Hiện thực hóa cơ hội, đón chu kỳ tăng trưởng mới

Bước dịch chuyển và chu kỳ mới

Bức tranh doanh nghiệp năm 2026 đang có những nét đầu đầy hào hứng khi tháng 12/2025 ghi nhận sự bùng nổ số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với 17.154 doanh nghiệp, tăng tới 71,61% so với cùng kỳ năm 2024. Con số này tiếp tục duy trì mức cao về số doanh nghiệp mới cũng như trở lại hoạt động trong các tháng cuối năm 2025. Tính chung cả năm, gần 300 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng hơn 27% so với năm 2024.

Không chỉ ghi nhận mức tăng về số lượng, tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế đạt hơn 6,35 triệu tỷ đồng, tăng gần 78% so với cùng kỳ. Đặc biệt, vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động tăng tới gần 119%, với khoảng 4,4 triệu tỷ đồng.

Nếu đặt những con số này bên cạnh bức tranh đầu tư toàn xã hội, với mức tăng 8,3% của vốn đầu tư tư nhân trong năm 2025, tăng đáng kể so với mức 7,7% của năm 2024, có thể thấy khu vực doanh nghiệp tư nhân đã dần rời khỏi trạng thái “phòng thủ” vốn kéo dài từ sau giai đoạn dịch bệnh, bất ổn kinh tế toàn cầu.

Thay vào đó, theo Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng, trạng thái sẵn sàng cho chu kỳ tăng trưởng mới đã được các doanh nghiệp chuẩn bị rất kỹ càng, thận trọng. Đề cập tới bức tranh doanh nghiệp 2026, Chủ tịch VCCI bày tỏ tin tưởng, các kế hoạch của doanh nghiệp đang gửi đi thông điệp tích cực. “Theo khảo sát của VCCI, có tới 31,3% doanh nghiệp dự kiến mở rộng hoạt động trong hai năm tới. Đây là con số đáng kỳ vọng trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiếp tục bất ổn, khó lường”, ông Hồ Sỹ Hùng nhận định.

Sát thực hơn, khảo sát của Cục Thống kê với 6.207 doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đang ghi nhận rất rõ kỳ vọng về đơn hàng ngay trong Quý I-2026, với 80,9% doanh nghiệp dự báo số lượng đơn đặt hàng mới tăng hoặc giữ nguyên so với Quý IV-2025. Đơn hàng xuất khẩu Quý I-2026 cũng được 81,4% doanh nghiệp dự báo tăng và giữ nguyên so với quý trước...

Song, điều ông Hùng muốn nhấn mạnh đó là nhiều doanh nghiệp đang xây dựng kế hoạch kinh doanh bám sát với các mục tiêu tăng trưởng 2 con số của năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030 của nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp đang tập trung vào cải thiện năng lực cạnh tranh, từ việc tái cấu trúc hoạt động, đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng lực quản trị đến việc chủ động tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế.

Thậm chí, ông Trịnh Đức Kiên, Phó Giám đốc Công ty TNHH Kẻ Gỗ chia sẻ về chiến lược nâng cấp thị trường, chọn châu Âu, Mỹ là trọng điểm: “Quyết định dịch chuyển thị trường không đơn giản là mang hàng từ nơi này sang nơi khác bán, mà là sự thay đổi rất lớn để đáp ứng yêu cầu cao của các thị trường này. Doanh nghiệp đã phải thay đổi cả phương án kinh doanh, quy trình sản xuất”.

Đương nhiên, các khoản đầu tư này sẽ cần thời gian, thậm chí độ trễ lớn để có lượng đơn hàng ổn định từ những thị trường cao cấp. Chưa kể với các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ, khó khăn rất lớn đến từ chất lượng nguồn nguyên liệu gỗ trồng, tuân thủ các tiêu chuẩn xanh... Song ông Kiên tin rằng, đây là con đường cần phải đi để doanh nghiệp phát triển bền vững, gây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế.

Sản xuất, lắp ráp ô-tô tại Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO).

