Không để tiếp diễn tình trạng “vốn chờ dự án”

Chậm giải ngân ngay ở các dự án trọng điểm

Theo số liệu báo cáo của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, giải ngân vốn đầu tư công đang có bước tiến đáng kể so cùng kỳ, với hơn 425.300 tỷ đồng được đưa vào nền kinh tế sau 7 tháng đầu năm 2026, đạt 41,9% kế hoạch, tăng cao hơn 86.800 tỷ đồng về số tuyệt đối và khoảng 3,6% về tỷ lệ so cùng kỳ
năm trước.

Song kết quả này vẫn chưa được như kỳ vọng và tiếp tục có xu hướng kéo dài. Bởi theo báo cáo nhanh hằng tuần của Bộ Tài chính, lũy kế đến hết ngày 20/8/2026, cả nước giải ngân 477.177,9 tỷ đồng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước, mới đạt 46,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Bộ Tài chính đánh giá, tình hình giải ngân vẫn không đồng đều. Tính đến ngày 20/8, vẫn còn 25 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Trong đó, vẫn còn có bốn bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 6% và chưa giải ngân gồm: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Kiểm toán nhà nước và Bộ Khoa học và Công nghệ.

Điều đáng lo, tốc độ giải ngân ở các dự án giao thông trọng điểm cũng chậm. Cụ thể, tính đến cuối tháng 7/2026, giải ngân các dự án này ước đạt 73.300 tỷ đồng, chỉ đạt 31,7% kế hoạch. Đặc biệt, còn 22 dự án, dự án thành phần giải ngân dưới 5% kế hoạch. Riêng đối với hai dự án quan trọng quốc gia thuộc lĩnh vực đường sắt được giao kế hoạch vốn lớn (chiếm 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng, khoảng 101.000 tỷ đồng), tiến độ giải ngân cũng chậm, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân các dự án trọng điểm quốc gia nói chung. Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam ước giải ngân khoảng 1.068,8 tỷ đồng, đạt 2% kế hoạch đã đề ra; Dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng giải ngân cũng chỉ được 1.397,2 tỷ đồng, đạt 4% kế hoạch đề ra...

Không chỉ lan rộng tình trạng “tiền có sẵn nhưng công trình vẫn chậm”, còn xuất hiện việc một số bộ, ngành, địa phương đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn với số lượng lớn và chủ yếu ở các dự án trọng điểm. Việc xin hoàn trả vốn kế hoạch còn diễn ra cả với các dự án sử dụng vốn nước ngoài (ODA), dù số lượng không lớn. Hiện nay, theo Thứ trưởng Tài chính Trần Quốc Phương, tỷ lệ giải ngân đầu tư công nguồn vốn nước ngoài còn thấp, chủ yếu vẫn xuất phát từ tình trạng không có khối lượng hoàn thành để giải ngân, khả năng tổ chức và tính sẵn sàng của dự án còn hạn chế.

“Công tác kế hoạch vốn tuy đã hoàn thiện qua các năm, nhưng việc xây dựng kế hoạch vốn vẫn chưa sát thực tế triển khai dự án. Vẫn còn tình trạng các bộ, ngành, địa phương xin điều chỉnh giảm kế hoạch vốn, thậm chí có bộ đề xuất điều chỉnh giảm ngay sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch vốn hằng năm”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.

Chủ động các phương án chuyển nguồn

Tại cuộc họp Chính phủ mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp tục quyết liệt chỉ đạo phải giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm nay, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, nhằm giữ vững mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Thực hiện chỉ đạo này, các bộ, ngành, địa phương cũng đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Điển hình, tỉnh Quảng Ngãi vừa thông báo công khai kết quả giải ngân, danh sách và tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 của các dự án trên địa bàn. Tính chung toàn tỉnh, đến thời điểm ngày 6/8, số vốn giải ngân được là 2.634 tỷ đồng, đạt 34,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Để thúc đẩy giải ngân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm yêu cầu các chủ đầu tư phải chủ động rà soát từng dự án, từng nguồn vốn và xây dựng tiến độ thực hiện cụ thể, qua đó bảo đảm hoàn thành các mốc giải ngân đã đề ra với dòng vốn đầu tư công năm 2026. Tương tự, Thành phố Hồ Chí Minh đã đặt mục tiêu đạt tỷ lệ giải ngân 70% vào cuối quý III/2026 và 100% trong năm 2026.

Vấn đề hiện nay không chỉ là làm sao thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, mà phải giải quyết được vấn đề gốc rễ, bảo đảm giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công; không để tình trạng xin hoàn trả lại vốn tiếp tục lặp lại; đánh giá toàn diện tác động đến tiến độ các dự án và việc hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội được giao.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, cần kịp thời điều chỉnh kế hoạch vốn từ các dự án chậm triển khai, không có khả năng giải ngân sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn; rà soát từng dự án chậm giải ngân để xác định nguyên nhân, phân định rõ thẩm quyền để đôn đốc, xử lý theo quy định... “Nguồn lực quan trọng này cần sớm được đưa vào guồng tăng trưởng và nên bắt đầu bằng việc chuẩn bị tốt dự án, xây dựng kế hoạch hằng năm sát với nhu cầu và khả năng thực hiện. Kiên quyết không thể để tiếp diễn tình trạng “vốn chờ dự án”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh ■