"Sao lại chui vào tổ ong đó?"
Sau hai năm mua được căn hộ ở khu nhà ở HH Linh Đàm (Hoàng Mai, Hà Nội) cũng là lúc dân số ở đây "ứ đầy" và bắt đầu diễn ra cảnh tắc nghẽn. Nhiều người hỏi tôi, "sao lại chui vào tổ ong đó?". Tổ ong - là ý nói khu nhà ở HH được xây dựng san sát, chồng xếp như tổ ong, với tổ hợp 12 tòa nhà (ba tòa 35 tầng, chín tòa 41 tầng), phá vỡ quy hoạch khu đô thị kiểu mẫu Linh Đàm. Đã vậy, khoảng sân ở giữa 12 tòa cũng hạn chế chỗ chơi cho trẻ em, thiếu cây xanh, lúc nào cũng xếp đầy xe máy. Còn chuyện tắc nghẽn đầu giờ sáng, cuối giờ chiều ở sảnh thang máy đã trở thành nỗi ám ảnh. Nhất là buổi chiều, cư dân đứng chờ chật cả sảnh, hành lang, rồi mỗi khi thang máy mở cửa ở tầng một, người người ào vào, chen lấn, giẫm lên chân nhau, khổ nhất là bọn trẻ con ngày nắng nóng, vì chật nên càng ngộp thở. Trong nhiều cuộc trò chuyện, chồng tôi cùng những người hàng xóm "lạc quan tếu", bảo: "Thôi cứ vui vẻ mà sống. Hàng vạn người chịu cảnh này chứ có riêng gì mình đâu!". "Cư dân HH" còn quen với cảnh đường phố hằng ngày bị tắc nghẽn, thiếu chỗ đỗ xe nên phải đỗ tràn ra những con phố chung quanh.
Nhiều khu đô thị khác tình cảnh cũng chẳng khá hơn là bao. Như ở khu đô thị Kim Văn-Kim Lũ, với diện tích đất khá eo hẹp, bốn khối nhà sừng sững được xây lên. Riêng tòa CT11 cao 40 tầng, còn lại mỗi tòa cao 45 tầng, mỗi tầng có đến 24 căn hộ, song, một tòa nhà chỉ có bảy thang máy. Hay trên trục đường Lê Văn Lương-Tố Hữu - một trong những tuyến giao thông huyết mạch hướng tây nam vào nội đô, các tòa chung cư cao tầng "chen chúc" mọc lên.
Kiểm soát và khắc phục tình trạng "vỡ trận" quy hoạch
Với những khu vực có mật độ chung cư cao tầng dày đặc, có đặc thù là tập trung nhiều hộ gia đình trẻ, điều quan trọng đối với cư dân là hệ thống cơ sở hạ tầng, nhất là trường học cần được bảo đảm. Thế nhưng, đây lại là nỗi đau đầu của cả cư dân và chính quyền sở tại. Tình trạng quá tải, thậm chí phải học luân phiên đã diễn ra ở nhiều trường học khu vực có những "siêu phường" về dân số, như quận Hoàng Mai (Hà Nội). Việc thiếu trường lớp tại các khu đô thị đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục tại địa phương. Theo quy chuẩn chung, mỗi phường có không quá 20.000 người, nhưng thực tế một số phường đang có số dân gấp từ hai đến bốn lần. Trong khi, hầu hết các khu vực quy hoạch công trình hạ tầng xã hội đã được nhường cho các chủ đầu tư thứ phát nhưng không được các nhà đầu tư này thực hiện kịp thời, nhất là hệ thống trường học theo quy hoạch.
Thành phố Hà Nội hiện có 78 dự án khu đô thị mới có quy hoạch đất xây dựng trường học, trong đó hơn 60 dự án đã được đầu tư xây dựng với 196 trường học các cấp (42 trường công lập và 154 trường tư thục), cung cấp chỗ học cho 24.836 học sinh. Một số dự án khu đô thị, nhà ở còn các ô đất quy hoạch mà chủ đầu tư chưa xây trường học, dẫn đến tình trạng quá tải cho các trường công lập khu vực lân cận.
Đã đến lúc, cùng với các biện pháp triệt để, quyết liệt kiểm soát tiến độ thực hiện quy hoạch của các chủ đầu tư các khu đô thị mới, bảo đảm sự hình thành đồng bộ hệ thống cơ sở hạ tầng đạt chuẩn, phục vụ nhu cầu của cư dân đô thị, các cơ quan chức năng của thành phố cần thực thi những biện pháp quyết liệt, thu hồi dự án chậm tiến độ để lấy quỹ đất xây dựng trường học công lập tại các địa điểm đang gây bức xúc hiện nay. Đô thị phát triển, chất lượng sống của người dân thật sự được nâng lên mới là sự phát triển bền vững, nhân văn.
