Theo các chuyên gia Thái-lan, ngày nay, với công nghệ và óc sáng tạo, con người có thể dễ dàng chuyển đổi hạt gạo xuất khẩu truyền thống thành các sản phẩm hàng hóa khác chế biến từ gạo mang lại nguồn thu tốt hơn cho nông dân và cho đất nước. Ông Pra-vít Xan-ti-oắt-ta-na, Giám đốc điều hành Công ty dầu ăn Thai Edible Oil Co.Ltd, một đơn vị sản xuất dầu ăn từ cám gạo, đặt vấn đề, một khi trà xanh đã chiếm lĩnh thị trường thế giới thành công như vậy thì tại sao Thái-lan lại không thể sản xuất đồ uống làm từ gạo tương tự như thế? Ông cho rằng, Thái-lan là chuyên gia trong việc cải tiến mẫu mã cho hạt lúa nhưng lại thiếu kỹ năng để biến hạt gạo thành những thành phẩm khác. Là người được trao Giải sáng tạo quốc gia năm 2010, ông Pra-vít cho rằng, Thái-lan cần chỉ rõ cho người dân biết rằng, nước này có thể làm được những gì từ hạt gạo. Thay vì xuất khẩu hạt gạo thông thường, Thái-lan sẽ cung cấp cho thị trường dầu làm từ cám gạo, nước sốt không béo hoặc nước uống tăng lực làm từ gạo, các loại bánh ăn sẵn cho trẻ được chế biến từ bột gạo, v.v. Giám đốc điều hành Quỹ lúa gạo Thái-lan Quan-chai Gô-mét thẳng thắn: 'Chúng ta biết ơn những người nông dân và lúa gạo do họ làm ra. Hạt gạo đã cứu chúng ta mỗi khi nền kinh tế bị suy sụp. Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn thẳng vào thực tế rằng, chúng ta có thể sẽ không còn là nhà xuất khẩu gạo lớn nhất nữa trong nay mai, khi mà Mi-an-ma và Việt Nam đang nổi lên là hai đối thủ đáng gờm trong thị trường gạo thế giới'. Ông nhấn mạnh, đã đến lúc Thái-lan cần xuất khẩu những sản phẩm sáng tạo từ hạt gạo nhiều hơn là xuất khẩu lúa gạo. Năm 2010, Thái-lan sản xuất khoảng 20 triệu tấn gạo, xuất khẩu khoảng chín triệu tấn, tăng 5% về khối lượng nhờ nhu cầu tiêu dùng của thế giới tăng cao. Châu Phi là thị trường mua nhiều gạo Thái-lan nhất năm qua với các bạn hàng chủ chốt là Ni-giê-ri-a, Cốt Ði-voa và Nam Phi. Còn tại thị phần châu Á, gạo Việt Nam đang 'lấn lướt' Thái-lan do hàng cùng loại của Việt Nam có giá thấp hơn Thái-lan.
Ðổi mới tư duy cho hạt gạo cũng chính là việc khẩn trương xúc tiến kế hoạch khuyến khích nông dân trồng lúa hai vụ một năm thay vì ba vụ một năm như hiện nay của Chính phủ Thái-lan. Kế hoạch trên trước mắt nhằm giúp hỗ trợ giá mặt hàng này khi giá gạo thời gian qua bị sụt giảm trên thị trường thế giới. Bộ trưởng Nông nghiệp Thái-lan Thê-ra Dông-xa-mút cho biết, với việc trồng hai vụ lúa mỗi năm, nước này sẽ ngăn chặn sự lây lan của sâu bọ và dịch bệnh hiệu quả hơn, đồng thời sẽ giảm bớt chi phí và nâng cao năng suất lúa. Kế hoạch trên có thể làm giảm lượng gạo xuất khẩu của nước này khoảng hai triệu tấn mỗi năm, nhưng về lâu dài, giảm một vụ canh tác lúa mỗi năm sẽ giúp Thái-lan chú trọng đầu tư để tăng năng suất gạo chất lượng cao. Bộ Thương mại Thái-lan nêu chỉ tiêu xuất khẩu khoảng 9 - 9,5 triệu tấn gạo trong năm 2011, so 8,6 triệu tấn của năm 2009 và hơn 10 triệu tấn năm 2008. Nước này đặt mục tiêu năm 2015 sẽ tăng 20% sản lượng gạo hương lài, loại gạo có lúc đạt xấp xỉ 1.000 USD/tấn. Chủ tịch danh dự Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Chu-ki-át Ô-pha-uông-xê nói, Thái-lan không nên quá chú ý đến khối lượng xuất khẩu mà cần tập trung duy trì bền vững giá thóc. Ðiều này là tốt hơn so với sản xuất ra nhiều thóc có giá thấp, việc sẽ khiến nhà nước tốn phí nhiều tiền cho chương trình hỗ trợ giá. Theo ông, chính phủ cần có chính sách rõ ràng để nâng cao năng suất, mở rộng diện tích có hệ thống thủy lợi, đầu tư nhiều vào chương trình nghiên cứu và phát triển để tạo ra những giống lúa có giá trị gia tăng nhằm đáp ứng những nhu cầu khác nhau trên thị trường.
Ðổi mới tư duy về hạt gạo từ bây giờ sẽ định ra hướng đi mới đầy hứa hẹn cho ngành xuất khẩu gạo của Thái-lan trong tương lai.
