Giới chức Anh nhận định, mối quan hệ giữa Anh và EU đang phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết kể từ thời điểm người dân nước này bỏ phiếu để đưa Xứ sở Sương mù rời khỏi “ngôi nhà chung” EU hồi năm 2016. Gần đây, Anh và EU liên tục có những động thái bày tỏ thiện chí “cài đặt lại” mối quan hệ sau một thập niên đối mặt sóng gió do những bất đồng liên quan Brexit.
Dư luận cho rằng, hàn gắn quan hệ với EU là bước đi đúng hướng của Anh nhằm giảm bớt những tác động tiêu cực mà Brexit gây ra với nền kinh tế quốc gia châu Âu này. Một nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng, Anh đã đi chệch hướng so với quỹ đạo phát triển trước năm 2016. Cụ thể, đầu tư tại Anh ước tính thấp hơn 12-18%, số lượng việc làm thấp hơn 3-4% và năng suất lao động thấp hơn 3-4% so với mức có thể đạt được nếu Anh không rời khỏi EU.
Một trong những tín hiệu cho thấy quan hệ giữa Anh và EU đang hướng tới trạng thái “gương vỡ lại lành” là việc Anh tuyên bố sẽ tái gia nhập chương trình trao đổi sinh viên Erasmus của EU vào năm 2027, sau khi Luân Đôn từng rút khỏi chương trình này trong các cuộc đàm phán Brexit đầy căng thẳng. Theo Chính phủ Anh, việc tái gia nhập Erasmus là một thắng lợi lớn dành cho thanh thiếu niên nước này. Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhấn mạnh, việc khôi phục chương trình Erasmus sẽ mở ra cánh cửa “cho những trải nghiệm chung mới và những tình bạn lâu dài” giữa sinh viên Anh và châu Âu.
Tuy vậy, khoản đóng góp của Anh cho năm học 2027-2028 khoảng 570 triệu bảng Anh, cao hơn nhiều so với mức đóng góp của Anh khi còn là thành viên EU và tham gia Erasmus trước đây. Việc khôi phục một đặc quyền vốn có của Anh trước Brexit với mức chi phí cao càng khiến dư luận Xứ sở Sương mù hoài nghi về tính hiệu quả của Brexit đối với nước Anh.
Các cuộc thăm dò ý kiến tại Anh cho thấy, hầu hết người dân khi được hỏi, trong đó có cả những người từng ủng hộ Brexit, cảm thấy hối tiếc về quyết định rời khỏi “mái nhà chung” EU.
Tháng 5/2025, Hội nghị cấp cao Anh-EU lần đầu tiên kể từ thời điểm diễn ra Brexit vào năm 2020 đã được tổ chức, mở ra một chương mới trong quan hệ song phương.
Đầu năm 2026, hai bên chính thức ký kết Hiệp định Hợp tác cạnh tranh EU-Anh, nhằm bảo đảm thị trường công bằng và hiệu quả cho cả hai nền kinh tế. Cả hai bên đều đứng trước nhu cầu cấp bách tái thiết lập quan hệ trong bối cảnh phải căng sức đối phó nhiều thách thức.
Với EU, chính sách thuế quan khó lường của Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến các nước châu Âu ưu tiên tìm kiếm những thỏa thuận thương mại mới.
Với Anh, khôi phục quan hệ với EU sẽ giúp giảm hệ quả từ Brexit như rào cản phi thuế quan, quy định hạn chế thị thực…, những yếu tố cản trở hoạt động thương mại và các hoạt động đi lại, giao lưu của người dân. Bên cạnh đó, dù đã rời khỏi EU, Anh vẫn là một phần không thể tách rời trong cấu trúc an ninh của khu vực châu Âu.
Mới đây, Chính phủ Anh xác định một trong ba động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế chính là tăng cường quan hệ kinh tế với EU. Điều này cho thấy việc “cài đặt lại” mối quan hệ là lựa chọn chiến lược để hai bên cùng phát triển.
Anh và EU vẫn còn nhiều vấn đề phức tạp liên quan Brexit cần phải giải quyết, nổi bật trong đó là vấn đề đánh bắt cá. Việc hai bên từng bước hàn gắn và thiết lập lại quan hệ là bước đi cần thiết để tăng cường sức mạnh, vị thế giúp giải quyết thách thức, nhất là khi Mỹ có tín hiệu “xoay trục” dần khỏi châu Âu và các cuộc xung đột tại Trung Đông, Ukraine vẫn diễn biến phức tạp, đe dọa an ninh khu vực.
