Sau sáp nhập được một năm, mọi người đúng là “vỡ òa” khi hay tin mình là công dân của một phường “an toàn khu” thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, nghĩa là từ nay sẽ được cấp thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí, được BHYT chi trả 100% chi phí khi khám, chữa bệnh đúng tuyến.
Chuyện đúng như là mơ. Nhóm Zalo của khu phố do chị Cúc, chú Phát khởi động nhanh nhẹn, gửi những thông báo của phường về chính sách này, dặn dò mọi người vào VNeID kiểm tra xem mã thẻ BHYT của mình đã chuyển từ GD (gia đình) sang mã AK (an toàn khu) chưa - là dấu hiệu cho biết chế độ miễn phí đã được kích hoạt. Mọi người vội vàng mở VNeID ra, thấy mọi thứ vẫn y như cũ, chưa có gì thay đổi, bèn nhắn tin cho cán sự khu phố.
Mấy hôm sau, nhóm Zalo khu phố thông báo, nếu thấy mã thẻ chưa được đổi thành AK thì mọi người hãy tự cập nhật thông tin của mình vào một đường link drive đính kèm. Vừa bấm vào, thấy rắc rối nhiều bước xác nhận, đám trung niên lập tức phó thác cho bọn trẻ rành máy móc trong nhà. Chúng vừa càu nhàu vừa thao tác. Ngay hôm sau đường link ấy bị khóa lại vì thông tin do người dân tự nhập vào “nhiều sai sót, thiếu dữ liệu để rà soát”.
… Nhiều người trong khu phố sốt ruột vì thẻ BHYT đã hết hạn hoặc hết hạn tới nơi, nếu lăn ra đau ốm mổ xẻ thì lấy gì mà thanh toán. Lại gọi điện cho cán sự khu phố. Câu trả lời là phường đang giải quyết đến hơn 30 ngàn trường hợp, từ từ sẽ có danh sách về cho bà con dò coi đã có tên mình chưa.
Quả có vậy, mấy hôm sau nhóm Zalo khu phố chuyển một danh sách từ trên phường gửi xuống. Mọi người hoan hỉ mở lên một danh sách đúng kiểu “cổ truyền”, nghĩa là chia cột thẳng tắp nhưng sắp xếp không theo một trật tự nào: không theo ABC, cũng không theo địa chỉ, tuyến đường, rất nhiều trang mà màn hình điện thoại lại bé, cứ thế căng mắt mà dò. Một thằng bé đi qua nhìn vào hỏi, sao người ta không xếp theo ABC cho bà dễ tìm? “À, chắc các cô chú trên phường bận quá!”. “Lọc theo A tới Z có gì là khó, máy nó có hết mà!”.
Bèn gọi điện hỏi cán sự khu phố danh sách gì mà lộn xộn thế, đọc toét cả mắt vẫn không thấy tên đâu. Chú Phát thở hắt ra kín đáo, “Phường mình cứ toàn đưa xuống danh sách kiểu thế đấy!”. Riêng chị Cúc có lẽ đã quá mệt sau một tháng trả lời liên tục, chị không giữ được vẻ điềm tĩnh nữa, bảo trời ơi đã nhắn trong nhóm Zalo rồi rằng trên phường phải giải quyết tới hơn 30 ngàn trường hợp, cán bộ có mấy người đâu, muốn nhanh thì mọi người cầm căn cước công dân lên phường, trình bày trực tiếp cho phòng bảo hiểm y tế để họ nhập tên mình vào danh sách cho.
Ơ, cái gì? Tất cả ngớ cả ra, tưởng là đã có máy móc với phần mềm làm tự động? Hóa ra vẫn giống như “ngày xưa” sao? Tưởng là VNeID ai cũng có rồi, mã số định danh cũng trên đó, số BHYT tích hợp cả trên đó, phần mềm thông minh sẽ biết tự lọc ra ai thuộc phường “an toàn khu” mà đồng loạt cấp thẻ BHYT miễn phí cho họ chứ? Hóa ra vẫn phải phụ thuộc vào những nhân viên nhập liệu thủ công sao? Để rồi nhận về những danh sách không lọc theo ABC, cứ mấy ngày lại cập nhật thêm vài trang tùy tốc độ nhập liệu của cán bộ, kèm lời lẽ nhã nhặn lễ phép nhờ cô bác anh chị kiểm tra giúp xem còn sai sót gì…
Số hóa dữ liệu toàn dân là một chủ trương lớn rất hay, ban cán sự khu phố từng giảng cho mọi người như thế. Nó sẽ làm cho việc quản lý người dân vừa chặt lại cũng vừa linh động hơn, thủ tục hành chính cũng nhẹ gánh hơn, do VNeID đã có đầy đủ thông tin quan trọng của mỗi người. Nhưng những thông tin số hóa đó ắt phải có cách gì liên thông với nhau chứ nhỉ? Sao nó chưa liên thông với nhau? Phải tự động mới nhanh được chứ? Cứ thủ công thế này, phường mình 30 ngàn trường hợp biết khi nào mới xong, mà thẻ BHYT đợi lâu quá đã hết hạn rồi?
Nghe dồn dập những câu hỏi ấy, chị Cúc cán sự khu phố thở dài nói một câu hệt như thời chưa có chuyển đổi số: “Thôi đầu tuần bác cứ lên hỏi trực tiếp cán bộ phường!”.
Tháng 7/2026
(Còn tiếp)
