Chính sách không chỉ giảm đáng kể gánh nặng chi phí điều trị cho người dân, nhất là người nghèo, mà còn tạo chuyển biến rõ rệt trong khả năng tiếp cận thuốc và dịch vụ y tế chất lượng cao tại các tỉnh miền núi, trung du Bắc Bộ, khu vực đang rất cần những chính sách y tế mang tính “tiếp sức” từ gốc.
Bước điều chỉnh lớn
Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Trong đó, một nội dung then chốt là tăng tỷ lệ và mức thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), đồng thời mở rộng quyền lợi cho người tham gia, bao gồm tăng mức hưởng, mở rộng dịch vụ kỹ thuật và danh mục thuốc được thanh toán.
Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành y tế triển khai việc mở rộng danh mục thuốc BHYT sau nhiều năm gần như “đứng yên”. Hiện nay, danh mục thuốc thanh toán BHYT vẫn đang áp dụng theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT với 1.037 hoạt chất, trong khi thực tiễn điều trị đã có nhiều thay đổi, đặc biệt với các bệnh mạn tính và bệnh không lây nhiễm.
Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), đến cuối quý I/2026, danh mục thuốc được BHYT thanh toán sẽ được cập nhật với mức mở rộng lớn chưa từng có. Dự kiến có 76 loại thuốc mới được bổ sung, trong đó 28 thuốc điều trị ung thư và bệnh lý miễn dịch, bao gồm 22 thuốc điều trị đích thế hệ mới, là những loại thuốc có giá thành rất cao, trước đây nằm ngoài khả năng chi trả của phần lớn người bệnh. “Khi các thuốc này được đưa vào danh mục BHYT, hàng chục nghìn bệnh nhân sẽ giảm đáng kể gánh nặng đồng chi trả, đồng thời có cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến ngay trong nước”, bà Trần Thị Trang cho biết.
Theo bà Vũ Nữ Anh, Phó Vụ trưởng Bảo hiểm y tế, số lượng thuốc tại tuyến xã sẽ tăng gấp đôi so với hiện nay. Điều này cho phép người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường hay các bệnh mạn tính khác được chẩn đoán, kê đơn và thanh toán BHYT ngay tại địa phương, giảm đáng kể chi phí đi lại và tình trạng dồn bệnh nhân lên tuyến trên.
Chăm sóc sức khỏe từ gốc
Tại các địa bàn miền núi như phường Sa Pa (Lào Cai), nơi tỷ lệ người dân tộc thiểu số chiếm đa số, việc mở rộng danh mục thuốc BHYT được kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi thực chất trong công tác điều trị.
Theo ông Phạm Lê Trung, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Sa Pa, nhiều năm qua, bệnh viện gặp không ít khó khăn khi điều trị cho bệnh nhân mắc bệnh mạn tính hoặc bệnh nặng do danh mục thuốc BHYT còn hạn chế. “Có những trường hợp bác sĩ biết rõ loại thuốc phù hợp hơn, hiệu quả điều trị cao hơn, nhưng không nằm trong danh mục thanh toán BHYT. Với người dân vùng núi, thu nhập thấp, việc phải tự chi trả gần như là không thể”, ông Trung chia sẻ.
Theo ông Phạm Lê Trung, khi danh mục thuốc được mở rộng, đặc biệt là việc bổ sung nhiều loại thuốc thiết yếu về tuyến cơ sở, bệnh viện tuyến xã, phường như Sa Pa sẽ chủ động hơn trong điều trị, giảm tình trạng phải chuyển bệnh nhân lên tuyến tỉnh hoặc trung ương chỉ vì thiếu thuốc.
Chính sách mới cũng mang lại kỳ vọng lớn cho người dân vùng cao. Bà Sùng Thị Mỷ, 62 tuổi, người dân tộc H’Mông, trú tại thôn Séo Mý Tỷ, phường Sa Pa (Lào Cai), đang điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường tại Bệnh viện Đa khoa Sa Pa, cho biết, thẻ BHYT là chỗ dựa quan trọng nhất của gia đình bà từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, trong quá trình điều trị, không ít lần bác sĩ tư vấn có thuốc phù hợp hơn nhưng không nằm trong danh mục được BHYT thanh toán, khiến gia đình bà phải cân nhắc rất nhiều.
“Nhà tôi làm nương, thu nhập không ổn định. Mỗi lần đi bệnh viện là cả nhà lo, vì ngoài tiền thuốc còn tiền xe, tiền ăn, có khi phải ở lại vài ngày. Có thuốc tốt mà bảo hiểm chưa chi trả thì chúng tôi không dám mua”, bà Mỷ chia sẻ. Theo bà, khi nghe tin từ năm 2026 danh mục thuốc BHYT sẽ được mở rộng, đặc biệt là đưa nhiều thuốc về tuyến cơ sở, người dân trong bản ai cũng mừng. “Nếu được dùng đúng thuốc ngay ở bệnh viện gần nhà thì người nghèo như chúng tôi mới yên tâm chữa bệnh, không phải vay mượn hay đi xa”, bà nói.
Việc mở rộng danh mục thuốc và quyền lợi BHYT từ năm 2026 được đánh giá là bước đi nhân văn, đúng và trúng, thể hiện rõ định hướng lấy người dân làm trung tâm trong chính sách y tế. Đặc biệt, với các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn, đây còn là mở rộng cơ hội sống khỏe, sống an tâm cho hàng triệu người dân.
Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, các chuyên gia cho rằng cần song song bảo đảm nguồn lực tài chính cho quỹ BHYT, nâng cao năng lực y tế cơ sở và tăng cường truyền thông để người dân hiểu rõ quyền lợi của mình. Khi các khâu này được triển khai đồng bộ, chính sách mở rộng danh mục thuốc BHYT sẽ thật sự phát huy hiệu quả, góp phần thu hẹp khoảng cách y tế giữa các vùng miền, tiến gần hơn tới mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Chính sách mở rộng danh mục thuốc BHYT từ năm 2026 hướng mạnh tới tuyến y tế cơ sở. Theo Bộ Y tế, 357 loại thuốc sẽ được bổ sung cho trạm y tế xã, phường, bao gồm các nhóm thuốc điều trị bệnh phổ biến như tim mạch, nội tiết, tiêu hóa, kháng sinh, giảm đau và thuốc điều trị bệnh mạn tính.
Tiêu điểm: Mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế
