Bước tiến mới trong phẫu thuật nội soi

Trong chuyên ngành tiêu hóa, phẫu thuật cắt đầu tụy-tá tràng là một trong những phẫu thuật lớn và phức tạp. Sự phức tạp là do vùng cần giải phẫu liên quan tới rất nhiều mạch máu lớn (tĩnh mạch chủ, tĩnh mạch cửa, bó mạch mạc treo tràng trên...), phải cắt bỏ, sự xâm lấn của tổ chức ung thư và tái lập nhiều miệng nối... Giáo sư, bác sĩ Vip-pô (Mỹ) là người đầu tiên thực hiện và mô tả kỹ thuật cắt đầu tụy-tá tràng từ năm 1935, từ đó, phẫu thuật này mang tên ông.

Theo Thượng tá, Tiến sĩ Bùi Tuấn Anh, phẫu thuật nội soi hiện đại ra đời năm 1987, đánh dấu bằng ca mổ cắt túi mật đầu tiên tại  Pháp do bác sĩ Phi-líp Mau-rét thực hiện. Phương pháp này có thể thay thế một số trường hợp mổ mở kinh điển trước đây, mang lại tính hiệu quả cao trong điều trị. Tuy nhiên, đối với các trường hợp mổ lớn và phức tạp (ngay cả đối với mổ mở kinh điển) như cắt bỏ đầu tụy-tá tràng thì đòi hỏi ở người làm phẫu thuật phải có  kỹ năng thực hành mang tính chính xác cao và phẫu thuật xử lý cũng phải rất tinh tế.

Mới đây, Khoa ngoại bụng (B2) - Bệnh viện 103, đã cấp cứu bệnh nhân Hoàng Thanh Cần, 59 tuổi (Tĩnh Gia, Thanh Hóa) với triệu chứng vàng da, vàng mắt, sức khỏe giảm sút. Sau khi làm các xét nghiệm lâm sàng: xét nghiệm sinh hóa Bilirubin trong máu tăng cao, siêu âm và chụp CT-Scanner, đường mật giãn toàn bộ và có hình ảnh u đầu tụy (khối ung thư). Kết luận: bệnh nhân bị tắc ống mật chủ do bị u đầu tụy chèn ép, v.v. nếu không kịp thời có các biện pháp can thiệp và có phác đồ điều trị hữu hiệu sẽ bị tắc mật, nhiễm độc toàn thân, suy gan, suy thận, suy đa tạng dẫn đến tử vong.

Sau khi hội chẩn, các giáo sư, bác sĩ Bệnh viện 103 - Học viện Quân y đã quyết định cắt bỏ tá tràng và đầu tụy (u tá - tụy) bằng phương pháp nội soi. Kíp phẫu thuật do Thượng tá, Tiến sĩ Bùi Tuấn Anh phụ trách cùng các bác sĩ chuyên ngành tiêu hóa, gây mê hồi sức, dược... thực hiện. Sau 4 giờ 15 phút, với tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ đến từng chi tiết, cùng những thao tác phẫu thuật có độ chính xác cao của các giáo sư, bác sĩ và phẫu thuật viên, với sự trợ giúp của các thiết bị y học hiện đại, tiên tiến, kíp mổ đã tiến hành cắt bỏ khối u tá-tụy, kèm theo cắt bỏ túi mật và một phần hang vị. Bốn miệng nối được tái lập bao gồm: miệng nối ống gan chung - hỗng tràng, miệng nối tụy - hỗng tràng, dạ dày - hỗng tràng và miệng nối Braun...Ca phẫu thuật nội soi khối u tá - tụy đã thành công. Sau mổ, sức khỏe của bệnh nhân tiến triển tốt, sau hai ngày bệnh nhân đi lại nhẹ nhàng, đến ngày thứ bảy sức khỏe dần hồi phục, có chiều hướng phát triển tốt.

Chúng tôi gặp ông Hoàng Thanh Cần đến kiểm tra sức khỏe sau ca mổ nội soi, nhìn người đàn ông cao gầy, da ngăm đen, ít ai nghĩ rằng, trước đó ông là một bệnh nhân mang trọng bệnh. Ông Cần cho biết, tôi không nghĩ rằng tôi còn sống được đến ngày hôm nay. Cách đây ba tháng, tôi đi khám và phát hiện ra bệnh. Có bệnh thì "vái tứ phương", tôi đã uống nhiều loại thuốc, hết thuốc tây y rồi đến thuốc đông y..., nhưng sức khỏe của tôi ngày càng yếu, sụt cân, da vàng, mắt  mờ dần... May mà được các giáo sư, bác sĩ của Bệnh viện 103-Học viện Quân y cứu giúp, cho tôi sự sống.

Ca mổ thứ hai là trường hợp bệnh nhân Trần Văn Chất, 40 tuổi (Mỹ Ðức- Hà Nội), vào viện ngày 2-12-2011, cùng với các triệu chứng như trường hợp của bệnh nhân Hoàng Thanh Cần. Ðược chẩn đoán: u đầu tụy và chỉ định mổ nội soi cắt tá tràng và đầu tụy. Ca mổ thực hiện ngày 15-12-2011. Sau mổ, sức khỏe bệnh nhân cũng tiến triển tốt.

Thiếu tướng, Viện trưởng Bệnh viện 103, Học viện Quân y, Tiến sĩ Hoàng Mạnh An cho biết, Thượng tá, Tiến sĩ Bùi Tuấn Anh là bác sĩ có nhiều năng lực, đam mê nghề nghiệp, có kỹ năng nghề cao, luôn vượt qua mọi khó khăn, luôn học tập, nghiên cứu ứng dụng khoa học - kỹ thuật hiện đại từ bạn bè, đồng nghiệp trong nước và thế giới để nâng cao trình độ chuyên môn. Năm 2004, Tiến sĩ Tuấn Anh được cử đi học kỹ thuật phẫu thuật nội soi tại Xin-ga-po, về nước, anh cùng đồng nghiệp thực hiện nhiều kỹ thuật phẫu thuật nội soi tiêu hóa, trong đó có những kỹ thuật khó, chuyên sâu như: nội soi tán sỏi xuyên gan qua da, cắt thực quản, dạ dày, đại trực tràng, cắt lách, sỏi mật; nội soi tán sỏi đường mật xuyên gan qua da; phẫu thuật nội soi trong chấn thương bụng; phẫu thuật nội soi cắt u sau phúc mạc...

Từ trước đến nay, phẫu thuật cắt bỏ khối u tá tụy chỉ có một phương pháp duy nhất là mổ mở, tỷ lệ tử vong cao, bệnh nhân mất nhiều máu, nhiều biến chứng, vết thương phục hồi chậm, thời gian điều trị hậu phẫu kéo dài và phức tạp, chi phí cho một ca mổ cao. Phương pháp phẫu thuật nội soi hiện đại có nhiều ưu điểm hơn: Người bệnh mất ít máu, vết mổ không dài rộng như mổ mở, thời gian hậu phẫu ngắn, ít tổn thương, ít biến chứng, bệnh nhân hồi phục nhanh, rút ngắn thời gian nằm viện và giảm chi phí.

Thành công của hai ca đại phẫu khối u tá-tụy bằng kỹ thuật nội soi của Bệnh viện 103 đã mở ra một hướng nghiên cứu mới rất khả quan, đánh dấu một bước biến đổi lớn trong đổi mới phương pháp giữa mổ mở và mổ nội soi theo chuyên khoa y học hiện đại và tiên tiến đối với những trường hợp bệnh lý phức tạp. Hiện nay, trên thế giới mới chỉ có một số trung tâm y học lớn tại các nước: Mỹ, Pháp, Ấn Ðộ, Xin-ga-po thực hiện nội soi cắt khối u tá tụy. Ðây là kỹ thuật nội soi khó nhất trong ổ bụng.