Ngành hàng sầu riêng Việt Nam mới chỉ chính thức hình thành từ tháng 7/2022 khi Nghị định thư về xuất khẩu sầu riêng tươi vào Trung Quốc được ký kết. Ở thủa ban đầu ấy, rất nhiều người khó có thể tin rằng xuất khẩu một loại trái cây lại mang về hàng tỷ USD cho đất nước. Nhưng rồi mọi thứ đã thay đổi khi những kỷ lục mới liên tục được xác lập từ xuất khẩu sầu riêng, một loại trái cây “vua”. Thậm chí, còn xác lập kỳ tích mà trước đó lịch sử thương mại của Việt Nam chưa từng ghi nhận.
Cụ thể, chỉ trong mấy tháng ngắn ngủi của năm 2022, sầu riêng đã kịp mang về 0,4 tỷ USD. Một năm sau đó, hoạt động xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đã bùng nổ với kim ngạch đến 2,2 tỷ USD. Từ đó đến nay, tuy gặp nhiều khó khăn nhưng “ngôi sao mới nổi” này vẫn giữ đà tăng trưởng mạnh mẽ. Mới đây nhất, theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch sầu riêng trong tháng 7 có thể đạt khoảng 600-700 triệu USD. Lũy kế bảy tháng, mặt hàng này ước mang về khoảng 1,8 tỷ USD, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ. Chỉ số này tiếp tục đưa sầu riêng vào nhóm những ngành hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nhóm ngành nông sản.
Điều đáng nói, đà tăng trưởng vẫn chưa dừng lại, những kỷ lục mới dự tính vẫn tiếp tục được xác lập bởi từ tháng 8 đến tháng 10, sầu riêng Tây Nguyên mới bắt đầu vào vụ thu hoạch rộ. Cùng kỳ năm ngoái, mỗi tháng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt gần 1 tỷ USD. Với đà tăng trưởng hiện nay, dự báo kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả năm 2026 hoàn toàn có thể vượt mốc 4 tỷ USD, hướng đến con số 4,5 tỷ USD. Tin mới nhất, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã chính thức công nhận kết quả của 18 phòng thử nghiệm của Việt Nam và công nhận hoạt động của các đơn vị này từ ngày 31/7/2026, nâng tổng số phòng thử nghiệm được công nhận lên con số 50. Như vậy, theo đánh giá của giới phân tích, sầu riêng Việt Nam có khả năng sẽ bắt kịp Thái Lan trong cuộc đua vào thị trường Trung Quốc.
Từ góc độ quản lý, thực hiện quyết liệt chỉ đạo của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã phối hợp hỗ trợ người dân trong việc cấp mã số vùng trồng, đơn giản hóa thủ tục và thực hiện hoàn toàn trên môi trường số trong thời gian chỉ ba ngày. Thực tế, với nông sản Việt Nam, mã số vùng trồng luôn được xem là “tấm hộ chiếu” hữu hiệu trên hành trình chinh phục các thị trường xuất khẩu. Đáng chú ý, việc cơ quan chức năng khởi tố và bắt tạm giam một số cựu lãnh đạo trong ngành để điều tra về hành vi nhận hối lộ và có dấu hiệu tạo ra “giấy phép con” một cách tùy tiện, vô lý gây tiêu cực tới môi trường kinh doanh, sẽ trả lại môi trường cạnh tranh lành mạnh cho trái cây tỷ USD này trong giai đoạn tới.
Như vậy, với sự nỗ lực của các cơ quan quản lý trong việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc nội tại và sự tích cực trong việc đàm phán mở rộng thị trường, sẽ mở ra cơ hội hình thành một giai đoạn bùng nổ mới với sầu riêng Việt Nam. Cũng từ đây, người nông dân nói riêng và nền kinh tế nói chung đều được thụ hưởng những giá trị từ loại trái cây gắn với những kỷ lục xuất khẩu này ■
