Họa mi trong bão táp
Đê-mít Rút-xốt ra đời với tên khai sinh Ác-tê-mi-ốt Ven-tu-rít Rút-xốt tại A-lếch-xanđri-a (Ai Cập) trong một gia đình xuất thân từ Hy Lạp và giàu truyền thống âm nhạc. Có người mẹ là ca sĩ, người cha chơi ghi-ta cổ điển, cậu sớm theo học trường nhạc, nên làm chủ những nhạc cụ "khó tính" như ghi-ta, kèn hơi, công-t'rô-bát, oóc-gan. Khoảng giữa thập niên 1950, do ảnh hưởng cuộc khủng hoảng ở kênh đào Xu-ê, cậu phải theo gia đình chuyển về cố quốc Hy Lạp. Mới 15 tuổi, không một xu dính túi, cậu đã phải kiếm sống nuôi cả gia đình: chơi nhạc jazz và hát những ca khúc ăn khách của phương Tây cho các quán rượu, nhà hàng, khách sạn.
Năm 1963, Đê-mít Rút-xốt cùng hai người bạn thành lập ban nhạc "Con đẻ của Nữ thần Sắc Đẹp và Tình Yêu". Năm 1968, do cuộc đảo chính ở Hy Lạp, ban nhạc này phải chuyển sang Pa-ri hành nghề. Họ bắt đầu nổi tiếng từ ca khúc Làn mưa và nước mắt, rồi ra ba an-bum nữa thì tan rã vào năm 1971. Đê-mít Rút-xốt tách ra hát riêng, tổ khúc Ta sẽ cùng khiêu vũ ra mắt khá thành công, giành vị trí cao trong bảng xếp hạng của nhiều nước Xcan-đi-na-vơ, Pháp, Đức, I-ta-li-a, Tây Ban Nha và Hà Lan. Cuối năm 1971, ông cho ra đời một an-bum đơn ca và năm 1974, an-bum Mãi mãi và bất kể lúc nào thật sự nổi đình nổi đám.
Tự đổi mới mình
Sự đánh giá của xứ Anh đối với những tác phẩm ghi âm thật khó lường được trước: trong danh mục những ca khúc được họ ưa chuộng nhất, Đê-mít Rút-xốt có đĩa vươn lên đến vị trí thứ năm, nhưng cũng có những ca khúc, đáng kể là an-bum Những kỷ vậtlại chỉ đạt vị trí khiêm tốn. Biết danh tiếng của mình bắt đầu thuyên giảm, nghệ sĩ không nản, và nỗ lực phi thường đã được đáp đền xứng đáng: đĩa ca khúc tự soạn tự hát Kỳ nhân Đê-mít Rút-xốt đưa ông lên đỉnh; cùng năm đó, có ca khúc nữa đạt vị trí thứ nhì, ấy vậy mà đĩa tiếp theo - Ky-ri-la - chỉ được xếp thứ 40.
Mặc dầu vậy, số phận của những bản ghi âm lại tương phản với thành công trên sàn diễn, nơi Đê-mít Rút-xốt rất biết phát huy giọng hát sở trường - chất giọng cao vút, độc đáo và bay bướm - đồng thời chăm chút kỹ lưỡng cho phông cảnh sân khấu và trang phục biểu diễn... Chính vì thế mà nghệ sĩ tạo được sức cuốn hút kỳ diệu ngay từ khi sắp sửa cất lên tiếng hát. Ở thời kỳ đỉnh cao sự nghiệp, mỗi năm Đê-mít Rút-xốt thực hiện 150 chương trình biểu diễn.
