Hàng xómcủa Chu Thùy Anh ngậm ngùi thân phận con người và lấp ló một niềm hy vọng đoàn viên. Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người già cô đơn, không nơi nương tựa.
Họ đã phải xích lại gần nhau trong tình yêu thương, chia sẻ, cảm thông, cho cuộc sống bớt lạnh lẽo, u buồn. Truyện có nhiều chi tiết bất ngờ và xót xa, với tính nhân văn sâu lắng.
Huỳnh Mẫn Chi với Bình minh nửa đêmđã tái hiện số phận đời người qua ánh mắt một đứa trẻ.
Thế giới chia ra có những mảng mầu đêm và ngày, ánh sáng và bóng tối, đau thương và hạnh phúc, có cả những điều kỳ quặc, phi lý, nhưng có lẽ tình cốt nhục là điều lớn nhất nuôi dưỡng con người. Trong truyện, phận sông hồ ám ảnh, con đường tìm về cội nguồn huyền ảo, xa hút tối tăm.
Đám lửa bùng cháy trên sông, chiếc thuyền mưu sinh chốc lát thành tro bụi, đột ngột thay đổi kiếp sống: lên bờ! Thân phận của cha con người đàn ông suốt đời gắn bó với sông nước, chịu bao cơ cực, thiệt thòi về hạnh phúc sẽ đổi thay.
Nguyễn Thị Việt Hà với Mưa rơi đầu nonbộc lộ nỗi xót thương thân phận người phụ nữ phải bươn chải kiếm sống, vật lộn với đời, nhưng vẫn tươi xanh như những nụ xương rồng bất khuất. Người phụ nữ ấy một đời nhân hậu, chân tình, chung thủy nhưng gặp đời bạc bẽo, gặp những người đàn ông không xứng đáng. Song, chị vẫn vươn lên với nghị lực khủng khiếp và tình mẫu tử, lòng hy sinh lớn lao để nuôi con khôn lớn. Cuối cùng, chị tắt nghỉ trong tay các con, để lại trong ngực ba đứa con thơ một niềm hy vọng về cuộc đời.
Đường làm ngườicủa Chu Thị Minh Huệ dữ dằn với cảnh nồi da xáo thịt, tranh giành địa vị, tình yêu, nhưng nhân vật luôn khao khát trở về cái nguyên thủy của tình yêu thương con người. Con người từ xưa đến nay khó thoát cái vòng danh lợi, oán thù, tình ái... Vì vậy họ cứ trầm luân trong bể khổ, rất khó tìm được sự thanh thản trong tâm. Đến lúc tỉnh ra thì đã quá muộn, như ông vua Mèo trong truyện.
Lê Thanh Kỳ tỉnh queo khi mô tả bộ máy bóc lột hoàn hảo trong thời đại công nghiệp, rút gọn một lần đại tiện của con người chỉ còn có 90 giây! Nhịp sống hối hả và guồng máy chặt chẽ tất yếu của các công ty tư bản đã làm con người kiệt sức, không nhận ra chính mình, không tìm được sự bình yên, thanh thản để sống.
Chính vì vậy họ phải khẩn thiết tìm ra khoảng lặng thanh bình, sống chậm hơn để cảm nhận hết giá trị và chiều sâu của cuộc sống, của sự tồn tại, và để cố gắng hết mình cho những thử thách ngày mai.
Giữ lửacủa Lê Minh Phong hấp dẫn lôi cuốn bởi ngọn lửa lãng mạn và dữ dội của khát vọng tình yêu, hạnh phúc, của hy vọng, niềm tin không thể nào khuất phục. Cái hiện thực có thể to lớn, cái ước mơ có thể xa vời, nhưng quan trọng là nó đã hun đúc những tâm hồn. Ngọn lửa đẹp đẽ và mạnh mẽ ấy, bất kể cái tréo ngoe giữa giấc mơ và đời thực, cứ vượt lên như giá trị bất diệt.
Đinh Phương với sắc hoa gạo đỏ kinh thành là một xác tín cho tình yêu ngang trái giữa can qua.