Vẫn còn nhiều thách thức

Phải thẳng thắn thừa nhận những khó khăn vẫn đang rất lớn. Ngay cả quyết định tự nâng cấp thị trường của Kẻ Gỗ cũng đối mặt với nhiều rủi ro khi thị trường quốc tế đang có những biến động bất lợi. Đây là điều TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương lo ngại. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn với quy mô lớn, cường độ cao chưa từng có và đang tiếp tục gia tăng đặt quá trình toàn cầu hóa và thương mại quốc tế dựa trên luật lệ đang ở ngã rẽ gập ghềnh, quanh co, phức tạp hơn nhiều so với trước đây.

Số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường năm 2025 vẫn ghi nhận ở mức cao, với gần 230 nghìn doanh nghiệp, tăng 14,81% so với cùng kỳ năm 2024. Cho dù phần lớn trong số này là các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, hình thức lựa chọn là tạm dừng ngắn hạn, nhưng có thể hình dung tâm trạng chờ đợi của các doanh nghiệp này.

“Các doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa cảm nhận được thay đổi của môi trường kinh doanh. Việc nắm bắt và tuân thủ luật pháp đã trở thành khó khăn hàng đầu đối với họ”, ông Cung phân tích.

Hơn thế, những khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn còn đó, gồm chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý chưa giảm; tiếp cận các nguồn lực vốn, đất đai, công nghệ và lao động chất lượng cao vẫn còn nhiều khúc mắc; các ưu đãi, khuyến khích, hỗ trợ cho nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo chưa được thực thi đầy đủ trên thực tế...

Đây là lý do có tới 37,9% doanh nghiệp kiến nghị các ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất cho vay khi tham gia khảo sát của Cục Thống kê. Trong số này, phần lớn là các doanh nghiệp ngành chế biến gỗ, dệt, chế biến thực phẩm..., 29,2% kiến nghị Nhà nước có các biện pháp bình ổn giá nguyên vật liệu, năng lượng. Đặc biệt, vẫn có tới 25% doanh nghiệp mong muốn được rút ngắn thời gian và cắt giảm quy trình xử lý thủ tục hành chính.

Phép thử với chất lượng cải cách

Điều các doanh nghiệp đang rất cần là môi trường kinh doanh cần tiếp tục được cải thiện một cách thực chất, minh bạch và có tính dự báo cao. Đặc biệt, các doanh nghiệp đặt nhiều sự tin tưởng vào quyết tâm cải cách của Chính phủ, cùng với đó là có thêm các cơ chế phản hồi nhanh, giám sát thực thi chính sách hiệu quả từ Trung ương đến địa phương.

“Niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp không hề cảm tính. Doanh nghiệp chỉ quyết định đầu tư dài hạn, đổi mới sáng tạo và mở rộng quy mô khi thấy cơ hội gắn với môi trường kinh doanh an toàn, chi phí thấp và được hỗ trợ”, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng bày tỏ quan điểm.

Trong khảo sát của VCCI, doanh nghiệp cũng đánh giá cao tính minh bạch và hiệu quả trong thực thi các chính sách mới. Tại nhiều địa phương, thời gian xử lý hồ sơ đầu tư đã được rút ngắn, thông tin quy hoạch được công khai hơn và hệ thống dịch vụ công đã bắt đầu liên thông dữ liệu giữa các cấp.

Đặc biệt, năm 2026 là thời điểm thực thi nhiều văn bản luật mới, trong đó có những luật tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, nhà đầu tư, như Luật Thương mại điện tử, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quản lý thuế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm...

Nhưng chính lúc này, ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội nhắc đến yêu cầu về thực thi. Theo ông Hiếu, năm nay sẽ là phép thử lớn đối với chất lượng thực thi chính sách khi tình trạng luật được ban hành nhanh, nhưng nghị định, thông tư hướng dẫn chậm trễ rất hay được nhắc đến trong phần tồn tại. “Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, sự chậm nhịp này không còn là vấn đề kỹ thuật, mà có thể trở thành lực cản trực tiếp đối với nền kinh tế, với các kế hoạch bứt phá của doanh nghiệp”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Có thể hình dung, năm 2026 sẽ là năm bản lề để doanh nghiệp không chỉ phục hồi mà còn vươn lên, hội nhập sâu rộng và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng bền vững của nền kinh tế chọn tăng trưởng cao, dài hạn.