Trình bày Tờ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết: Mục đích ban hành, xây dựng dự án Luật là hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô. Tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô; bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và các cam kết, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, trao quyền mạnh hơn; phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thủ đô gắn với nguồn lực thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình.
Việc sửa đổi cũng nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới. Để bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung của dự thảo Luật theo tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật được nêu trong Nghị quyết số 66-NQ/TW và nhiều kết luận, chỉ đạo gần đây của Trung ương, Bộ Chính trị.
Cũng sáng ngày 8/4, Báo Nhân Dân tổ chức Tọa đàm “Xác lập thể chế đặc thù, vượt trội để phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới”. Các chuyên gia, nhà quản lý đã tập trung phân tích những điểm đột phá, khi Thủ đô không chỉ là nơi “thực thi chính sách” mà còn được giao vai trò “thiết kế chính sách”. Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), thành viên tổ soạn thảo dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Trung ương đã trao quyền, giúp Thủ đô Hà Nội tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn như: quá tải hạ tầng, phân mảnh không gian, suy giảm môi trường và những giới hạn về thể chế quản trị. Dự thảo Luật không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh về kỹ thuật lập pháp mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển, từ quản lý ổn định sang kiến tạo đột phá, từ ứng phó một cách thụ động sang chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách để Hà Nội chủ động bứt phá.
Một vấn đề cần quan tâm, là khi trao quyền đặc thù, phải đi kèm cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm giải trình. Theo đó, cần thiết lập cơ chế báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù; việc thí điểm phải “rõ mục đích, rõ đối tượng, có thời hạn cụ thể”, đồng thời, cần tăng cường cơ chế tham vấn, phối hợp giữa thành phố với các cơ quan Trung ương trong quá trình xây dựng chính sách...
PGS, TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng, chia sẻ: “Thành phố nên chọn một vấn đề lớn, cốt lõi nhất để tập trung tháo gỡ. Theo tôi, đó là vấn đề quy hoạch đất đai. Khi giải quyết được vấn đề quy hoạch đất đai, sẽ cải thiện được các vấn đề môi trường, giao thông, hạ tầng đô thị, bảo tồn di sản văn hóa. Xét đến cùng, người dân kỳ vọng các chính sách sẽ góp phần thúc đẩy, để Hà Nội trở thành thành phố đáng sống” ■
