Tuy nhiên, trước những biến chuyển mạnh mẽ của tình hình địa chính trị toàn cầu, yêu cầu cải tổ đối với tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua một nghị quyết mang tính bước ngoặt, đặt nền móng cho tiến trình cải cách toàn diện.
Nghị quyết Đại hội đồng vừa thông qua được đánh giá là “mang tính lịch sử”, không chỉ khẳng định cam kết tăng cường hiệu quả hoạt động của tổ chức, mà còn giúp tháo gỡ những “điểm nghẽn” tồn tại nhiều năm qua.
Trên thực tế, từ năm 1946 đến nay, Liên hợp quốc đã thông qua hơn 40.000 nghị quyết, quyết định và tuyên bố, góp phần xử lý hàng loạt thách thức toàn cầu liên quan các vấn đề nhân đạo, phát triển, hòa bình, an ninh, quyền con người. Theo Liên hợp quốc, khối lượng công việc đồ sộ nêu trên cũng đẩy tổ chức đa phương này vào thế khó khi nhiều nhiệm vụ bị chồng chéo hoặc trùng lặp, số lượng báo cáo và cuộc họp gia tăng, tạo gánh nặng lên toàn bộ hệ thống.
Với nghị quyết mới, lần đầu tiên Liên hợp quốc đề ra cách tiếp cận xuyên suốt “vòng đời” của nhiệm vụ, giúp tối ưu hóa từng “mắt xích” trong chuỗi hoạt động, từ khâu thiết kế, thực hiện đến đánh giá kết quả. Đây là cột mốc quan trọng trên tiến trình triển khai Sáng kiến UN80, được khởi xướng cách đây 1 năm, nhằm tạo ra những thay đổi toàn diện, giúp Liên hợp quốc vận hành hiệu quả, minh bạch và linh hoạt hơn, qua đó củng cố vai trò trung tâm trong quản trị toàn cầu. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đánh giá, nghị quyết thể hiện cam kết chung của các thành viên nhằm hiện thực hóa Sáng kiến UN80 thành hành động cụ thể.
Việc thông qua nghị quyết chỉ là bước khởi đầu trên con đường cải tổ phía trước. Để triển khai quá trình cải cách toàn diện theo Sáng kiến UN80, Liên hợp quốc còn đối mặt nhiều bài toán nan giải. Đó là những bài toán về nâng cao hiệu quả hoạt động bằng các biện pháp tiết kiệm chi phí, tinh gọn bộ máy và giảm chồng chéo; rà soát cách thức thực hiện nhiệm vụ được giao phó; và điều chỉnh cơ cấu trong toàn bộ hệ thống. Dù nhiều chông gai nhưng rõ ràng đối với tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh, cải tổ vừa là yêu cầu cấp thiết, vừa là cơ hội để tái định vị trong tình hình mới.
Bước qua hành trình hơn 80 năm qua, Liên hợp quốc đã ghi dấu ấn sâu sắc trong việc duy trì hòa bình, thúc đẩy hợp tác phát triển và bảo vệ nhân quyền trên phạm vi toàn cầu. Là “mái nhà chung” của 193 quốc gia thành viên, Liên hợp quốc giữ vai trò tích cực trong giải quyết xung đột, đi đầu trong các sáng kiến về hỗ trợ nhân đạo, thúc đẩy hợp tác phát triển, phối hợp hành động trong ứng phó các vấn đề toàn cầu. Nguồn hỗ trợ của Liên hợp quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nước đang phát triển, kém phát triển.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới biến chuyển mạnh mẽ, Liên hợp quốc đang đứng trước thách thức mới. Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nước lớn trên mọi lĩnh vực khiến quá trình thông qua nghị quyết gặp khó khăn. Nỗ lực phát huy vai trò trung gian hòa giải xung đột, thúc đẩy mục tiêu phát triển cũng vấp phải trở ngại khi thiếu sự đồng thuận giữa các nước thành viên, nhất là trong Hội đồng Bảo an. Tổ chức đa phương này phải xử lý hàng loạt vấn đề mang tính toàn cầu như biến đổi khí hậu, nhân đạo, thiên tai, dịch bệnh với nguồn tài chính hạn hẹp. Bối cảnh mới nêu trên đặt ra yêu cầu đối với Liên hợp quốc trong việc tối ưu hóa hoạt động, vận hành hiệu quả và linh hoạt hơn.
Giới phân tích nhận định, giữa một thế giới đang có xu hướng ngày càng phân mảnh, chủ nghĩa đơn phương trỗi dậy và thách thức toàn cầu nhân lên, cải tổ là con đường tất yếu để Liên hợp quốc tiếp tục phát huy vai trò trụ cột cho hòa bình, an ninh và phát triển bền vững. Với nền tảng vững chắc là những thành tựu, uy tín được gây dựng trong nhiều thập niên qua, Liên hợp quốc sẽ tiếp tục giữ vững vị thế “người thuyền trưởng” không thể thay thế trong quản trị toàn cầu.
