Bài toán rau sạch

Rau 'bẩn' tràn lan

Theo một thống kê của cơ quan chức năng, có đến 80% thị trường rau trong nước không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Vấn đề đáng quan tâm hiện nay trong canh tác rau là việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật gần như phổ biến, gây ô nhiễm môi trường, đồng ruộng bị nhiễm độc, thoái hóa. Người nông dân do thiếu hiểu biết, thậm chí vì lợi ích kinh tế mà sử dụng thuốc bảo vệ thực vật vô tội vạ, nhất là những thuốc bảo vệ thực vật không rõ nguồn gốc. Bên cạnh đó, do khan hiếm nước tưới, nhiều hộ tiện luôn nguồn nước thải từ các nhà máy mặc dù đã được khuyến cáo có chứa nhiều kim loại nặng độc hại như chì, thủy ngân, thạch tín. Rảo qua một số vùng trồng rau, chúng tôi bắt gặp những người trồng rau đang vô tư xả cống để cho nước từ dòng kênh đen tràn vào các luống rau. Những dòng kênh đen sì tưởng chừng như chẳng ai dám đặt chân xuống vì sợ ghẻ lở, thế nhưng đó là nguồn nước chính để 'nuôi dưỡng' vùng rau của thành phố. Người trồng thừa biết rằng, đây là những thửa ruộng rau thiếu an toàn, thế nhưng hằng ngày hàng tấn rau như vậy vẫn được chở về nội thành để bán. Người tiêu dùng không khỏi rùng mình khi biết rằng, những mớ rau tươi ngon, 'tốt lá sáng màu' mà mình vẫn mua ngoài chợ thực ra đã được tưới bằng các chất kích thích bị cấm sử dụng, thậm chí cả nhớt thải.

Một thông tin từ Bệnh viện K cho thấy, mỗi ngày bệnh viện này tiếp nhận khoảng 1.000 bệnh nhân ngoại trú, trong đó khoảng 100 - 200 người bị ung thư vì rất nhiều nguyên nhân, nhưng khoảng 30 - 35% là do thực phẩm. Theo đó, khi ăn những thực phẩm có hóa chất độc hại, cơ thể không có khả năng tự đào thải ra ngoài theo đường tiêu hóa mà tích tụ lại trong gan, tủy, xương, mô... hoặc ngấm vào các cơ quan nội tạng khác. Những hóa chất độc hại được sử dụng trong bảo quản rau, củ, quả sẽ làm biến đổi gien, khiến những tế bào của cơ thể phát triển bất thường, đây là căn nguyên dẫn tới bệnh ung thư.

Rau an toàn cho người tiêu dùng

Bộ NN và PTNT mới đây đã đưa ra tiêu chuẩn VIETGAP (Vietnamese Good Agricultural Practices) - Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau quả tươi an toàn tại Việt Nam. Ðây là một tiêu chuẩn khắt khe về nguyên tắc, trình tự, hướng dẫn tổ chức sản xuất, thu hoạch và sơ chế đảm bảo an toàn. Từ việc đánh giá, lựa chọn vùng sản xuất, chọn giống và gốc ghép, đến việc quản lý đất, giá thể và đánh giá nguy cơ tiểm ẩn trong địa chất; việc sử dụng các loại phân bón, chất phụ gia theo quy định, sử dụng nước tưới hợp vệ sinh; sử dụng hóa chất, thuốc BVTV theo đúng nguyên tắc... Rau quả sau khi thu hoạch tại ruộng cũng phải được kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt và sơ chế đóng gói trước khi đưa ra thị trường.

Tuy nhiên, cũng chính bởi những quy trình nghiêm ngặt, đòi hỏi số vốn đầu tư lớn nhưng lợi nhuận mang lại thì chưa cao nên có rất ít các doanh nghiệp dám mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này. Cho đến thời điểm hiện tại, chỉ còn một vài công ty với tâm huyết và nguồn lực tài chính ổn định mới có thể tồn tại trong lĩnh vực sản xuất RAT này. Ðiển hình như Công ty CP đầu tư Tonkin với thương hiệu rau sạch Lộc Xuân. Ðây là dự án thí điểm sản xuất RAT theo mô hình nông thôn mới của UBND thành phố Hà Nội, với diện tích 79,5 ha tại xã Thụy Hương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội.

Bên cạnh những khó khăn về sản xuất, vấn đề mà hầu hết các doanh nghiệp sản xuất RAT này gặp phải vẫn là việc tìm đầu ra ổn định cho RAT, bởi hiện giờ thói quen tiêu dùng của người dân vẫn chưa rời khỏi các chợ cóc. Ðể rau sạch tiêu thụ được, biện pháp chính và chủ yếu vẫn là các vùng trồng rau, củ, quả phải có mối liên kết chặt chẽ để sản xuất ra các sản phẩm phong phú về chủng loại và nhiều về số lượng. Bên cạnh đó, vấn đề giá cả cũng phần nào quyết định đầu ra, bởi rau sạch thường có giá đắt hơn rau thường trên thị trường từ 500 đồng đến 1.000 đồng/kg. Nên chăng các cơ quan chức năng, cơ quan quản lý cần vào cuộc để hỗ trợ, tạo điều kiện về mặt bằng cho các doanh nghiệp sản xuất RAT có thể cung cấp sản phẩm ra thị trường một cách rộng rãi với một mức giá ổn định.