Sang thập niên 1990, Đê-mít Rút-xốt quyết định phải làm khác mình hồi thập niên 1970 và liên tiếp cho ra đời những an-bum giàu tính thể nghiệm: năm 1995 - một an-bum độc đáo kết hợp chất săng-xông Pháp, các giai điệu tổng hợp và phong cách âm nhạc sắc tộc. Hầu như cùng thời, đĩa Dạ khúc trình làng những tác phẩm ô-pê-ra Tây Âu cổ điển được thể hiện theo phong cách hiện đại. Hai năm sau (1997) - nghệ sĩ trình làng một an-bum thấm đẫm những giai điệu Địa Trung Hải. Các tác phẩm này cho thấy rõ cảm hứng dào dạt của nghệ sĩ đối với âm nhạc sắc tộc của quê hương lịch sử Hy Lạp và những vùng lân cận như bán đảo Ban-căng và Trung Đông. Ông cũng tham gia phần âm nhạc trong hai bộ phim Những bánh xe lửavà Chạy dọc lưỡi dao... Trong sự nghiệp ca hát, Đê-mít Rút-xốt từng ra 42 an-bum riêng, bán hết hơn 60 triệu bản.
Đôi nét đời tư
Đê-mít Rút-xốt còn nổi tiếng về sự kiện ngày 14-6-1985: Hôm đó, nghệ sĩ cùng cô bạn gái Pa-me-la di chuyển từ A-ten đi Rô-ma bằng máy bay dân dụng Bô-ing-727 của một hãng hàng không Mỹ, nhưng đột ngột xuất hiện không tặc khiến kế hoạch biểu diễn phải đình hoãn. Chúng khống chế toàn bộ phi hành đoàn và hành khách, ông bị bắt làm con tin, bị giam giữ cả tuần lễ. Nhờ sức thuyết phục của âm nhạc, Đê-mít Rút-xốt được thả về, sang năm 1986 mới trở lại với người hâm mộ và ra đĩa đơn Đảo tình yêu. Sự cố ấy gây sốc nặng, khiến ông vài lần gò mình giảm cân, thu gọn thể trọng từ 150 kg xuống còn 100 kg.
Đê-mít Rút-xốt đã kết hôn với bốn phụ nữ: với ông, người đầu tiên Mô-ni-ca sinh cô con gái Ê-mi-li-a, người thứ hai Đô-mi-ních sinh cậu con trai Xi-rin, sau đó, với cả nữ ca sĩ Mỹ Pa-me-la Xmít và nữ công dân Pháp Ma-ry đều không có con chung. Nghệ sĩ có nhà riêng bên bờ sông Xen trong vùng đô thị Pa-ri và chia đều thời gian cư trú: nửa năm sống tại quê nhà Hy Lạp với con trai, nửa năm ở Pháp với con gái. Pa-ri trở thành quê hương thứ hai của nghệ sĩ Hy Lạp cho nên không lấy làm lạ khi Đê-mít Rút-xốt ghi một đĩa hát bằng tiếng Pháp (1977).
Sau 45 năm hoạt động âm nhạc, tự hào vì những người hâm mộ vẫn trung thành với mình, luôn luôn nhận được tình yêu và sự ủng hộ của họ, nhưng vẫn mang nỗi hoài cảm về thứ ca nhạc mình đã từng yêu, "Họa mi Hy Lạp" mới cho ra mắt an-bum Đê-míttheo phong cách blues-rock thể hiện quyết tâm trở về nguồn cội. Ông nhận xét: "Trong thời buổi khủng hoảng không chỉ xảy ra ở Hy Lạp mà nó đã loang ra toàn thế giới, mà âm nhạc thì có khả năng đem đến sự giải phóng về cảm xúc. Khủng hoảng kinh tế chỉ góp phần làm tăng sự chú ý đến nghệ thuật. Các ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên, vũ đoàn từ nhiều nước khác nhau, kể cả Nga và Mỹ, vẫn cứ đến Hy Lạp biểu diễn. Vốn là sinh viên khoa Triết học, nghệ sĩ vẫn nuôi dưỡng trong mình niềm lạc quan "Mỗi người Hy Lạp đều là một triết gia, chứ không, chúng tôi qua sao nổi khủng hoảng".
Năm 2015 đến mới được ít ngày, Đê-mít Rút-xốt ngừng thở. Đây là năm tròn nửa thế kỷ hoạt động nghệ thuật của ông với bao dự định: tiếp tục đi đây đi đó, gặp gỡ với những người mới, muốn làm nên nhiều chuyện và dâng hiến được nhiều...
