Thước đo mới của nguồn nhân lực
AI đã khiến nhân lực không còn được tính chủ yếu bằng số lượng mà bằng cấu trúc kỹ năng như: khả năng sử dụng công cụ số, làm việc với dữ liệu, vận hành dây chuyền tự động hóa và thích nghi với quy trình liên tục tối ưu.
Theo đó, bài toán đặt ra cho đào tạo nghề ở vùng Đồng bằng sông Hồng không chỉ là tăng chỉ tiêu mà là đổi cấu trúc đào tạo. Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã nhấn mạnh vai trò trung tâm giáo dục-đào tạo nhân lực chất lượng cao và đi đầu về kinh tế số, xã hội số.
Khi mục tiêu đã rõ, câu hỏi tiếp theo là: lộ trình nghề nghiệp mới cho người lao động sẽ được “dựng” như thế nào để không rơi vào bẫy thiếu kỹ năng trong kỷ nguyên AI?
Áp lực này ngày càng rõ khi The Future of Jobs Report 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới dự báo 39% kỹ năng hiện tại sẽ thay đổi hoặc lỗi thời trước năm 2030; các công việc lặp lại, hành chính, nhập liệu chịu rủi ro cao, trong khi nhu cầu tăng mạnh ở nhóm kỹ năng công nghệ, dữ liệu và tư duy phân tích.
Trước thực tế đó, hệ thống giáo dục nghề nghiệp được tổ chức lại theo hướng linh hoạt và liên thông hơn. Từ ngày 1/3/2025, chức năng quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp được chuyển về Bộ Giáo dục và Đào tạo, tạo điều kiện xây dựng mô hình học suốt đời, cho phép người lao động học theo mô-đun, tích lũy kỹ năng và quay lại đào tạo khi cần.
Lộ trình mới được định hình
Với vùng Đồng bằng sông Hồng, hệ thống đào tạo nghề được tổ chức lại theo hướng tinh gọn và tập trung. Các cơ sở công lập được rà soát, lựa chọn những đơn vị đủ năng lực để đầu tư chiều sâu, phát triển thành trung tâm đào tạo chất lượng cao. Cách làm mới hình thành các “hạt nhân” đủ mạnh, đóng vai trò đầu tàu cung ứng nhân lực kỹ thuật cho toàn bộ chuỗi công nghiệp và dịch vụ. Đáng chú ý, mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ngày càng chặt chẽ. Nhờ đó, đào tạo không còn tách rời thị trường, còn người học ra trường có thể làm việc ngay.
Mặt khác, tăng cường và nâng cao hiệu quả lồng ghép các mục tiêu tạo việc làm, nâng cao chất lượng việc làm và phát triển việc làm bền vững… trong các chính sách, chương trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội của vùng, bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Thực hiện các giải pháp phát triển thị trường lao động, tăng cường kết nối cung và cầu lao động của các tỉnh, thành phố. Xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động đồng bộ, hiện đại; tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm; đẩy mạnh giao dịch việc làm trực tuyến, chủ động cung ứng nguồn lao động đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.
Nhìn rộng hơn, đào tạo nghề được lồng ghép với mục tiêu tạo việc làm bền vững trong các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của vùng. Đây không chỉ là cải cách giáo dục, mà là xây dựng một hệ sinh thái kỹ năng đủ sâu và đủ bền, để người lao động tự tin bước cùng kỷ nguyên AI.
Theo Cục Thống kê, năm 2025 tổng sản phẩm địa bàn (GRDP) vùng Đồng bằng sông Hồng tăng 9,74% và đóng góp 36,41% vào tăng trưởng chung cả nước, mức đóng góp cao nhất trong các vùng. Tăng trưởng nhanh kéo theo nhu cầu nhân lực tăng cao, đặc biệt ở lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo và các dịch vụ hiện đại.