Tình yêu vốn đã là thứ xa vời, khó nắm bắt, lại bị số phận và chiến tranh làm cho lưu lạc, biết bao giờ người ta yêu lại trở về? Nhưng thiết tưởng giữ trọn một niềm tin, một kỷ niệm đẹp cũng đủ an ủi trái tim.
Hương mỹ nhâncủa Nguyễn Văn Thọ lột tả nỗi đau vô hình, thời gian năm tháng là đứt gãy xót xa và một đam mê không hồi đáp. Phút sống đam mê và tình yêu đắm say bị chìm khuất giữa bao nhiêu phàm tục, đổi thay của cõi đời, đến nản lòng và thảng thốt, nhưng ta vẫn khát khao đi tìm hương vị tình yêu và cái đẹp, để rồi chìm đắm vào nỗi buồn, cô đơn khôn tả! Bùi Anh Tấn thể hiện cái khúc khuỷu của bản Mèo và những tình yêu lầm lạc. Những câu chuyện tình yêu dù có nhuốm màu đau thương, ngang trái, phải chăng cái còn lại vẫn là ta đã dám sống, dám yêu và không lùi bước trước bất cứ trở lực nào! Vườn mêcủa Nguyễn Anh Thế là một thế giới của người điên, ra sức nhận chân cái ác. Truyện có cái huyền ảo, cái dữ dội của đời thực, qua bút pháp của tác giả lại trở nên lung linh, đa nghĩa một cách tài tình. Đó là diện mạo chân thực của cuộc sống mà không phải ai cũng đủ bản lĩnh tái hiện được.
Mặt biểncủa Trần Đức Tĩnh cũng là thế giới người điên, nhưng còn có hậu. Như một con chim nhỏcủa Đỗ Bích Thúy diễn tả bi kịch chồng chéo và những định kiến trói buộc người phụ nữ đến tàn đời. Truyện của Đỗ Bích Thúy ánh lên cái nhìn nhân hậu, muốn hàn gắn, xoa dịu những vết thương. Một khi đã còn tấm lòng, còn tình yêu là còn tất cả. Đinh Lê Vũ với Bị bỏ quên đề cập một thông điệp: đôi khi tội ác với đồng loại đến từ thói thờ ơ vô cảm. Chỉ một cử chỉ vô tình rất nhỏ, nhưng để lại hậu quả lớn, đó là sự lãng quên con người...
Tập truyện ngắn phơi mở số phận con người và đời sống muôn màu muôn vẻ, với lối viết vừa nhân từ vừa dữ dội, vừa rực lửa đam mê. Dù cuộc sống có bi đát, gồ ghề hay êm ả, cũng luôn ẩn chứa nụ cười hài hước, chất uy-mua đen (Mồng 9 tháng 8, Vườn mê, Đường làm người...). Có truyện đậm sắc thái miền núi (Như một con chim nhỏ...). Gấp sách lại, ta vẫn bị ám ảnh, bất an trong cuộc đời nhiều góc cạnh, nhưng cũng lại mừng vì có những con người vẫn còn đầy hy vọng, gắng gỏi vươn lên. Từ đó, người đọc sẽ bị lay thức trong sâu thẳm tâm hồn, bởi nhận thấy sự đồng cảm và những giá trị đích thực của cuộc sống được thể hiện trong từng tác phẩm. Đây là cuốn sách đáng đọc, tự nó khẳng định nó trong khi thị trường xuất hiện ồ ạt những tác phẩm nhàn nhạt, kém chất lượng.
Tuy nhiên, trong tập có một đôi truyện nhạt và dàn trải, chỉ kể tả về cuộc sống mà thiếu một định hướng tư tưởng cho văn chương. Điều đó xảy ra ở một số tác giả non tay, dẫn đến tình trạng tập truyện ngắn không đồng bộ, không theo một âm hưởng hay chủ đề được tuyển lựa. Tập truyện ngắn vẫn còn "trẻ" quá, khó đạt được chiều sâu suy tưởng và nghệ thuật mà những độc giả khó tính, sành văn chương đòi hỏi. Hy vọng điều này sẽ được khắc phục ở các tập sách sau.
