thi đua làm những công việc tốt hằng ngày, thực hiện cần kiệm liêm chính, để lòng mình trong sáng, hướng đến chí công vô tư.
Ðặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức cách mạng và rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, một trong những nguyên tắc rèn luyện đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tự nêu gương và học tập, làm theo các tấm gương. Từ nhận thức sâu sắc rằng: 'Các dân tộc phương Ðông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền'1, nên dù bộn bề công việc, Người vẫn dành thời gian theo dõi rất kỹ những bản tin, bài viết về tấm gương những người tốt đã làm những việc tuy nhỏ, nhưng rất đẹp, rất 'mình vì mọi người'. Với ý nghĩa đó, và để nhân những hạt giống đỏ, gương mẫu trong mỗi việc làm, gương mẫu trong đạo đức lối sống, và để 'cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp', Người đề nghị các báo, đài viết về gương người tốt, việc tốt, tổ chức việc viết sách, xuất bản những cuốn sách Người tốt, việc tốt, phổ biến sâu rộng, nhân rộng trong nhân dân và phát động phong trào thi đua học tập và làm theo những tấm gương người tốt, việc tốt.
Trên cơ sở thấm nhuần quan điểm cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, không phải của riêng một vài cá nhân anh hùng, và để nhiệt tình cách mạng của quần chúng được bắt nguồn vững chắc từ nhận thức tình hình, nhiệm vụ cách mạng một cách sâu sắc, đồng thời chuyển nhiệt tình cách mạng của mỗi người thành hành động cách mạng chung của mọi người Việt Nam yêu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh trân trọng hết thảy những việc làm tốt, những công việc nhỏ, nhưng vô cùng có ý nghĩa trong đời sống thường ngày. Theo quan điểm của Người, bên cạnh những tấm gương anh hùng của những chiến sĩ thi đua, anh hùng dũng sĩ, còn biết bao những con người bình dị khác, mà những việc họ đã làm vẫn ngời sáng đạo lý làm người cao cả, ích nước lợi dân, vẫn có sức lan tỏa, thấm sâu trong cộng đồng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị các báo của Ðảng, của các đoàn thể: 'Mở ra mục người mới, việc mới nhằm nêu lên những gương người tốt, việc tốt trong phong trào thi đua yêu nước ở các cấp, các ngành'2. Người còn đọc, ghi chép cẩn thận và tặng huy hiệu của Người cho những tấm gương tập thể, cá nhân có nhiều thành tích trong chiến đấu, học tập, lao động sản xuất nhằm thúc đẩy phong trào Thi đua yêu nước phát triển sâu rộng, sôi nổi. Có thể thấy bên cạnh những Lê Mã Lương, Nguyễn Văn Trỗi,... trên trận tuyến đánh quân thù, những Phạm Thị Vách, Ðào Thị Hào,... trên mặt trận lao động sản xuất, v.v. là những em nhỏ như Thái Ðình Hoàn cứu sống ba bạn nhỏ bị bom vùi ở Ðô Lương, Nghệ An (báo Nghệ An đăng ngày 17-6-1966), cô đội trưởng thủy lợi Nguyễn Thị Vương ở Thạch Thất, Hà Tây (lúc đó) có nhiều sáng kiến trong công tác, đạt thành tích cao (báo Hà Tây đăng ngày 18-6-1966), Nguyễn Văn Minh ở Thanh Liêm, Nam Hà (lúc đó) dũng cảm cứu sống ba người thoát chết đuối (báo Nam Hà đăng ngày 20-8-1966), v.v. xuất hiện trong 2.075 bài báo được Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc và đề nghị thưởng huy hiệu. Những bài báo viết về những tấm gương 'Người tốt, việc tốt' này đã được cắt dán và đóng thành 20 quyển - Sưu tập báo cắt dán Người tốt, việc tốt hiện lưu tại Kho cơ sở của Bảo tàng Hồ Chí Minh được cắt ra từ 70 loại báo mà Người đã đọc.
