Lá ngọc cành vàng
An May-at-xa bin Ha-mát Bin Kha-líp (công chúa May-at-xa) chào đời năm 1983 là người con thứ 14 của quốc vương Ha-mát Bin Kha-líp An Ta-ni và là con đầu lòng của bà thiếp thứ hai. Được gửi sang Mỹ học hành, công chúa xứ Cata sớm được giao vai trò thủ lĩnh sinh viên, làm Phó Chủ tịch Hiệp hội quốc tế, Phó Chủ tịch Hi-va, một tổ chức xúc tiến đối thoại chính trị giữa I-rắc với các nước khác, và từng tham dự Mô hình Liên hợp quốc 2001-2002, dạng hội nghị khoa học trẻ trung và nghiêm túc của tuổi trẻ học đường. Đồng thời, nàng còn dự học một niên khóa (2003-2004) tại Đại học Pa-ri 1 và Viện Khoa học Chính trị Pa-ri (Pháp).
Năm 2005 nhận bằng cử nhân chính trị học và nghệ thuật học của Đại học Điu-cơ, bắc Ca-rô-li-na (Mỹ), công chúa về nước, rồi từ ngày 6-1-2006 yên bề gia thất với người cùng hoàng tộc, sinh hạ liền ba cậu con trai. Tôn trọng luật và lệ ở đất nước mình, công chúa lánh xa những chốn dễ bị báo chí lá cải săm soi, tuy nhiên lại rất nổi đình đám trong các cuộc đấu giá tác phẩm nghệ thuật.
Là lá ngọc cành vàng ở một nền quân chủ, đương nhiên công chúa được giao trọng trách: làm Cục trưởng Cục Bảo tàng và Viện Điện ảnh, hai cơ quan lĩnh ấn tiên phong thực hiện chính sách văn hóa của nhà nước Ca-ta. Đây là nước chỉ có 1,6 triệu người sinh sống và làm việc mà dồi dào dầu khí, nếu tính theo USD, tổng thu nhập quốc dân mỗi năm đạt 184 tỷ, và ranh giới giữa công khố quốc gia với chi tiêu của Hoàng gia chỉ là ước lệ. Áng chừng, công chúa May-at-xa kiểm soát ngân sách hằng năm 250 triệu USD, và có thể hơn, để chi riêng cho việc mua về các tác phẩm nghệ thuật. Làm giàu bộ sưu tập quốc gia, mời rước những nhà hoạt động nghệ thuật tầm cỡ quốc tế về Đô-ha làm việc, ở tuổi đang xoan, công chúa đã tạo một bước ngoặt lịch sử cho đời sống văn hóa đất nước.
Những thương vụ "khủng"
Theo đánh giá của giới chuyên gia, trong giai đoạn 2005-2012, Ca-ta đã bỏ vào nước Mỹ hơn 428 triệu USD, vào nước Anh suýt soát 200 triệu USD để rinh về những tranh, tượng, cổ vật. Trong số báu vật ấy có 11 tác phẩm của Mác Rốt-cô (1903-1970, danh họa Mỹ người gốc Lát-vi-a, nhà tiên phong của trường phái ấn tượng - trừu tượng) với giá 310 triệu USD, còn bức Những người đàn ông trong cuộc đời nàng lấy nguyên mẫu "ngôi sao lắm chồng" E. Tay-lo của Ân-đi Uốc-hơn (1928-1987, thần tượng của Nghệ thuật Pop Mỹ) - 63,4 triệu USD...
