Mở rộng đối tượng, tăng mức thụ hưởng
Hiện nay, cả nước có hơn 8,8 triệu đối tượng NCC, thụ hưởng chế độ ưu đãi luôn được điều chỉnh phù hợp điều kiện thực tiễn, gắn liền tăng trưởng kinh tế, tiến bộ và công bằng xã hội. Pháp lệnh SÐBS tập trung chỉnh sửa một số vấn đề cấp bách, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nhằm bảo đảm công bằng trong thực hiện chính sách; thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Theo đó, mở rộng diện đối tượng được thụ hưởng và sửa đổi một số chính sách như trợ cấp người phục vụ bà mẹ VNAH sống ở gia đình; trợ cấp hằng tháng cho người hoạt động cách mạng hoặc hoạt động kháng chiến (HÐKC) bị địch bắt tù đày, tiền tuất đối với thân nhân của hai liệt sĩ trở lên; bổ sung chế độ ưu đãi trong giáo dục và đào tạo đối với tất cả con đẻ người HÐKC bị nhiễm chất độc hóa học (CÐHH), mở rộng cấp BHYT cho một số nhóm thân nhân NCC... Các điều kiện, tiêu chuẩn xác nhận liệt sĩ, thương binh, bệnh binh trong một số trường hợp cũng được sửa đổi, bổ sung; thời điểm hưởng được điều chỉnh có lợi cho NCC và thân nhân họ.
Sau pháp lệnh SÐBS, hàng loạt văn bản được ban hành, như Nghị định số 31/2013/NÐ-CP quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi NCC với cách mạng; thông tư hướng dẫn thủ tục lập hồ sơ, quản lý hồ sơ, thực hiện chế độ ưu đãi NCC với cách mạng và thân nhân; hướng dẫn thực hiện Quyết định số 22/2013/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ NCC với cách mạng về nhà ở... với hướng dẫn cụ thể, góp phần triển khai thực thi chính sách thuận lợi.
Nhìn chung, việc SÐBS pháp lệnh đạt được sự đồng thuận, có tính khả thi cao, bảo đảm công bằng, hợp lòng dân. Mức trợ cấp, phụ cấp cao hơn, diện thụ hưởng rộng hơn, kinh phí chi trả rất lớn càng khẳng định quyết tâm của Ðảng, Nhà nước ta thực hiện tốt chính sách đền ơn đáp nghĩa đối với những người đã cống hiến, hy sinh sức lực, xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Theo Phó Giám đốc Sở LÐTB&XH Hà Nam Lê Văn Hùng, nhiều vấn đề được quy định rõ ràng hơn, một số thuật ngữ được lý giải rành mạch (đơn cử khái niệm thân nhân NCC) trong pháp lệnh SÐBS nên khắc phục tình trạng cấp dưới hiểu chưa đúng, dễ làm sai hoặc không dám làm, phải xin ý kiến chỉ đạo từ cấp trên gây chậm trễ. Mức trợ cấp cơ bản bù đắp nhu cầu thiết yếu của NCC và thân nhân họ, duy trì cuộc sống ngày càng ổn định, bớt khó khăn.
Sớm khắc phục bất cập phát sinh
Việc triển khai pháp lệnh SÐBS đang được các địa phương khẩn trương xúc tiến. UBND nhiều tỉnh, thành phố đã ra chỉ thị, lập kế hoạch phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ban, ngành. Công tác tuyên truyền sâu rộng, phổ biến dưới nhiều hình thức phong phú làm cho các cấp, các ngành, toàn dân thấy rõ sự quan tâm của Ðảng và Nhà nước với NCC, đồng thời NCC thấu hiểu chính sách mới được ban hành, trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong kê khai, thiết lập, xác nhận hồ sơ và đề nghị giải quyết bảo đảm kịp thời, chính xác, đúng quy định.