Dành thời gian đọc các báo, các bản tin nêu những tấm gương người tốt, việc tốt trên các báo Nhân Dân, Lao động, Tin Việt Nam TTX, Quân đội nhân dân, Văn hóa, Văn nghệ,... các báo địa phương như Nghệ An, Nam Hà, Thái Bình, Hà Nội mới, v.v. Chủ tịch Hồ Chí Minh trân trọng những tấm gương đó, và nhấn mạnh, 'những chiến công và thành tích nổi bật, vang dội thì ai cũng có thể thấy được. Còn những việc nhỏ bình thường thôi, nhưng ích nước lợi dân, thì hay bị xem thường'3, mà biển cả là do 'từng giọt nước nhỏ thấm vào lòng đất, chảy về một hướng mới thành suối, thành sông. Biết bao nhiêu giọt nước nhỏ hợp lại mới thành biển cả. Một pho tượng hay một lâu đài cũng phải có cái nền rất vững chắc mới đứng vững được. Nhưng người ta dễ nhìn thấy pho tượng và lâu đài mà không chú ý đến cái nền. Như thế chỉ thấy cái ngọn mà quên mất cái gốc'4.
Với ý nghĩa lớn lao đó, Người chủ trương viết, nhân rộng tấm gương 'người tốt, việc tốt', nâng niu, trân trọng từng việc làm tốt của mỗi người và những cuốn sách nhỏ Người tốt, việc tốt, 'nhằm nêu gương những con người bình thường, hàng ngày có những hành động nhỏ mà anh hùng, xứng đáng được học tập, ai ai cũng có thể làm theo'5 đã ra đời trên cơ sở căn cứ vào các bài báo viết về những người tốt đã được Bác Hồ thưởng huy hiệu. Loại sách này do 'sáu nhà xuất bản đã lựa chọn một số bài và xuất bản thành'6, nhằm tuyên truyền trong nhân dân, với kích thước nhỏ gọn (10 x15 cm cho phù hợp với hoàn cảnh vừa sản xuất vừa chiến đấu khi đó).
Những cuốn sách Dũng cảm đảm đang (Nhà xuất bản Phụ nữ), Thế hệ anh hùng (Nhà xuất bản Thanh Niên), Vì nước vì dân (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân), Việc nhỏ nghĩa lớn (Nhà xuất bản Kim Ðồng), Dân tộc anh hùng giai cấp tiên phong (Nhà xuất bản Lao Ðộng), Hợp tác xã là nhà xã viên là chủ (Nhà xuất bản Phổ Thông), Hậu phương thi đua với tiền phương (Nhà xuất bản Phổ Thông) được xuất bản đã nêu gương những người tốt có thật, những việc tốt có thật, động viên, giáo dục mọi người cùng ra sức noi gương, hằng ngày thi đua làm những việc tốt. Những cuốn sách này viết về những gương 'thánh hiền', mà 'Thánh hiền ngày nay bao gồm hàng triệu con người có thật trong nhân dân Việt Nam ta, ở trong nhà hay ra ngoài ngõ đều có thể gặp được. Ðó là hàng triệu 'người tốt, việc tốt' đang chống Mỹ, cứu nước, xây dựng CNXH, đang cùng nhau viết nên những trang sử vô cùng oanh liệt mà con cháu ta sẽ mãi mãi tự hào'7. Những tấm gương đó, những cuốn sách nhỏ mà ý nghĩa lớn đó theo Bác, không chỉ có tác dụng cổ vũ phong trào Thi đua yêu nước trong nhân dân, mà còn thiết thực khơi dậy những tiềm năng tốt đẹp vốn tiềm ẩn trong mỗi người Việt Nam.
