Tuổi già có việc là có niềm vui...
Hằng tuần, tại sân nhà văn hóa thôn Đoài Khê (xã Đan Phượng) ngoại thành Hà Nội, tiếng cười hòa lẫn tiếng nhạc lại vang lên rộn ràng. Ở đó, những bước chân của người già, lớp trẻ hòa quyện, cùng múa hát...
Anh Nguyễn Hữu Trung, Phó Bí thư Đoàn Thanh niên thôn Đoài Khê, tham gia Ban chủ nhiệm câu lạc bộ thôn từ những ngày đầu thành lập, kể: Ngay từ khi mô hình này triển khai tại thôn, tôi đã tham gia đồng hành với các cụ rồi! Bởi điều thôi thúc không phải là trách nhiệm, mà là được sống cùng niềm vui rất thật của các ông bà. Với Trung, làm việc cùng người cao tuổi không khiến bản thân “già trước tuổi” hay “chậm lại”, mà ngược lại, chính các thành viên câu lạc bộ đã giúp anh trưởng thành hơn từ những câu chuyện đời, kinh nghiệm sống mà không trường lớp nào dạy được.
Đáng nói, tại đây không chỉ có mình Trung, nhóm thanh niên địa phương thường thay phiên sắp xếp thời gian để sinh hoạt Câu lạc bộ cùng người cao tuổi. Anh Nguyễn Hữu Cường, Chủ nhiệm câu lạc bộ thôn Đoài Khê cho biết: “Câu lạc bộ nay có 70 thành viên. Các bạn trẻ còn cùng các ông bà tham gia các hội chợ nông sản của khu vực, hoạt động vừa sôi nổi vừa tạo thêm nguồn kinh phí cho câu lạc bộ”.
Đáng mừng, những mô hình ý nghĩa như ở Đoài Khê đang âm thầm nở rộ trên cả nước. Mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau này là sáng kiến cộng đồng do Hội Người cao tuổi Việt Nam khởi xướng, với sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính của Tổ chức Hỗ trợ Người cao tuổi Quốc tế tại Việt Nam (HelpAge International - HAI), được thí điểm trên một số phường trên địa bàn thành phố Hà Nội, từ năm 2006. Đến nay mô hình đã nhân rộng với hơn 9.000 câu lạc bộ trên khắp cả nước.
Nhiều người cao tuổi ban đầu đến câu lạc bộ chỉ để “ra khỏi nhà cho khuây khỏa”, nhưng từ những buổi sinh hoạt ấy, không ít vấn đề nảy sinh trong cuộc sống giấu kín được phát hiện và giải quyết kịp thời.
Ở nhiều địa phương, câu lạc bộ còn đóng vai trò như một “mạng lưới an sinh cộng đồng”. Phải kể tới trường hợp ông Nguyễn Nam Sách (Hải Phòng) từng được bệnh viện trả về trong tình trạng sức khỏe rất yếu. Gia đình khó khăn, tuổi cao, tưởng như mọi cánh cửa khép lại, nhưng từ khi đội tình nguyện viên của câu lạc bộ đến chăm sóc tại nhà, trò chuyện giúp giải tỏa tâm lý, hỗ trợ ăn uống, tập đi, xoa bóp phục hồi chức năng, sức khỏe và tinh thần của ông dần cải thiện. Sau nhiều tháng, ông đã có thể chống gậy đi lại. Không có phép màu nào ở đây, ngoài sự kiên trì và tình người.
Một điểm khác biệt nữa, câu lạc bộ không xem người cao tuổi chỉ là đối tượng thụ hưởng. Thông qua Quỹ Tăng thu nhập, nhiều người cao tuổi được vay vốn để tiếp tục lao động phù hợp với sức khỏe. Ở các địa phương có nghề truyền thống, câu lạc bộ tổ chức nhóm sản xuất tập thể, vừa tạo thu nhập, vừa gìn giữ làng nghề. Khi có sinh kế, người cao tuổi không chỉ bớt phụ thuộc, mà còn lấy lại sự tự tin và vai trò trong gia đình, cộng đồng.
Bám sát tình hình thực tế, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Người Cao tuổi Việt Nam, ông Trương Xuân Cừ chia sẻ: “Vừa qua, sau một đợt tinh giản biên chế, nhiều người lao động về hưu sớm hơn dự kiến. Với kinh nghiệm làm việc dày dạn, họ chính là nguồn thành viên tiềm năng mà chúng tôi muốn kêu gọi tham gia câu lạc bộ. Họ có thể nâng cao chất lượng của hội nhóm, và nhận lại các cơ hội tiếp tục làm việc để không hụt hẫng khi rời khỏi công sở sớm hơn dự kiến!”.
Gặp gỡ chính sách và nhân rộng mô hình
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Trước thực tế đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách chăm lo người cao tuổi, nhấn mạnh mục tiêu già hóa chủ động, khỏe mạnh, có thu nhập và tham gia xã hội.
Giữa bối cảnh đó, các Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau đã trở thành “cầu nối” đưa chính sách đến gần người dân hơn: hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận bảo hiểm y tế, trợ cấp xã hội, các quyền lợi hợp pháp, đồng thời tạo không gian để họ tiếp tục đóng góp cho cộng đồng. Chính tính linh hoạt, bám sát đời sống và dựa vào nội lực cộng đồng khiến mô hình này có khả năng nhân rộng bền vững, không phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách Nhà nước.
Trước thực tế đó, ngày 1/8/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1648/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nhân rộng Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau đến năm 2035, đặt mục tiêu thành lập thêm 12.000 câu lạc bộ trên toàn quốc, đồng thời duy trì và củng cố hơn 9.000 câu lạc bộ hiện có. Cùng với đó, Chiến lược Quốc gia về Người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn 2045 xác định Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau là giải pháp chủ lực trong thích ứng với già hóa dân số, bảo đảm an sinh và phát huy vai trò người cao tuổi, đồng thời tích hợp nội dung chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây là nền tảng chính sách vững chắc để mở rộng mô hình trên quy mô toàn quốc.
Từ những buổi sinh hoạt giản dị ở thôn xóm, một thông điệp đang lan tỏa: Tuổi cao không đồng nghĩa với đứng ngoài cuộc sống. Khi có cộng đồng nâng đỡ, có chính sách đồng hành và có niềm tin vào giá trị của chính mình, người cao tuổi hoàn toàn có thể “hồi xuân” - một mùa xuân bền bỉ, nhân văn và giàu ý nghĩa cho cả xã hội ■
Mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau có tên trong tốp 5 sáng kiến được vinh danh tại hạng mục Giải thưởng năm của Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng (Human Act Prize) năm 2025. Gần 20 năm nỗ lực bền bỉ và hiệu quả, mô hình do Hội Người cao tuổi Việt Nam phát triển, đã trở thành trụ cột an sinh xã hội thông qua sự tương trợ liên thế hệ, dựa vào cộng đồng.
