Địa hình đồi núi hiểm trở, chia cắt từ lâu là trở ngại đối với phát triển kinh tế - xã hội vùng Trung du và miền núi phía bắc. Những năm gần đây, nhiều dự án cao tốc, quốc lộ trọng yếu được đầu tư, từng bước mở rộng khả năng kết nối cho vùng. Theo Cục Đường bộ Việt Nam, tại khu vực Đông Bắc, tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang được triển khai, kết nối Cao Bằng với Lạng Sơn; cùng với đó là dự án Chợ Mới - Bắc Kạn và định hướng tiếp tục kết nối lên Cao Bằng. Ở phía Tây Bắc, các tuyến Tuyên Quang - Phú Thọ, Tuyên Quang - Hà Giang được đầu tư; trục Hòa Lạc - Hòa Bình - Mộc Châu và hướng kết nối tiếp lên Sơn La, Điện Biên đang từng bước được triển khai theo các giai đoạn.
Bên cạnh hệ thống cao tốc, Bộ Xây dựng đã giao Ban Quản lý dự án 2 triển khai Dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía bắc, trong đó có các tuyến nối Lai Châu với cao tốc Nội Bài - Lào Cai qua Quốc lộ 279, Quốc lộ 32 và một số đoạn tuyến mới. Những công trình này góp phần khắc phục tình trạng chia cắt, nâng cao khả năng tiếp cận mạng lưới giao thông quốc gia của các địa phương vùng cao.
Ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý và Tổ chức giao thông, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, khi mạng lưới cao tốc, quốc lộ được kết nối thông suốt, thời gian đi lại và chi phí vận chuyển hành khách, hàng hóa sẽ giảm đáng kể. Nông sản từ miền núi xuống đồng bằng và hàng hóa theo chiều ngược lại được lưu thông thuận lợi hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Giao thông phát triển còn tạo điều kiện thu hút đầu tư, mở rộng quy mô du lịch, khai thác tốt hơn lợi thế cảnh quan, văn hóa bản địa.
Quyết định số 610/QĐ-TTg ngày 4/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh Quy hoạch vùng trung du và miền núi phía bắc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, xác định ưu tiên phát triển đồng bộ hệ thống cao tốc, quốc lộ trọng yếu, đường vành đai biên giới và các trục kết nối đông - tây. Quy hoạch hướng tới hình thành mạng lưới giao thông liên hoàn trên các hành lang kinh tế kết nối Lào Cai, Lạng Sơn với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh; đồng thời tăng cường liên kết Điện Biên, Sơn La, Phú Thọ với vùng Thủ đô.
Cùng với đường bộ, quy hoạch điều chỉnh còn định hướng phát triển đường sắt, đường thủy nội địa, hệ thống cảng cạn và trung tâm logistics gắn với các hành lang kinh tế. Việc phát triển đồng bộ các loại hình vận tải không chỉ mở rộng khả năng kết nối mà còn góp phần giảm chi phí lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư, nâng cao sức cạnh tranh của kinh tế vùng. Đây là cơ sở để trung du và miền núi phía bắc khai thác hiệu quả tiềm năng, tạo sức bật tăng trưởng trong giai đoạn tới.