Với nhiều nội dung SÐBS trong pháp lệnh, làm sao không sót lọt đối tượng, chi trả nhanh chóng, thuận lợi đang là bài toán đặt ra, nhất là các tỉnh, thành phố có số lượng NCC lớn. Nhiều địa phương tập huấn nghiệp vụ kỹ lưỡng cho đội ngũ cán bộ đảm nhiệm công tác này, bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc từ khâu lập, xác nhận, xét duyệt hồ sơ, công khai kết quả thẩm định ngay từ cơ sở. Khối lượng công việc lớn, nhân lực ít, lại chịu sức ép thời gian, nhiều sở LÐTB&XH căn cứ tình hình thực tế sắp xếp, công bố công khai lộ trình giải quyết, lần lượt chi trả theo thứ tự ưu tiên động viên kịp thời các đối tượng mới được hưởng trợ cấp hằng tháng và BHYT. Ông Hoàng Ðức Trọng, Phó Giám đốc Sở LÐTB&XH Nam Ðịnh cho biết, chỉ riêng số đối tượng trong tỉnh hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ, BHYT theo pháp lệnh SÐBS tới hàng chục nghìn người, nên phải làm cẩn thận từng bước mới hạn chế tối đa nhầm lẫn, sai sót.
Mặc dù mới triển khai thời gian ngắn, tuy nhiên một số vướng mắc đã phát sinh. Nhiều người HÐKC bị nhiễm CÐHH đang hưởng trợ cấp hằng tháng theo mức suy giảm khả năng lao động (KNLÐ) dưới 81%, không giám định tỷ lệ suy giảm KNLÐ kiến nghị, nếu chuyển hưởng trợ cấp như người suy giảm KNLÐ từ 41% đến 60% theo pháp lệnh SÐBS thì mức thụ hưởng của họ bị thâm hụt. Mặt khác, các đối tượng trong diện này tạm thời được bảo lưu mức trợ cấp đang hưởng cho đến ngày 31-12-2013, vậy khoản tiền chênh lệch trong trường hợp xác định được tỷ lệ suy giảm KNLÐ với mức hưởng thấp hơn mức trợ cấp bảo lưu, người thụ hưởng có phải nộp lại và thu hồi bằng cách nào? Ðiều chỉnh gây thiệt thòi cho đối tượng thụ hưởng khiến nhiều cán bộ khó giải thích, mặc dù đó là chế độ Nhà nước quy định. Việc xác nhận người hoạt động cách mạng trước 1-1-1945 căn cứ lịch sử đảng bộ cấp xã trở lên, được các cơ quan Ðảng có thẩm quyền thẩm định và đã xuất bản và trường hợp xin xác nhận lý lịch của tỉnh ủy (không qua cấp trung gian)... cũng dễ "lọt lưới" đối tượng không trong diện vẫn được thụ hưởng.
Chính sách đối với NCC là sự tôn vinh, nhưng nếu không quy định chặt chẽ, dễ nảy sinh tình trạng "lách luật" trục lợi, ảnh hưởng tiêu cực tới dư luận, niềm tin của đối tượng chính sách. Mặt khác, khâu xét duyệt, thẩm định kỹ lưỡng, chặt chẽ, thường xuyên hậu kiểm và xử lý nghiêm vẫn có thể phát hiện kịp thời các trường hợp tiêu cực, gian lận. Muốn triển khai thống nhất, kịp thời và hiệu quả pháp lệnh SÐBS, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, khăng khít giữa các cơ quan hữu quan, giải quyết tốt các vấn đề còn tồn đọng, kết hợp kiến nghị điều chỉnh, tháo gỡ quy định thiếu tính khả thi trong thực tiễn, các bất hợp lý gây nảy sinh vướng mắc, khó khăn; cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện để NCC thụ hưởng chính sách ưu đãi thuận lợi.
Từ nay, người phục vụ đối với Bà mẹ Việt Nam Anh hùng sống ở gia đình cũng được trợ cấp.
