An toàn là bạn...
Sáng làm sớm rồi nghỉ trưa sớm. Đó là cách những người trong nhóm thợ thi công công trình tại thôn Kim Quy (xã Đại Xuyên) chống chọi với thời tiết. Chủ nhà cũng luôn phải hỗ trợ “làm mát” cho nhóm thợ, khi thì một hộp kem, mấy chai nước ngọt hoặc quả dưa hấu.
Anh Nguyễn Văn Huỳnh (xã Đại Xuyên, Hà Nội) trực tiếp lên giàn giáo, kiểm tra chất lượng công trình. Là cai thầu, Huỳnh không chỉ nhận công trình, tính toán chi phí, tổ chức các nhóm thợ mà còn phải điều phối nhân lực theo từng giai đoạn thi công. Có những thời điểm, công trình này chưa hoàn thành, anh đã phải nhận thêm vài công trình khác để bảo đảm người lao động có việc làm liên tục. Việc bố trí thợ cũng phải tính toán kỹ, tránh chồng chéo, ảnh hưởng đến tiến độ và sự an toàn. “Tất nhiên, tôi cũng phải liên tục bám sát công trình, nắm tình hình, nhắc nhở anh em bảo đảm an toàn, bởi chỉ một giây không tập trung là có thể xảy ra tai nạn lao động”, anh Huỳnh chia sẻ.
Với thâm niên 20 năm trong nghề, Huỳnh không nhớ mình đã góp phần làm nên bao nhiêu ngôi nhà, công trình. Nhờ vậy, anh có khả năng đọc bản vẽ và ước lượng chi phí “nhanh như chớp”. Huỳnh kể: “Mùa hè, người bình thường nhìn ra ngoài trời nắng đã thấy sợ, nhưng người làm nghề xây dựng vẫn phải làm việc trên công trình. Đứng trên giàn giáo cao, lúc nào mặt mũi, lưng áo cũng ướt đẫm mồ hôi, đôi bàn tay chai sần, lấm lem”.
Để làm được nghề xây dựng, ngoài kỹ năng, kỹ thuật chuyên môn, người thợ phải có sức khỏe, chịu được áp lực về thời tiết, độ cao và khả năng ứng biến trước các tình huống xấu có thể ảnh hưởng đến công trình, tính mạng con người. Bởi thế, ngoài kiến thức có thể được học từ nhà trường, mỗi công nhân, lao động phải học từ đồng nghiệp, từ thực tế trên công trường. Không ít công nhân, lao động từng tham gia xây dựng nhà cao tầng không chịu được độ cao đã xin nghỉ, theo các nhóm xây dựng công trình nhỏ. Anh Bùi Khang, thành viên trong tổ của anh Huỳnh chia sẻ: “Với công trình dân dụng, công trình nhà thấp tầng mọi thứ sẽ đơn giản hơn các công trình nhà cao tầng, công trình cầu qua sông hay vùng núi cao. Nhưng điểm chung là người thợ thường xuyên phải làm việc trong môi trường chịu tác động trực tiếp của thời tiết”.
Thực tế cho thấy, không phải người lao động nào cũng có thể theo đuổi công việc xây dựng lâu dài. Anh Huỳnh tâm sự: “Có người chỉ làm được vài ngày đã xin chuyển việc, có người lớn tuổi dù cố gắng cũng chỉ trụ được khoảng một năm”.
Sức khỏe, khả năng thích ứng với môi trường làm việc và yêu cầu về tay nghề trở thành những yếu tố quyết định việc người thợ có thể gắn bó với nghề hay không. Bởi vậy, bên cạnh việc tìm kiếm lao động mới, các chủ thầu phải bố trí công việc phù hợp cho những người hạn chế về sức khỏe nhưng lại giàu kinh nghiệm.
Nỗi lo cho ngày mai
Công nhân xây dựng sống nay đây mai đó. Nhiều lao động ở Sơn La, nhưng theo công ty sẽ làm công trình ở Hà Nội, hoặc công nhân ở Hà Nội có thể phải đến làm một công trình tại miền trung. Nhiều người thợ phải thuê trọ gần công trường để tiện làm việc, có những tổ nhóm phải dựng lán, hoặc ăn nghỉ trong các container đặt gần công trường.
Không chọn những công trình lớn, anh Nguyễn Văn Đức (quê ở Ninh Bình), giám đốc một công ty thường chọn đấu thầu xây dựng những công trình nhỏ tại địa bàn Hà Nội. Trong số công nhân của anh có người giàu kinh nghiệm, nhưng có cả người mới vào nghề, người lớn tuổi thao tác chậm, nên phải bố trí việc phù hợp để ai cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ, không để tổ này chờ tổ kia. “Có những lúc chủ đầu tư giục tiến độ, trong khi đó thời tiết không thuận lợi, thợ lại nghỉ ốm hay xin về quê, thành ra có lúc khó khăn vô cùng vì thiếu lao động”, anh Đức chia sẻ.
Anh Nguyễn Hậu, phụ trách giám sát công trình cho hay: “Trong xây dựng, công đoạn xây trát luôn đòi hỏi kỹ thuật cao. Nhìn vào tưởng đơn giản, nhưng người thợ xây trát phải thành thạo kỹ thuật, xây tường phải phẳng, trát không để lồi lõm”. Nếu làm sai, bên giám sát yêu cầu phá đi, làm lại và người làm sai sẽ bị trừ lương. Điều đó cho thấy, bên cạnh sức khỏe, người lao động ngày càng phải đáp ứng yêu cầu về tay nghề và chất lượng công việc.
Để bảo đảm điều kiện làm việc, giữ chân lao động, anh Hậu đứng ra thuê nhà trọ gần công trường. Cùng đó, anh luôn tự bảo mình phải tạo môi trường làm việc hòa nhã, nêu cao tinh thần đoàn kết bởi trong quá trình làm việc, sinh hoạt, công nhân, lao động không thể tránh khỏi va chạm. Nếu không giải quyết thấu đáo, người lao động bỏ về, sẽ ảnh hưởng đến tiến độ công việc.
Do thường phải xa nhà, điều kiện ăn nghỉ còn thiếu thốn, nhiều lao động lương cao nhưng chi phí tốn kém, thành ra khoản tích lũy cũng ít ỏi. “Chúng tôi luôn động viên nhau, công việc vất vả nhưng đáng tự hào vì mình còn được làm việc. Tất cả đều phải hướng đến ngày mai...”, anh Hậu giãi bày.
Mồ hôi người thợ vẫn ngày ngày rơi trên các công trường, góp phần làm nên những ngôi nhà, công trình mới. Nhu cầu xây dựng lớn, công việc vẫn rộng mở, nhưng để người lao động yên tâm gắn bó với nghề lại là câu chuyện không đơn giản. Anh Huỳnh khoe mình liên tục nhận được hợp đồng, việc không thiếu. “Tôi lo cho đời sống anh em tốt, họ thấy tôi chơi được, họ sẽ gắn bó”, anh Huỳnh chia sẻ. Song, trong anh, cũng vẫn luôn có nỗi lo thiếu lớp thợ xây kế cận, để cùng anh gắn bó trong những công trình tương lai.
