Dù tiếng súng vẫn còn lác đác do các bên vẫn chưa thật sự tuân thủ tuyệt đối thỏa thuận ngừng bắn, nhưng sự bình yên hiện nay rất đáng quý, mở ra cơ hội cho những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Khoảng lặng hiếm hoi trong hai tuần ở Trung Đông mở ra hy vọng với mọi người dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới sau một tháng rưỡi bùng phát xung đột. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, thỏa thuận ngừng bắn khá bất ngờ này không phải là dấu hiệu kết thúc cuộc chiến, mà là một bước điều chỉnh chiến thuật, cùng những toan tính riêng của Mỹ, Israel và cả Iran.
Về phía Mỹ và Israel, quyết định tạm dừng các cuộc tấn công không phải mới sử dụng lần đầu mà là cách tiếp cận quen thuộc. Sau khi chiếm thế thượng phong trong các cuộc không kích quy mô lớn, Washington thường tạm dừng các hoạt động quân sự để nhường chỗ cho đàm phán với vị thế cửa trên.
Còn với Iran, việc chấp nhận ngừng bắn cũng không phải là hành động nhượng bộ, mà là lựa chọn có tính toán khôn ngoan để tránh bị cuốn vào một cuộc chiến tổng lực và hủy diệt. Ngừng bắn hai tuần là cơ hội vàng cho Tehran củng cố lực lượng phòng thủ, xốc lại tinh thần đoàn kết dân tộc, đồng thời tranh thủ các kênh ngoại giao tiến tới mục tiêu chấm dứt xung đột, đau khổ cho người dân. Iran hiểu rất rõ rằng, trong tay họ vẫn còn một quân bài quan trọng là eo biển Hormuz, là cánh cửa hy vọng cho đàm phán. Và chắc chắn Tehran sẽ tận dụng triệt để quân bài này trên bàn thương thảo với Washington và Tel Aviv bắt đầu hôm 10/4, tại Pakistan.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ, Israel với Iran do Pakistan đóng vai trò trung gian được cộng đồng quốc tế hồ hởi đón nhận. Nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế ngay lập tức tận dụng cơ hội hiếm hoi này để xúc tiến các biện pháp ngoại giao.
Ngay sau khi các bên ngừng bắn, Đặc phái viên của Tổng Thư ký Liên hợp quốc, ông Jean Arnault đã vội tới Iran và các nước trong khu vực nhằm thúc đẩy các nỗ lực chấm dứt xung đột. Ông Arnault hoan nghênh thỏa thuận do Pakistan làm trung gian, qua đó tạo dư địa để các nỗ lực ngoại giao, các biện pháp hòa bình được đẩy mạnh.
Thủ tướng Anh, nước đồng minh thân cận của Mỹ, Keir Starmer cũng đã đặt chân đến Saudi Arabia, điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du vùng Vịnh nhằm củng cố lệnh ngừng bắn tại Trung Đông. Đây là sự hiện diện lần đầu của ông chủ số 10 phố Downing tại khu vực vốn đang nóng bỏng này kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran bùng phát. Ông tuyên bố sẽ nỗ lực hết sức để duy trì lệnh ngừng bắn, biến nó thành một thỏa thuận lâu dài và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Anh, Canada, Nhật Bản và nhiều quốc gia châu Âu cũng ra tuyên bố chung, khẳng định mục tiêu hiện tại là đàm phán để sớm chấm dứt xung đột. Tuyên bố chung nhấn mạnh hòa bình chỉ có thể đạt được thông qua các biện pháp ngoại giao.
Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Oman Sayyid Badr Al Busaidi nhấn mạnh sự cấp bách của việc chuyển hóa lệnh ngừng bắn thành các cuộc đàm phán thực chất; cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ tiến trình này nhằm mục tiêu quan trọng và cấp bách là khôi phục an ninh khu vực.
Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận nào sắp tới cũng phải đặt môi trường an ninh của các nước Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) lên hàng đầu. Đối với eo biển Hormuz, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Oman đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm tự do hàng hải và các tuyến đường biển quốc tế, phù hợp Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, coi đây là yếu tố then chốt để duy trì ổn định khu vực và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trước thềm cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, Israel đã giảm nhịp độ tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah ở Liban theo yêu cầu của Washington nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho vòng thương lượng. Giới quan sát quốc tế đang nín thở chờ kết quả các cuộc đàm phán Mỹ-Iran được khởi động từ ngày 10/4, tại Pakistan. Dù họ không đặt quá nhiều kỳ vọng nhưng vẫn ước một phép màu sẽ xảy ra về một cái kết đẹp trên bàn đàm phán để khu vực Trung Đông được bình yên trở lại.
