Mơ lớn để sáng tạo nhiều hơn

Cho đến nay, sách dành cho thiếu nhi ở nước ta vẫn chủ yếu có hai dạng: Sách được viết bởi các tác giả trong nước và sách mua bản quyền/ chuyển ngữ từ các đơn vị xuất bản nước ngoài. Nhưng đã bắt đầu có những giấc mơ phát hành ra thế giới những cuốn sách thiếu nhi do tác giả Việt Nam thực hiện.

Đọc sách cùng tác giả đem lại những giây phút vui vẻ cho các em nhỏ. (Ảnh NXB Kim Đồng)
Đọc sách cùng tác giả đem lại những giây phút vui vẻ cho các em nhỏ. (Ảnh NXB Kim Đồng)

1 Cuối tháng 12/2025, Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu những ấn phẩm đầu tiên trong dự án tủ sách mang tên Chữ S diệu kỳ. Đây là ý tưởng ban đầu từ Sáng kiến sáng tạo cùng sách dành cho thiếu nhi (ICBC) của Phạm Thị Hoài Anh và cộng sự. Nhà xuất bản Kim Đồng đồng hành bằng cách mua toàn bộ bản quyền bản tiếng Việt, bản song ngữ và các phiên bản ngoại ngữ, trước mắt là tiếng Anh.

Ba ấn phẩm chung chủ đề Một tình bạn, đều là sách tranh nhưng mỗi cuốn lại có một định dạng riêng, để ngỏ những hình dung về sự đa dạng, phong phú của tủ sách.

Chúng mình là bạn chỉ khoảng 40 trang, bao gồm chừng đó bức tranh song hành với những câu văn ngắn gọn, tràn đầy cảm xúc về tình bạn. Mỗi câu có chứa một “từ khóa” được bắt đầu bằng một chữ trong bảng chữ cái tiếng Việt. Các bức tranh không minh họa cho lời viết mà như cùng với lời viết tạo nên một hình dung rộng mở về tình cảm giữa “mình” và “cậu”, giữa “bạn” và “tớ”, về “chúng mình”. Ấn phẩm này đã có phiên bản tiếng Anh, và để phù hợp bảng chữ cái này, phiên bản có thêm nội dung liên quan chữ cái Z. Theo chị Hoài Anh, đồng tác giả Chúng mình là bạn, đây là ấn phẩm đầu tiên của tủ sách, được phát hành từ tháng 10/2025. Tin vui là chưa đầy một tháng kể từ sau khi chính thức phát hành tại hệ thống nhà sách Kim Đồng, gần 1.000 phiên bản tiếng Anh của Chúng mình là bạn (We are friends) đã được bán hết. Bên cạnh đó, bộ đôi phiên bản tiếng Việt và tiếng Anh của ấn phẩm còn được giới thiệu tại quầy sách của Nhà xuất bản trong khuôn khổ Hội chợ sách quốc tế Frankfurt (CHLB Đức, tháng 10/2025).

Ấn phẩm thứ hai được xuất bản ở định dạng song ngữ Việt-Anh, 48 trang cả bìa, mang tên Hà Nội của tớ/My Hanoi. Đây là câu chuyện nhỏ về Hà Nội của hai người bạn trước khi chia tay nhau, một người rời về nơi ở mới. Hà Nội của lũ trẻ có mùi hương hoa, có mùi cây cỏ, có vị thức ăn quấn quýt, có những cái chạm tay ấm áp, mềm mại của tình bạn, có sắc màu phố phường thân thuộc… Tất cả được hai nhân vật tìm cách “gói” lại, vừa vặn trong chiếc ví xinh xắn, có thể là chiếc ví của trí tưởng tượng luôn theo các em, suốt đời. Ở trang sách cuối, bạn đọc có thể quét mã QR để cùng nghe bài hát dành cho thiếu nhi Reo vang bình minh (nhạc sĩ Lưu Hữu Phước) qua giọng ca của các thành viên trong một gia đình nhỏ, có tên Hạt Nhài.

