Cục Thống kê lao động Mỹ (BLS) vừa công bố báo cáo cho thấy, giá tiêu dùng tại nền kinh tế số 1 thế giới chứng kiến sự phi mã trong tháng 3 khi cuộc xung đột với Iran đẩy chi phí năng lượng tăng vọt. Điều đó cho thấy, dù xung đột diễn ra tận Trung Đông, rất xa nước Mỹ, nhưng những tác động tiêu cực của nó đã vươn tới Xứ Cờ hoa.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 0,9% trong tháng 3 đẩy lạm phát lên 3,3%, trong đó chủ yếu là do giá xăng tăng vọt 21,2%, chiếm gần 3/4 mức tăng CPI. Đây là mức lạm phát cao kỷ lục kể từ tháng 4/2024, cao hơn nhiều so với con số 2,4% của tháng 2.
Giá tiêu dùng và lạm phát tăng ở Mỹ chỉ là một nét chấm phá trong bức tranh tổng thể của kinh tế thế giới được dự báo là ảm đạm. Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) Ajay Banga cảnh báo xung đột ở Trung Đông sẽ gây ra tác động dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu, ngay cả khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Israel với Iran được kéo dài.
Theo quan chức người Mỹ gốc Ấn Độ này, trong trường hợp đàm phán tại Pakistan thất bại và xung đột leo thang, thiệt hại đối với nền kinh tế thế giới là không thể đong đếm.
Theo đó, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm từ 0,3-0,4 điểm phần trăm nếu xung đột sớm kết thúc và giảm tới 1 điểm phần trăm nếu cuộc chiến kéo dài. Lạm phát tăng thêm từ 200-300 điểm cơ bản và có thể lên tới 900 điểm nếu xung đột không chấm dứt.
Theo tính toán của WB, tăng trưởng của các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển chỉ có thể đạt 3,65% trong năm 2026, giảm so với mức dự báo 4% đưa ra trước đó.
Trong kịch bản xấu hơn khi xung đột kéo dài, mức tăng trưởng này sẽ giảm còn 2,6%, đồng thời lạm phát tăng lên 6,7%.
Những con số dự báo của WB dù không ai mong muốn nhưng lại phản ánh thực tế phũ phàng mà thế giới phải đón nhận. Bởi vì, xung đột đã đẩy giá dầu tăng 50% do gián đoạn nguồn cung dầu, khí đốt, ảnh hưởng đến cả phân bón, du lịch và hàng không.
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đưa ra dự báo không mấy khả quan đối với kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Theo ADB, tăng trưởng của khu vực rộng lớn với dân số khoảng 4,3 tỷ người này sẽ giảm xuống còn 5,1% trong các năm 2026 và 2027, thấp hơn mức 5,4% của năm 2025.
Trong kịch bản xấu hơn, nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài tới quý III năm 2026, mức tăng trưởng có thể giảm sâu xuống còn 4,7% trong năm 2026 và 4,8% vào năm 2027, lạm phát sẽ phi mã lên 5,6% trong năm 2026, cao hơn hẳn mức dự báo 3,6%.
Nhà kinh tế trưởng của ADB Albert Park nhận định, việc giá năng lượng tăng cao sẽ gây tổn thất nặng nề đối với châu Á-Thái Bình Dương, khu vực vốn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng. Giá nhiên liệu cao không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất và giá tiêu dùng, mà còn đè nặng áp lực lạm phát do gián đoạn chuỗi cung ứng, qua đó dẫn đến tăng trưởng suy yếu. Kể cả trong trường hợp giá năng lượng hạ nhiệt, những yếu tố đầy rủi ro này vẫn có thể khiến khu vực châu Á-Thái Bình Dương đối mặt nguy cơ tăng trưởng ảm đạm.
Cùng chung sự lo lắng với WB và ADB, ASEAN cũng bày tỏ quan ngại về tình hình căng thẳng leo thang tại Trung Đông, tác động nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu.
Sự quan ngại này được thể hiện trong tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN (AFMGM) lần thứ 13 vừa kết thúc tại Manila, Philippines.
Tuyên bố chung bày tỏ lo ngại về rủi ro địa chính trị gia tăng, những bất ổn thương mại toàn cầu và gián đoạn thị trường năng lượng có thể làm tăng lạm phát, xáo trộn thị trường tài chính và các dòng vốn.
Xung đột bùng phát một lần nữa cho thấy mức độ dễ tổn thương và khá là bấp bênh của nền kinh tế thế giới. Vì vậy, cộng đồng quốc tế mong mỏi xung đột sớm chấm dứt, đồng thời kêu gọi sự đoàn kết, hợp tác thúc đẩy tăng trưởng bao trùm và bền vững để vượt qua vòng xoáy bất ổn hiện nay.
