Những gợi mở từ quốc tế

Đối với nhiều quốc gia trên thế giới, để khai thác vỉa hè một cách tối ưu, phải bắt đầu từ những nỗ lực quy hoạch hạ tầng giao thông công cộng và tìm ra cách thức quản lý khoa học.

Vỉa hè ở thành phố Seoul, Hàn Quốc, luôn được giữ sạch sẽ, thông thoáng. Ảnh: Nam Khánh
Vỉa hè ở thành phố Seoul, Hàn Quốc, luôn được giữ sạch sẽ, thông thoáng. Ảnh: Nam Khánh

Thực tế, ngay cả ở những quốc gia phát triển như Đức, Pháp, Thụy Điển… cũng từng gặp khó khăn trong quản lý vỉa hè. Song, trong quá trình phát triển đô thị, các quốc gia này đã sớm quan tâm phát triển hạ tầng giao thông, giảm phương tiện cá nhân, quy hoạch lòng đường, hè phố, điểm đỗ xe hợp lý, cùng đó là những quy định rõ ràng về sử dụng vỉa hè… đã giúp phố thông, hè thoáng. Tại Thái Lan, từ năm 2005 đã ban hành quy định, các quầy hàng không rộng quá 2m2, không cao quá 1,5m, và phải chừa khoảng trống cho người đi bộ, thời gian bán hàng theo ca. Người bán hàng rong không được bán hàng trong bán kính 10m tại các khu vực bến xe buýt, lối vào ga tàu điện trên cao và tàu điện ngầm. Cùng với đó, các xe ô-tô, xe máy nếu đỗ sai quy định sẽ bị phạt nặng.

Tại Pháp, trong luật giao thông đường bộ, quốc gia này đặt ra quy định về kích thước vỉa hè, cụ thể chiều rộng tối thiểu của lối đi và vỉa hè phải là 1,4m. Pháp cũng cho phép kinh doanh trên vỉa hè khi có sự đồng ý của chính quyền địa phương. Ở nhiều thành phố, cá nhân muốn kinh doanh phải được phép thiết lập gian hàng, việc kinh doanh buôn bán phải đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn và sức khỏe cộng đồng.

Còn tại Seoul, Hàn Quốc, từ năm 2013, thành phố đã thành lập “Ủy ban Tư vấn Chính sách cho người bán hàng rong”. Nhiều nhà quy hoạch đô thị, chuyên gia thiết kế, chuyên gia xã hội, chủ cửa hàng và các nhóm người bán hàng rong đã được tham vấn để xây dựng quy định, hướng dẫn về hoạt động kinh doanh trên đường phố. Từ đó, thành phố đã ban hành quy định, hướng dẫn dành cho người bán hàng rong (có hiệu lực từ tháng 1/2019), với một số điểm nổi bật là: Không chiếm dụng đường để kinh doanh khi chưa có giấy phép; tuân thủ các tiêu chuẩn lắp đặt quầy hàng; cấm bán lại hoặc cho thuê lại quầy hàng; người vận hành quầy hàng phải được đào tạo; tuân thủ việc đóng phí…

Đề cập đến việc học tập kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới, KTS Lã Hồng Sơn (Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội), cho biết: Tại Singapore, từ lâu đã xây dựng các không gian chung, tạo điều kiện cho người dân đi bộ, tổ chức hoạt động giao lưu trên vỉa hè. Mặt khác, Nhà chức trách không tước đi quyền kinh doanh kiếm sống của những người bán hàng, mà tổ chức khu vực để họ được thuê, bán hàng. Từ năm 2018, Singapore đã xây dựng 200km đường dành cho người đi bộ có mái che, có hướng dẫn chi tiết, cụ thể về việc sử dụng vỉa hè, chống lấn chiếm vỉa hè với mục đích kinh doanh.

Không có một hình mẫu chung cho các tuyến phố; quy hoạch phải có tính kế thừa, tạo thuận lợi cho người đi bộ; công cụ quản lý của chính quyền, ngoài mục tiêu tạo thuận lợi cho người đi bộ, phải dành chỗ cho sự sáng tạo thiết kế; cần có sự phối hợp thường xuyên và chặt chẽ của nhiều cơ quan.