Gia tăng nhu cầu học nghề thực chiến
Trong khi AI đang tác động ngày càng sâu đến những công việc có tính chất lặp lại, xử lý dữ liệu và sản xuất nội dung trên môi trường số, thì nhiều ngành nghề đòi hỏi kỹ năng thực hành, khả năng xử lý tình huống tại hiện trường vẫn cần sự tham gia trực tiếp của con người. Đây cũng là những lĩnh vực đang đặt ra yêu cầu cao về chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật. Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho rằng: Các nghề như thợ hàn, thợ mộc, kỹ thuật viên ô-tô, cơ/điện tử, chăm sóc sức khỏe... đang thiếu lao động, nhiều doanh nghiệp, đơn vị trả lương cao để thu hút nhân lực. Vị thế của các nghề này đang được tăng lên, nhiều nhà tuyển dụng đã và đang tìm đến các phiên giao dịch việc làm để tuyển người.
Nhìn vào thị trường lao động Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh Trần Anh Tuấn đánh giá: “Tâm lý chuộng bằng cấp đã có thay đổi, nhưng còn chưa mạnh mẽ. Đừng tin rằng cứ học xong đại học là có việc làm. Trong thời đại cạnh tranh, nhà tuyển dụng ngày càng đánh giá cao kỹ năng tay nghề, năng lực thực tiễn hơn là bằng cấp”.
Chung quan điểm, PGS, TS Đỗ Văn Trường, Phó Hiệu trưởng Trường cao đẳng nghề Bách khoa Hà Nội chia sẻ thêm: “Hiện nay nhu cầu học nghề ở một số trường khá lớn. Nhiều cơ sở đào tạo đã nỗ lực hướng đến đào tạo nghề ít bị ảnh hưởng bởi AI. Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế, nhiều sinh viên tốt nghiệp cao đẳng, đi làm và có mức thu nhập tương đối hấp dẫn. Qua khảo sát của nhà trường, có tới 70-80% học viên ra trường có việc làm. Điều này càng chứng tỏ vị trí của người thợ tay nghề cao đang rất được coi trọng”.
Tiếp tục “nắn chỉnh” tâm lý xã hội
Thực tế cho thấy, rất nhiều học viên trường dạy nghề sau khi tốt nghiệp đã thành đạt, thậm chí trở thành những người đào tạo nghề cho những học viên khác. Đơn cử như anh Nguyễn Công Xuân, cựu học viên Trường cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội, đạt giải Nhất kỳ thi kỹ năng nghề Hà Nội năm 2023, chia sẻ: “Lựa chọn học nghề, chúng tôi hoàn toàn có thể vươn lên đạt kết quả xuất sắc và sở hữu công việc ổn định với thu nhập vững vàng”.
Không chỉ riêng Việt Nam, các quốc gia phát triển như Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc... cũng đang đối mặt với bài toán thiếu hụt trầm trọng lao động kỹ thuật tay chân có trình độ. Tuy nhiên, chuyên gia giáo dục Lê Viết Khuyến phân tích: “Sở dĩ các nền kinh tế lớn vẫn phát triển vững chắc là nhờ họ thật sự tôn trọng hệ thống giáo dục nghề nghiệp, nâng cao giá trị của người thợ và triệt tiêu tư duy “học đại học bằng mọi giá””.
Minh chứng cho nhận định này, có thể dẫn ra câu chuyện sinh động về dự án Vua Thợ do anh Tống Hoàng Giang sáng lập và điều hành. Chỉ sau một năm hoạt động, hệ thống ứng dụng này đã thu hút hơn 120.000 thợ đăng ký tham gia ở đa dạng lĩnh vực và hơn 700.000 lượt khách hàng tải ứng dụng. Điều tạo nên thành công của dự án chính là việc tạo nên diễn đàn kết nối giữa người có nhu cầu và đội ngũ thợ sửa chữa, bảo hành, bảo trì có trình độ, đáng tin tưởng...
Thực tế này càng chứng minh một quy luật không mới nhưng còn nguyên giá trị. Đó là, khi người thợ sở hữu tay nghề vững vàng kết hợp cùng khả năng thành thạo công nghệ, vai trò và giá trị xã hội của họ sẽ được ghi nhận xứng đáng.
AI đang làm thay đổi cách con người làm việc và định hình lại nhu cầu nhân lực toàn cầu. Vì vậy, các cơ sở hướng nghiệp và đào tạo cần thường xuyên phải nắm bắt nhu cầu thị trường và có kế hoạch đáp ứng tốt hơn nữa về chất lượng đầu ra. Đây cũng là cách để người thợ lành nghề khẳng định được vị trí của mình trong chuỗi sản xuất có giá trị gia tăng cao.
