Chuyển lợi thế riêng thành động lực chung

Phát huy sức lan tỏa của các trung tâm công nghiệp

Trong chín tháng năm 2026, GRDP của chín tỉnh khu vực Trung du và miền núi phía bắc tăng 9,43%, cao hơn mức bình quân 9,01% của cả nước. Theo Bộ Tài chính, công nghiệp và xây dựng tăng 13,03%, đóng góp khoảng 57% vào mức tăng trưởng chung. Tuy nhiên, sự phát triển giữa các địa phương còn chênh lệch lớn, trong đó riêng Thái Nguyên và Phú Thọ chiếm 56,4% quy mô kinh tế vùng. Đặc biệt, tăng trưởng chung chưa đạt mục tiêu đề ra, còn tiềm ẩn yếu tố thiếu bền vững. Nhiều địa phương vẫn dựa vào nông nghiệp, khai khoáng, thủy điện, trong khi các năng lực sản xuất mới chưa hình thành hoặc chưa phát huy đủ mạnh.

Sự chênh lệch này đặt ra yêu cầu phát huy vai trò dẫn dắt của các trung tâm công nghiệp, tạo động lực phát triển cho toàn vùng. Thái Nguyên, Phú Thọ có thế mạnh công nghiệp, chế biến và dịch vụ; các địa phương khác có nguồn nguyên liệu nông, lâm nghiệp, tiềm năng du lịch, kinh tế rừng và kinh tế cửa khẩu. Vấn đề là kết nối những lợi thế ấy thành các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Đề cập yêu cầu khai thác không gian phát triển mới tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội của Quốc hội ngày 30/10, đại biểu Lý Thị Lan (Đoàn Tuyên Quang) cho rằng, những lợi thế đã được xác định trong quy hoạch cần được chuyển thành các liên kết kinh tế, tạo thêm giá trị và cơ hội phát triển cho cả vùng. Hiện nay, liên kết giữa vùng nguyên liệu, chế biến và tiêu thụ còn hạn chế. Có nơi có nguyên liệu nhưng thiếu năng lực chế biến, trong khi nơi có năng lực sản xuất lại chưa tiếp cận thuận lợi với thị trường.

Theo đại biểu, cần xác định rõ những ngành hàng, sản phẩm có khả năng liên kết, thế mạnh của từng địa phương trong chuỗi giá trị và cách thức để doanh nghiệp, người dân tham gia, hưởng lợi. Đồng thời, phát huy sức lan tỏa của các trung tâm công nghiệp, dịch vụ tại Thái Nguyên, Phú Thọ đến các địa bàn miền núi, biên giới.

Tổ chức lại không gian phát triển

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển quốc gia theo tiềm năng, lợi thế và sự liên kết giữa các vùng, địa phương. Với trung du và miền núi phía bắc, yêu cầu này đòi hỏi sự phối hợp thực chất trong quy hoạch, phân bổ nguồn lực và tổ chức sản xuất, thay vì chỉ dừng ở các chương trình hợp tác giữa các tỉnh.

Trước hết, cần lựa chọn những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng và xác định vai trò của từng địa phương trong quá trình phát triển. Các trung tâm công nghiệp có thể mở rộng liên kết với doanh nghiệp vệ tinh. Những vùng chuyên canh nông, lâm nghiệp tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển chế biến sâu. Các tỉnh biên giới khai thác lợi thế thương mại, dịch vụ và kinh tế cửa khẩu. Sự phân công dựa trên nhu cầu thị trường sẽ góp phần hạn chế đầu tư trùng lặp, phân tán nguồn lực.

Bên cạnh các hoạt động sản xuất, phát triển vùng còn phải tính đến những giá trị đặc thù không thể phản ánh đầy đủ qua chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế. Đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) cho rằng, vùng có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh, diện tích rừng lớn và nhiều lưu vực sông. Rừng đầu nguồn góp phần điều tiết dòng chảy, hạn chế xói mòn, bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái. Những đóng góp này có ý nghĩa đối với cả nước nhưng chưa được phản ánh tương xứng trong kết quả kinh tế của từng địa phương.

Đại biểu đề nghị tiếp tục thực hiện hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon, bảo đảm người dân trực tiếp bảo vệ rừng được hưởng lợi, có thêm sinh kế và thu nhập ổn định. Đây là một hướng phát huy lợi thế đặc thù, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ tài nguyên, môi trường.

Tại cuộc làm việc ngày 28/10, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu chín địa phương rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng, lượng hóa các động lực và nguồn lực có khả năng đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Cùng với những ngành truyền thống, cần thúc đẩy công nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; gắn mục tiêu phát triển của từng địa phương với lợi ích chung của toàn vùng và cả nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần cụ thể hóa các chương trình liên kết gắn với sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường. Đặc biệt, ưu tiên nguồn lực cho những lĩnh vực tạo giá trị gia tăng, đồng thời tháo gỡ rào cản để doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia sâu hơn vào kinh tế liên vùng. Quan trọng hơn, phải phát huy hiệu quả nguồn lực hiện có, chuyển lợi thế riêng của từng địa phương thành động lực tăng trưởng chung, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển.

Mở rộng không gian tăng trưởng

Hình thành các trục giao thông chiến lược

Từ sức bật của sản xuất công nghiệp