Càng nghĩ bà càng điên lên, người hàng xóm mà bà nhắc đến ở đây là nhà bà Hà ngay bên cạnh, chỉ cách nhau có một cái bờ rào và một khoảnh đất con con. Ngày xưa hai nhà cùng rủ nhau về đây khai hoang lấy mảnh đất cắm dùi, với mong muốn an cư lập nghiệp. Cái ngày ấy sao mà thương nhau đến thế... Những người đàn bà mang thai. Những người đàn ông hết lên rừng đào củ mài lại xuống sông mò ốc. Khi trên rừng và dưới sông không còn sự sống thì họ bỏ lại những người đàn bà ở nhà và nhảy tàu lên tận vùng cao mót sắn, mót củ rừng. Trong những chuyến đi đó có người mót được, có người không nhưng bao giờ khi trở về người mót được cũng mang chia đều cho nhà bên kia chống đói. Cứ thế, cho đến khi cái đói không quật ngã được con người ta nữa.
Thế nhưng cùng với sự đổi thay mỗi ngày của cuộc sống, lòng người cũng đổi thay theo. Ðứa con đầu của bà Hân ra đời cùng ngày với đứa cả nhà bà Hà. Hai đứa trẻ lớn lên trong cuộc sống nhọc nhằn, chúng quấn với nhau từ lúc bé.
Mùa hè... Hai đứa cùng nắm tay nhau chạy thả diều trên cánh đồng trước nhà thênh thang gió. Chúng đợi khi bông lúa đã trĩu vàng để cùng đi bắt con muồm muỗm về nướng vàng, chín thơm ngầy ngậy. Chúng đợi khi cánh đồng lạc trước nhà được người ta thu hoạch xong, cày bừa lên rồi những trận mưa rào ngập bờ đổ xuống, hai đứa lại rủ nhau đi mót lạc...
Mùa đông đến... Chúng đuổi đàn bò nghễu nghện đi qua khu rừng thưa, đến khi vào rừng rậm chắn gió, chúng sẽ thổi lửa lên và nướng những củ khoai, sắn mang theo trong vạt áo rồi nhồm nhoàm ăn. Chiều! Leng keng tiếng mõ trâu trở về, chúng còn ủ thêm than vào cái ống bơ rồi thi nhau quắc để giữ ấm. Khi đàn trâu bò về đến nhà đã thấy bố mẹ dọn cơm chờ sẵn, chỉ là đôi ba con tép rang mặn, đôi ba cọng rau và nồi cơm độn khoai sắn mà ăn ngon đến lạ.
Những mùa thu rồi mùa xuân đi qua lúc nào không biết. Hai đứa trẻ ngày nào lớn lên khỏe mạnh nhất làng. Chơi thân với nhau là thế nhưng khổ cái thằng Khang con bà Hân thì chăm chỉ và học giỏi nhất làng, còn thằng Bình thì ham chơi, lười biếng nên cứ đúp lên, đúp xuống. Học xong cấp II Bình xin mẹ về nhà, theo một ông cai đi phụ hồ mãi dưới thành phố. Một năm về nhà đôi ba lần. Khang vẫn hằng ngày đạp xe đạp mấy cây số đến trường, kể cả ngày nắng đến ngày mưa nó đều không bao giờ nghỉ học. Sáng đi học, chiều về chăn trâu, hái củi, hễ rảnh lúc nào thì ôm khư khư quyển sách. Nhà bà Hà từ khi có đứa con đi làm xa thì cũng đỡ vất vả hơn, lại thêm chăn nuôi được nên có của ăn của để. Nhưng không hiểu sao từ đấy tình cảm xóm giềng cứ xa cách nhau dù hai nhà chỉ cách nhau một bờ rào và khoảnh đất con con.
Từ ngày đi làm Bình thay đổi nhiều, đầu nhuộm xanh, nhuộm đỏ. Lớn lên cao vổng, do phải làm ngoài trời lâu nên đen nhẻm lại thêm cái tật hút thuốc phì phèo suốt ngày nhìn rất khó coi. Nhưng mỗi lần về quê bao giờ nó cũng nhảy phóc qua cái bờ rào để tìm người bạn nối khố. Thằng Khang mà biết thằng Bình về là thể nào cũng cho trâu về sớm, hai thằng lại rủ nhau ra vườn leo chèo, rồi thầm thì với nhau đủ chuyện. Ðôi khi chúng lại cùng nhau làm một con diều giấy chạy ra đồng thả với lũ trẻ con như lúc nhỏ, cũng bắt muồm muỗm, cũng nướng khoai ngô. Trong tâm trí của hai thằng thì những ngày chúng được ở bên nhau là những ngày hạnh phúc nhất.
Rồi Khang thi đỗ vào đại học, xuống thành phố vừa học vừa làm thêm nên có khi cả năm chẳng về quê được mấy lần. Mỗi khi Bình đi làm xa về nhà vẫn hay nhảy qua bờ rào sang nhà bà Hân chơi, đôi khi cũng mang củi ra bổ giúp những ngày mùa mưa sắp đến, nó cũng đảm như thằng Khang khi ở nhà. Bà Hân quý nó lắm nên cứ đến mùa hoa quả trong vườn chín là bà lại nhắn cả hai thằng con về thu quả. Có những buổi chiều bà nhớ thương tiếng cười nói của hai thằng vời vợi cả hoàng hôn...
