Thêm lối dẫn để tái sinh di sản

Công nghệ thực tế tăng cường (augmented reality/AR), 3D Mapping, hologram, công nghệ chiếu sáng đã và đang được ứng dụng rộng rãi ở Việt Nam, mở ra các mô hình triển lãm, bảo tàng, không gian trưng bày hoàn toàn mới và có sức cuốn hút công chúng trẻ, mang tới nhiều lối cảm thụ mới các giá trị văn hóa nghệ thuật.

Các bạn nhỏ tham quan triển lãm Giao thời. Nguồn: Bảo tàng Phụ nữ Việt nam
Các bạn nhỏ tham quan triển lãm Giao thời. Nguồn: Bảo tàng Phụ nữ Việt nam

TạI một số thành phố lớn ở nước ta đều đã hiện diện các mô hình này với sự đầu tư dài hạn; có thể kể đến Meta Show (Thành phố Hồ Chí Minh), Bảo tàng 3D Art in Paradise (Đà Nẵng), I-Museum, X Space (Hà Nội). Điểm chung của các mô hình này là tính giải trí cao, chú trọng trình hiện các yếu tố vẻ đẹp thiên nhiên, sự kỳ ảo của vũ trụ, các chồng lớp hình ảnh với hiệu ứng thị giác mạnh mẽ hoặc một số bức tranh đặc sắc của các danh họa thế giới.

Bên cạnh đó, các công nghệ này còn được ứng dụng vào một số sự kiện ngắn hạn, làm mới, “may đo” bởi ánh sáng, công nghệ 3D Mapping phối kết hợp các trình diễn thực tế, tái hiện sống động những lát cắt lịch sử và mỹ thuật cung đình. thay đổi cảm nhận của khán giả trước những gì vốn quen thuộc, như một di tích, danh lam thắng cảnh địa phương. Có lẽ, khán giả và khách du lịch đến Hà Nội vẫn còn giữ nguyên ấn tượng khi tham quan triển lãm Hà Nội rạng rỡ - Ánh sáng và di sản, ngay tại tòa nhà số 93, phố Đinh Tiên Hoàng, bên bờ hồ Hoàn Kiếm trong dịp đầu năm mới 2026, nơi công nghệ chiếu sáng cùng lúc mở ra nhiều lớp không gian và thời gian của Thăng Long-Hà Nội theo chiều dài lịch sử nghìn năm. Cuối tháng 4/2026, trong ba đêm sự kiện Hoàng cung huyền ảo, Đại nội Huế được khoác lên tấm áo mới, “may đo” bởi ánh sáng, công nghệ 3D Mapping phối kết hợp các trình diễn thực tế, tái hiện sống động những lát cắt lịch sử và mỹ thuật cung đình.

Dấn thêm một bước nữa, với kỳ vọng gia tăng giá trị của một không gian trải nghiệm lịch sử, văn hóa và công nghệ, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp LumiPark triển khai dự án triển lãm đa giác quan mang tên Giao thời, tập trung theo hướng tôn vinh các giá trị đặc sắc của văn hóa dân tộc theo dặm dài lịch sử thông qua ứng dụng công nghệ tiên tiến nhất. Triển lãm diễn ra từ 24/6-31/7, tại Bảo tàng (số 36, Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội).

Đội ngũ sản xuất dự án đã lựa chọn hình ảnh hoa văn trống đồng ở các giai đoạn khác nhau và tranh dân gian Đông Hồ với đa dạng chủ đề và ứng dụng công nghệ 3D Mapping kết hợp cảm biến tương tác hiện đại để thiết kế các không gian tương tác liên hoàn, đem lại cho khán giả cảm nhận “chạm” tới di sản một cách sống động. Chia sẻ với phóng viên Nhân Dân cuối tuần về hướng đi khác biệt này, đại diện của LumiPark bày tỏ: “Khi bắt tay làm dự án này, chúng tôi luôn tâm niệm rằng: Di sản chỉ thật sự sống khi nó không ngừng được tái sinh trong tâm trí của thế hệ tương lai”. Dự án dùng sức hấp dẫn của công nghệ làm cú chạm đầu tiên và mở lối dẫn dắt ảo diệu đưa công chúng, nhất là người trẻ, tới những trầm tích lịch sử văn hóa vô cùng đáng tự hào của cha ông, nuôi dưỡng và nhân lên niềm tự hào ấy để cùng tiếp tục gìn giữ cho tương lai.

Điều đáng kể là trước khi chính thức giới thiệu sự kiện đến công chúng, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đã chủ động mời một số nhà nghiên cứu, nghệ nhân tranh dân gian tới đóng góp ý kiến chuyên môn. “Đây là một bước rất quan trọng trong quá trình chuẩn bị bởi chúng tôi mong muốn nội dung trưng bày không chỉ hấp dẫn về hình thức mà còn bảo đảm sự chính xác, chiều sâu và giá trị văn hóa của nội dung được giới thiệu. Những góp ý của họ đã giúp chúng tôi hoàn thiện hơn cách kể chuyện, cách truyền tải thông điệp cũng như các trải nghiệm dành cho khách tham quan”, bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc bảo tàng chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần.

Vậy là không dừng lại ở việc cung cấp một không gian ảo để thư giãn, giải trí, check-in, Giao thời còn được kỳ vọng đem lại cảm nghiệm mới cho công chúng về các giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc. Trong đó, với riêng tranh dân gian Đông Hồ, nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa đã chia sẻ thật vui với chúng tôi rằng, sự nghiêm túc và cầu thị của đội ngũ thực hiện dự án “sẽ góp phần không chỉ lan tỏa giá trị văn hóa của tranh dân gian Đông Hồ mà còn truyền cảm hứng, động lực để khán giả quan tâm, tìm hiểu nhiều hơn về dòng tranh đã có hàng trăm năm tuổi của vùng Kinh Bắc xưa và nay, đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp của UNESCO”. Theo ông Hoa, đây là lần đầu tiên, ông được ngắm những bức tranh của “các cụ ta xưa” trong một trình thức đa chiều không gian đến vậy, dẫu ông đã quen xem các nhân vật trên tranh “động đậy” như thật, trên màn hình điện thoại thông minh, nhờ trí tuệ nhân tạo (AI).