Tháng 2-2012, tỷ phú Hy Lạp Ghê-oóc Êm-bi-ri-cốt cảm thấy mình "gần đất xa trời" bèn quyết định bán tác phẩm vẽ năm 1895 của danh họa Pháp Pôn Xê-dan (1839-1906, thuộc trường phái Hậu ấn tượng, là cầu nối giữa trường phái ấn tượng thế kỷ 19 tới trường phái Lập thể thế kỷ 20). Trong năm bức tranh ông vẽ cùng đề tài thì đây là bức duy nhất còn nằm trong tay một cá nhân. Có hai đại gia người Mỹ đang sở hữu những bảo tàng tư nhân bề thế đều muốn giành tác phẩm đó: Uy-li-ơm A-qua-ven-la và La-ry Ga-gô-xi-an (người giàu có thứ nhì trong thế giới nghệ thuật) - họ đều đưa ra mức giá xấp xỉ 220 triệu USD. Giữa lúc đó, "sấm nổ giữa trời quang": Công chúa chốt giá 250 triệu USD để mang về Ca-ta. Đây là mức giá mua cao kỷ lục trước nay đối với một bức tranh, cao gấp đôi kỷ lục "khủng" nhất trước đấy!
Từ thương vụ Những người chơi bài, công chúa May-at-xa danh nổi như cồn: thứ gì, hễ nàng chạm tay vào, liền... hóa vàng! Chỉ cần nàng xuất hiện hoặc ngỏ ý quan tâm đến sàn đấu giá này hay sàn đấu giá kia, mức giá khởi điểm lập tức tăng chóng mặt, khiến tất cả các đối thủ khác đều phải... rụt cổ. Một thí dụ tiêu biểu nữa: Mức giá trung bình của một chiếc đàn ghi-ta điện, nhãn "Fender Stratocaster", mẫu mới nhất là 1.000 USD, còn những mẫu cũ hoặc đã qua sử dụng thì... giá bèo. Vậy mà cây đàn ghi-ta điện đầu tiên nàng công chúa sắm về với giá 2,8 triệu USD, mà giá khởi điểm có... 90 USD! Chưa thấy nhạc cụ nào - dẫu là đại dương cầm, kim cương đính vào từng phím - cũng không với tới giá ấy. Trên cây ghi-ta mầu trắng đó có chữ ký của Mích Giắc-gơ, Kim Ri-sớt, Brai-an A-đam-xơ, Ê-rích Clớp-tơn và chín huyền thoại nhạc rốc nữa. Vốn là, cây đàn được đưa vào cuộc đấu giá nhằm mục đích từ thiện "Chìa tay ra với châu Á".
Văn hóa phồn vinh
Mới chỉ giành được độc lập từ năm 1971, Ca-ta xưa là xứ lánh khuất, người dân thuần phác: du mục chăn nuôi, đánh bắt hải sản, lặn mò ngọc trai - phải từ khi phát hiện trữ lượng dầu mỏ khổng lồ 25 tỷ thùng mới có sự đổi đời... Vậy nên học xong, công chúa về nước và sáng lập tổ chức xã hội "Chìa tay ra với châu Á" hướng vào những hoạt động từ thiện, dành sự giáo dục chất lượng cho các nạn nhân thảm họa thiên tai và trẻ em vùng sâu vùng xa ở châu Á.
Trên cương vị đứng đầu Cục Bảo tàng và Viện Điện ảnh Đô-ha, công chúa May-at-xa đứng ra tổ chức tại vùng Trung Đông cuộc triển lãm lớn đầu tiên tác phẩm của nhà danh họa hiện đại Nhật Bản Ta-ca-xi Mu-ra-ca-mi, xây dựng và phát triển mạng lưới bảo tàng trong nước: Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo được thành lập hồi 2008; Bảo tàng Nghệ thuật A-rập hiện đại khai trương cuối năm 2010 và gần đây nhất - Bảo tàng Quốc gia Ca-ta...
Tháng 6-2014 vừa qua, công chúa May-atxa là người chủ tọa phiên họp thứ 38 của Ủy ban Di sản thế giới UNESCO diễn ra tại Đô-ha. Và, tới đây, khi Cúp bóng đá thế giới diễn ra vào năm 2022 tại Ca-ta, những thành quả của dự án nghệ thuật tầm cỡ nhất gầm trời sẽ làm sáng mắt các hào thủ và khán giả.
Nuôi dưỡng giấc mơ phá vỡ bức tường cách ngăn Đông -Tây, bắc cầu văn hóa giữa Ca-ta với thế giới còn lại, công chúa May-at-xa tâm niệm: Mỗi một con người đều có thể làm cho thế giới này có một sự thay đổi nào đó.