Xuất hiện và ra đời trong những năm cả nước vừa tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, vừa xây dựng CNXH, những tấm gương 'người tốt, việc tốt' được xuất bản thành những cuốn sách 'người tốt, việc tốt ấy' vẫn tiếp tục đồng hành cùng đất nước ta, nhân dân ta trong sự nghiệp đổi mới. Ðược lưu giữ và đang được trưng bày tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, những cuốn sách nhỏ viết về tấm gương người tốt, việc tốt ấy, cùng với những tài liệu, hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Hồ Chí Minh là những di sản quý về Chủ tịch Hồ Chí Minh, liên quan đến Người, gây xúc động sâu sắc đối với mỗi người Việt Nam và bạn bè quốc tế đến tham quan nơi đây. Bởi, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ nói về đạo đức, không chỉ là một mẫu mực về tấm gương đạo đức cách mạng, mà những việc làm của Người nhằm nhân rộng những tấm gương của những con người thường nhưng có phẩm cách đạo đức cao quý, có những việc làm anh hùng trong mọi mặt đời sống xã hội nước nhà, sẽ giúp mỗi chúng ta cảm nhận được sự lan tỏa của những tấm gương đó đang ngày mỗi ngày góp phần xây dựng lối sống 'mình vì mọi người', 'lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ', v.v. theo những chuẩn mực đạo đức cách mạng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu ra, luôn rèn luyện và thực hiện trở lên sinh động hơn trong thực tiễn.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa hơn 40 năm, nhưng sự quan tâm của Người về đạo đức cách mạng đối với cán bộ đảng viên, đối với nhân dân ta, sự gương mẫu thực hiện của Người; những tấm gương sống, những tập thể và cá nhân tốt của từng ngành, từng giới, từng lứa tuổi, v.v. hiển hiện trong mỗi cuốn sách Người tốt, việc tốt đã xuất bản ngày trước vẫn từng ngày, từng giờ góp phần làm cho điều thiện trong mỗi con người sinh sôi, xã hội ngày một tốt đẹp hơn, và những tính xấu, sự vị kỷ, cá nhân chủ nghĩa, cùng điều ác sẽ bị đẩy lùi.
Tiếp tục thực hiện lời chỉ dẫn của Người, chúng ta hãy làm, hãy trân trọng và tuyên truyền sâu rộng trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng, trong nhân dân để những tấm gương sáng, những bông hoa đẹp trong các phong trào thi đua yêu nước như: Phong trào thi đua 'Lao động giỏi, lao động sáng tạo', phong trào thi đua phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển nông thôn, phong trào 'Giỏi việc nước, đảm việc nhà', phong trào 'xanh sạch đẹp', bảo đảm an toàn vệ sinh lao động, xây dựng gia đình văn hóa, cơ quan văn hóa; tấm gương những người lính, những chiến sĩ công an nhân dân quên mình cứu dân trong mưa lũ, trong trận chiến chống buôn bán và tàng trữ ma túy,... tấm gương những thanh niên tình nguyện, những thiếu niên quên mình cứu bạn, những tấm gương học giỏi 'nghèo vượt khó', v.v. ngày càng nở rộ và lan tỏa trong thực tiễn.
Làm tốt điều đó cũng chính là thiết thực triển khai sâu rộng Cuộc vận động 'Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh'.
-----------
(1) Hồ Chí Minh, Sđd, t.12, tr.558-559
(2) Thành Duy: Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, Nxb CTQG, H, 2001, tr.128
(3) Sách Người tốt, việc tốt: Vì nước vì dân, Nxb Quân đội nhân dân, H, 1968, t.3, tr.5
(4) Hồ Chí Minh, Sđd, t.12, tr.549
(5) Sách Người tốt, việc tốt: Vì nước vì dân, Nxb Quân đội nhân dân, H, 1968, t.3, tr.5
(6) Bộ Văn hóa thông tin: Tuyển tập Hà Huy Giáp, !998, tr.332
(7) Hồ Chí Minh, Sđd, t.12, tr.558-559