Ấn phẩm thứ ba, gồm 12 bài thơ đi qua tháng và mùa của Hà Nội, nhan đề Mỗi tháng tặng cậu một bài thơ của tác giả Lã Thanh Hà (bút danh Hà Mã Đi Bộ) cùng tranh vẽ của Ngô Thanh Đức. Như lời nhắn nhủ ở ngay trang đầu tiên, “dành cho những người bạn đã ở bên tôi sáng, trưa, chiều, tối và vô vàn điều không tên đẹp đẽ trong những khu tập thể” (Hà Mã Đi Bộ), “Tặng những cái cây và bóng cây tôi luôn yêu ở Hà Nội” (Ngô Thanh Đức), hai tác giả có những hướng phát triển riêng mà đồng điệu với nhau từ chủ đề tình bạn. Gam mầu xanh chủ đạo trong các bức tranh của Ngô Thanh Đức và cùng tác giả thơ, họ tạo nên một ấn tượng cho bức tranh bài thơ tháng Tám: hai trang sách ở giữa cuốn sách ghép thành bức tranh bên hiên nhà đầy bông hoa giấy, không một bóng người, nhưng đó là hai trang sách ghép, có thể mở ra thành bốn trang sách liền nhau, tạo nên bức tranh thơ về một/những ngôi nhà cây, nơi chứa đựng bí mật của tháng ngày trước khi tựu trường của tình bạn.

2 Điều dễ nhận thấy là các ấn phẩm được đầu tư công phu về nội dung và hình thức, cho dù lượng bản in chỉ dừng lại con số khiêm tốn, 1.000-2.000 bản/cuốn, đồng nghĩa thù lao nhuận bút cho các tác giả sẽ khiêm tốn theo. Trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần, chị Hoài Anh cho biết: “Chúng tôi bắt đầu với một ước mơ lớn hơn là có một tủ sách dành cho thiếu nhi Việt Nam với nội dung đa dạng, sáng tạo, tình cảm, vừa có thể đem đến thế giới hình ảnh về Việt Nam với nhiều vẻ đẹp của con người, văn hóa, thiên nhiên. Nhiều bạn đã đi cùng ICBC mà không nghĩ đến việc thu lợi cho cá nhân. Cũng có lẽ vì thế, chúng tôi đã nhận được sự đồng hành trợ lực từ Nhà xuất bản Kim Đồng, để các ý tưởng được hiện thực hóa một cách đẹp đẽ”.

Bên cạnh đó, sự đón chào những bạn tác giả vốn không phải là nhà văn, nhà thơ chuyên nghiệp, hiểu theo nghĩa dành phần lớn hoặc toàn bộ thời gian để sáng tác, cũng đem lại cho nội dung tủ sách nhiều góc nhìn với cảm xúc tươi mới. Phương Vũ, tác giả Hà Nội của tớ/My Hanoi là một người mẹ có hai con nhỏ, viết sách từ chính trải nghiệm qua từng ngày chăm con. Theo chị, đó cũng là cách “ghi lại những ký ức lấp lánh trên hành trình lớn lên cùng các con, và của chính mình - một người lớn vẫn đang trong hành trình lớn lên mỗi ngày, với biết bao tò mò, háo hức, hy vọng”. Lã Thanh Hà, với bút danh ngộ nghĩnh Hà Mã Đi Bộ, tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Nghiên cứu về gia đình và trẻ em tại Đại học New Mexico (University of New Mexico, Hoa Kỳ) năm 2022. Đối với chị, làm thơ và viết truyện cho trẻ em vừa là sở thích, vừa là một cách để Hà hiểu và kết nối nhiều hơn với thế giới tâm hồn của các em nhỏ, vốn luôn là mối quan tâm rất lớn của chị trong công việc cũng như đời sống. Mỗi tháng tặng cậu một bài thơ là ấn phẩm thơ thứ ba của chị đã được xuất bản trong nước, đều hướng đến bạn đọc nhỏ tuổi.

Riêng phần dịch thuật, ICBC và các tác giả đều thống nhất cần có sự chuẩn bị thật chuyên nghiệp. Với Lã Thanh Hà, chị hoàn toàn có thể dịch được thơ của mình sang tiếng Anh nhưng theo chị, bản thân dịch giả cũng là một người đọc, có cảm nhận riêng, và việc dịch của họ biết đâu có thể mở ra cho tác giả một góc nhìn khác về thơ của chính mình: “Tôi không cảm thấy mình có nỗi sợ trong việc dịch giả dịch không thoát ý. Tôi thích đón nhận bản dịch như một tác phẩm riêng biệt, có thể là được gợi cảm hứng từ tác phẩm của tôi”, chị Hà chia sẻ.

Từng bước, chậm mà chắc với tinh thần chủ động, sáng tạo, hướng đi của ICBC và Nhà xuất bản Kim Đồng đang gieo hy vọng về nhiều hơn những tủ sách diệu kỳ từ Việt Nam gửi tới bạn đọc nhỏ tuổi trên khắp thế giới ■