Một phái đoàn của Duma Quốc gia (Hạ viện) Quốc hội Liên bang Nga vừa kết thúc chuyến công tác đến Washington, chuyến thăm đầu tiên kể từ khi quan hệ Nga-Mỹ lạnh như băng sau xung đột tại Ukraine.
Chuyến thăm đã tạo điều kiện để hai bên trao đổi về nhiều vấn đề, từ tiến trình hòa bình Ukraine, thị thực, đến hợp tác văn hóa và khả năng tổ chức chuyến thăm của các nghị sĩ Mỹ tới Moskva thời gian tới.
Nhấn mạnh điều quan trọng nhất là Nga và Mỹ, hai siêu cường hạt nhân, phải duy trì đối thoại cởi mở và các kênh liên lạc thông suốt, nữ nghị sĩ Mỹ Anna Paulina Luna khẳng định hai bên sẽ tiếp tục mở rộng đối thoại nghị viện và nỗ lực thúc đẩy hòa bình.
Trong khi đó, Nga cho rằng bất kỳ “cái bắt tay nhẹ” nào phù hợp lợi ích của cả hai nước cũng đáng quý. Moskva hoan nghênh những nỗ lực bền bỉ từ phía Mỹ nhằm bảo đảm các điều kiện thích hợp để đạt được giải pháp cho các vấn đề tại Ukraine.
Vốn được định hình bởi cạnh tranh chiến lược kéo dài nhiều thập niên, quan hệ Nga-Mỹ được cho là đang ở điểm thấp nhất kể từ sau chiến tranh lạnh. Hai bên đối mặt những bức tường bất đồng về an ninh châu Âu, xung đột tại Ukraine, kiểm soát vũ khí và các lệnh trừng phạt kinh tế. Các kênh đối thoại chính thức giữa hai chính phủ bị thu hẹp đáng kể, trong khi lòng tin chiến lược gần như cạn kiệt.
Trong hoàn cảnh đó, bất kỳ hình thức tiếp xúc nào cũng đều mang ý nghĩa nhất định, giúp duy trì sự kết nối tối thiểu. Chuyến thăm Mỹ của phái đoàn Duma Quốc gia Nga vào cuối tháng 3 vừa qua dù mang tính chất nghị viện và được cho là không làm thay đổi ngay lập tức cục diện đối đầu, song vẫn được kỳ vọng giúp làm tan băng phần nào bầu không khí căng thẳng hiện nay.
Cuộc gặp cũng phát đi thông điệp về việc cánh cửa đối thoại chưa hoàn toàn khép lại. Nỗ lực từ hai bên như những viên gạch nhỏ, góp phần duy trì nền tảng cho một cấu trúc quan hệ ổn định hơn trong tương lai.
Ngay sau chuyến thăm Mỹ của phái đoàn nghị sĩ Nga, sự kiện tàu chở dầu Nga cập cảng Cuba để hỗ trợ quốc đảo Caribe đang thiếu hụt năng lượng cũng thu hút nhiều sự chú ý.
Dù Washington đánh giá đây là biện pháp nhân đạo nhằm giảm bớt khó khăn cho người dân Cuba, các nhà quan sát cho rằng, xét từ góc độ hoạch định chính sách, việc tàu Nga cập cảng an toàn giữa sức ép nặng nề từ Mỹ đối với La Habana cũng cho thấy Washington sẵn sàng linh hoạt điều chỉnh chính sách đối ngoại để ứng phó kịp thời với diễn biến quốc tế và bảo vệ lợi ích thực tế.
Đối với những người lạc quan, việc tàu chở dầu Nga cập cảng Cuba cùng chuyến thăm gần đây của các nghị sĩ Nga tới Mỹ mang đến tia hy vọng về khả năng khởi động lại hợp tác Moskva-Washington.
Song, những diễn biến này vẫn chưa thể được coi là dấu hiệu hòa giải toàn diện, khi hai bên vẫn tồn tại nhiều rào cản do khác biệt về chính sách đối nội, đối ngoại và lợi ích chiến lược ở châu Âu, Trung Đông cũng như khu vực châu Á‑Thái Bình Dương.
Từ chuyến thăm ngắn ngày của các nghị sĩ Nga đến sự kiện tàu dầu tại Cuba giữa sức ép cấm vận từ Mỹ, các tín hiệu gần đây cho thấy quan hệ Nga-Mỹ vẫn duy trì trạng thái vừa cạnh tranh, vừa thăm dò, chưa hoàn toàn khép lại đối thoại. Xu hướng “đối đầu có kiểm soát” nhiều khả năng sẽ tiếp tục, khi căng thẳng và hợp tác có thể song hành, còn đối thoại không đồng nghĩa với hòa giải toàn diện.
Bên cạnh các chuyến thăm và sự kiện gần đây, những cuộc tiếp xúc đa phương, như các vòng đàm phán ba bên Nga-Mỹ-Ukraine, vẫn đóng vai trò như “kênh thông tin sống”, giữ cho liên lạc được duy trì và tạo không gian cho các bước đi ngoại giao thận trọng hơn.
Dù còn nhiều bất đồng, việc nối lại đối thoại qua nghị viện và hợp tác trong các vấn đề phi quân sự đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực khôi phục các kênh tiếp xúc cần thiết cho hoạch định chính sách tương lai của cả hai bên.
Moskva nhấn mạnh sẵn sàng phát triển quan hệ với Washington một cách sâu rộng và nhanh chóng tương xứng với thiện chí và mong muốn từ phía Mỹ; song cả hai đều hiểu rằng, để xây dựng một mối quan hệ ổn định, vẫn còn một chặng đường dài phía trước.
