Căng thẳng leo thang thời gian qua đã khiến hoạt động qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng. Kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran bùng phát cuối tháng 2 vừa qua, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh.
Theo Trung tâm Thương mại Hàng hải Anh, khoảng 30 tàu đã bị tấn công hoặc trở thành mục tiêu trong khu vực.
Hoạt động xuất khẩu hàng hóa qua Eo biển Hormuz trong tháng 3 sụt giảm mạnh do chiến sự leo thang và các biện pháp phong tỏa làm gián đoạn tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới này.
Theo số liệu của công ty phân tích Kpler, các lô hàng đi qua Eo biển Hormuz, bao gồm dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và hàng rời như phân bón, đã giảm rất mạnh. Nhiều nước xuất khẩu lớn gần như bị “đóng băng” dòng chảy thương mại, gây ảnh hưởng lớn tới chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhằm thảo luận các biện pháp mở lại Eo biển Hormuz và bảo đảm tự do hàng hải, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đồng chủ trì một hội nghị quốc tế tại Paris, với sự tham gia của khoảng 30 quốc gia theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Hội nghị tập trung thảo luận kế hoạch thiết lập hành lang an toàn nhằm sớm khôi phục tự do hàng hải ngay khi điều kiện an ninh cho phép và giải quyết các hậu quả kinh tế của lệnh phong tỏa.
Các nước tham dự cam kết xem xét đóng góp theo khả năng nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thương mại, duy trì lưu thông hàng hóa và ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo đó, một sứ mệnh đa quốc gia mang tính phòng thủ có thể được triển khai khi cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran kết thúc.
Các biện pháp được cân nhắc gồm hộ tống tàu, thiết lập cơ chế cảnh báo nguy cơ trên biển và tăng cường phối hợp với các quốc gia ven eo biển.
Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh, việc mở lại Eo biển Hormuz ngay lập tức và vô điều kiện là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế, đồng thời kêu gọi các bên hành động nhằm khôi phục lưu thông tự do của năng lượng và thương mại toàn cầu.
Theo các chuyên gia, trong kịch bản hiện nay, các nước có thể đóng vai trò trong hoạt động rà phá thủy lôi và thiết lập hệ thống cảnh báo các mối đe dọa trên biển, thay vì triển khai lực lượng tàu hộ tống quy mô lớn cho các tàu chở dầu thương mại qua Eo biển Hormuz.
Bởi, việc tổ chức hộ tống toàn diện sẽ đòi hỏi số lượng lớn tàu mà hiện không quốc gia nào có đủ năng lực đáp ứng, trong khi việc triển khai lực lượng quân sự của Mỹ tại khu vực nhạy cảm này có thể làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm và tái bùng phát đối đầu quân sự.
An ninh ở vùng Vịnh là nền tảng của sự ổn định và tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Tình trạng gián đoạn hoạt động hàng hải có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Nhằm khơi thông dòng chảy thương mại quốc tế đi qua eo biển Hormuz, cộng đồng quốc tế khẳng định cam kết duy trì hòa bình và an ninh quốc tế theo Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời kêu gọi giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình, trên cơ sở đối thoại và tôn trọng lẫn nhau.
Để bảo đảm lưu thông bền vững trên tuyến hàng hải quan trọng này, ngoài những nỗ lực chung trong việc bảo đảm an ninh, thế giới cần tìm kiếm một giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột tại “điểm nóng” Trung Đông hiện nay.
