Vết rạn trong quan hệ đồng minh

Quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh trong NATO thêm vết rạn khi Lầu năm góc vừa tuyên bố rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức trong vòng 6 đến 12 tháng tới.

Trụ sở NATO tại Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)
Trụ sở NATO tại Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Động thái này được coi là một đòn giáng mạnh vào các đồng minh châu Âu, những nước coi sự hiện diện của Mỹ như một yếu tố răn đe quan trọng chống lại các mối đe dọa an ninh, đồng thời gây tổn hại tới mối quan hệ chiến lược xuyên Đại Tây Dương.

Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh cho Lầu năm góc rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức, đưa số lượng binh sĩ Mỹ ở lại quốc gia châu Âu này trở lại mức trước năm 2022. Số binh sĩ rời khỏi Đức sẽ chiếm 14% trong số 36.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại đây và động thái này dự kiến sẽ ảnh hưởng đến một lữ đoàn chiến đấu, thậm chí có khả năng cả các lực lượng khác của Mỹ hiện đang đóng tại Đức.

Quân đội Mỹ hiện diện rất đông đảo tại Đức từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai và Chiến tranh lạnh. Đức là nơi đặt một số cơ sở quân sự của Mỹ, bao gồm trụ sở của các bộ chỉ huy châu Âu và châu Phi, căn cứ không quân Ramstein và một trung tâm y tế ở Landstuhl, nơi điều trị những binh sĩ bị thương từ các cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq. Căn cứ không quân Ramstein đóng vai trò là trung tâm vận chuyển và chỉ huy chính cho các hoạt động quân sự của Mỹ ở châu Âu, châu Phi và Trung Đông. Trong khi đó, Grafenwoehr là cơ sở huấn luyện lớn nhất của lục quân Mỹ ở châu Âu.

Người phát ngôn chính của Lầu năm góc Sean Parnell nhấn mạnh, quyết định rút quân được đưa ra sau cuộc xem xét kỹ lưỡng của Bộ Chiến tranh về bố trí lực lượng tại châu Âu, nhằm đáp ứng các yêu cầu và điều kiện thực tế tại chiến trường. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, quyết định này nhằm thực hiện lời đe dọa của ông Trump sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz có lời lẽ chỉ trích nặng nề việc Washington thiếu chiến lược trong cuộc chiến của Mỹ chống Iran.

Tin tức về việc rút quân đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ Dân chủ trong Quốc hội Mỹ cũng như một nhóm các nhà hoạch định chính sách ở Washington. Họ cho rằng, động thái này sẽ làm suy yếu lợi ích an ninh của Mỹ, ảnh hưởng tới việc triển khai sức mạnh quân sự của Mỹ vào Địa Trung Hải, Trung Đông và châu Phi. Các nhà phân tích cho rằng, việc rút quân khỏi Đức sẽ gây ra khó khăn về hậu cần và cuối cùng sẽ làm tổn hại đến lợi ích của Mỹ.

Mối quan hệ đồng minh giữa Mỹ và châu Âu vốn “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” sau những bất đồng sâu sắc liên quan cuộc chiến ở Ukraine, vấn đề hòn đảo chiến lược Greenland. Tổng thống Trump không ít lần tỏ ra thất vọng trước sự thiếu sẵn lòng của các đồng minh châu Âu trong những nỗ lực tăng cường sức mạnh của liên minh quân sự NATO. Ông đã nhiều lần hối thúc đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng.

Vết rạn trong quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương ngày càng lớn, nhất là khi nhà lãnh đạo Mỹ chỉ trích NATO từ chối hỗ trợ Washington trong cuộc chiến của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Việc một số đồng minh NATO không hỗ trợ Mỹ trong chiến dịch liên quan Iran, trong đó có việc hạn chế sử dụng căn cứ quân sự và không phận đã khiến Mỹ cho rằng cần đánh giá lại vai trò và giá trị của NATO đối với lợi ích quốc gia. Mỹ thậm chí còn tuyên bố có thể rút khỏi liên minh quân sự này. Washington cảnh báo, nếu các căn cứ tại châu Âu không còn được sử dụng để phục vụ lợi ích của Mỹ, hoặc các đồng minh không cho phép Washington dùng trong những thời điểm cần thiết, thì cần đặt lại vấn đề về ý nghĩa của liên minh.

Các đồng minh trong NATO đã chuẩn bị tinh thần cho việc rút quân của Mỹ kể từ khi ông Trump nhậm chức, với cảnh báo từ Washington rằng, châu Âu sẽ phải tự lo liệu an ninh trong tương lai khi mà Washington tập trung hơn vào an ninh biên giới và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Hồi tháng 10 năm ngoái, Mỹ đã xác nhận sẽ giảm sự hiện diện quân sự tại các biên giới NATO với Ukraine. Quyết định cắt giảm 1.500-3.000 binh sĩ Mỹ được đưa ra đột ngột và gây lo lắng cho đồng minh Romania, nơi NATO vận hành một căn cứ không quân. Châu Âu cũng quan ngại về các vấn đề như việc Mỹ triển khai lại hệ thống tên lửa Patriot và đạn dược từ Đức sang Trung Đông.

Với mối liên kết lịch sử sâu sắc và vận mệnh gắn bó lâu dài, Mỹ luôn khẳng định coi trọng quan hệ chiến lược với châu Âu và mong muốn cùng các đồng minh hợp tác chặt chẽ, bảo đảm lợi ích quốc gia, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động. Tuy nhiên, những rạn nứt trong quan hệ đồng minh NATO đã khiến châu Âu nhận thấy cần chủ động hơn trong việc bảo đảm an ninh của chính mình. Liên minh châu Âu (EU) đang tăng cường năng lực chiến lược trong các lĩnh vực như không gian, tình báo và năng lực phòng vệ, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia thành viên nhằm xây dựng nền tảng quốc phòng vững chắc hơn trong thời gian tới để giảm sự phụ thuộc vào “chiếc ô an ninh” không còn vững chắc như xưa của Mỹ.

Có thể bạn quan tâm

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.

Tàu chở dầu thô cập cảng ở Mundra, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 18/3/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Đối phó cú sốc nguồn cung

“Nút thắt” tại eo biển Hormuz đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, khi hàng triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường mỗi ngày. Không dừng lại ở giá năng lượng, cú sốc đang lan nhanh sang chuỗi cung ứng, lạm phát và tăng trưởng toàn cầu, kéo theo nguy cơ về một cuộc khủng hoảng có thể tồi tệ hơn cả đại dịch Covid-19.