Thế nhưng bà Hà thì khác hẳn. Bà cấm thằng Bình con bà không được bén mảng sang nhà bên ấy, không được nhắc trong bữa cơm những điều tốt đẹp về nhà ấy. Bà bảo:
- Nhà nó cho mày ăn bùa ngải gì mà suốt ngày mày nhắc đến hả. Từ giờ mày mà còn nhảy qua cái bờ rào sang bên ấy là tao chặt chân nghe chưa? Hay ho gì cái loại ấy, cứ suốt ngày khoe mẽ con học hành hơn người, học mà để làm gì để đói há mồm như nhà nó đấy à?
Thằng Bình thấy vậy thì gắt lên:
- Sao mẹ lại nói nhà người ta thế, người ta chịu khổ để nuôi con học hành thì sai à? Mà có chuyện gì đâu mà bỗng nhiên mẹ lại cấm đoán con như thế nhỉ. Không phải từ xưa hai nhà vẫn thân thiết với nhau đó thôi. Cả cánh rừng có mỗi hai nhà, mẹ mà như thế thì chơi với ai. Người ta bảo hàng xóm tắt lửa tối đèn có nhau mà mẹ thì...
- Tao thì sao hả cái thằng mất dạy kia. Mày định dạy khôn tao đấy à?
- Mẹ thì...
Thằng Bình buông bát, bỏ câu nói nửa chừng rồi thở dài đi ra vườn ngồi. Bỗng nhiên nó thấy chẳng thể nào hiểu được người lớn, lúc đói khổ thì cần đến nhau là thế, có một khúc sắn cũng chia đôi. Khi cuộc sống đã khấm khá rồi chẳng nhẽ chỉ vì người này hơn người kia một cái gì đó thì tạo thành hiềm khích hay sao? Bỗng nhiên nó thấy nhớ thằng Khang quá. "Cái thằng học hành gì mà nửa năm không chịu về thăm nó, cũng không thèm viết thư hồi âm nó chứ. Mà nếu nó không nhớ thằng bạn nối khố này thì cũng phải nhớ cha mẹ hằng ngày trông ngóng. Cái thằng... Khéo cứ lo học hành mãi lại gầy người thêm thì khổ. Con trai gì mà bé tí. Cái thằng...".
***
Bà Hân đếm thấy thiếu mấy con gà chọi lai thì hốt hoảng đi tìm. Vườn rộng thật nhưng mấy con gà này thì bà biết tính, chúng chỉ hay chui qua hàng rào sang nhà bên kia đi ăn với bạn mà thôi. Nghĩ thế bà vội vã chạy ra bờ rào tìm, nhưng gà thì chẳng thấy đâu chỉ thấy mấy túm lông rơi vãi trong vườn nhà ấy. Bà Hân nghĩ bụng: "Thôi chết rồi, chiều mình đi làm cỏ ruộng không để ý. Nhưng mà... Thế này thì...". Nghĩ thế, bà năm máu sáu cơn lên, chúng nó sống đểu giả thế này thì ai mà chịu được. Bình thường bà đã nhún nhường nhiều rồi, bây giờ thì không chịu nổi nữa. Chẳng hàng xóm thì đừng, chẳng tắt lửa tối đèn thì đừng, vụ này phải làm cho ra nhẽ. "Ðừng tưởng bà hiền mà chúng mày bắt nạt nhé". Bên nhà kia lại vang lên tiếng dao thớt ngoài giếng, bà Hân nghĩ: "Kiểu này là nó băm thịt gà nhà mình đây mà". Càng nghĩ càng điên lên, bà phăm phăm vạch rào sang nhà bên kia xem thực hư cho ra nhẽ. Nhưng vừa sang đến nơi thì bà đã bị hếu chó ra đuổi bán sống bán chết. Ức quá bà Hân đứng bên này chửi với sang...
Nhà bên kia vẫn lạch cạch dao thớt, nghe bà chửi nó còn băm to hơn. Bà lại càng điên, càng chửi khỏe. Bà Hân chửi đến khi hết hơi hết sức, bà ngồi xuống cạnh bờ rào khóc tu tu. Khi ông Hân về, ông giục bà đi vào nhà:
- Bà vào đi, mất thì đã mất rồi, chửi có lấy lại được đâu. Chửi nhiều thêm rát cổ, bỏng họng, lại ốm ra đấy thì khổ mình chứ khổ ai.
- Nhưng mà tôi tiếc cái công tôi, mình có làm gì đâu mà người ta ăn ở khốn nạn thế không biết. Biết thế này ngày xưa làm nhà tít mãi cuối rừng để khỏi phải chung đụng với ai.
Ðêm. Bà Hân quay mặt vào tường khóc. Bà buồn lắm. Ðến lúc này, bà buồn vì mất mấy con gà thì ít, mà buồn về tình làng nghĩa xóm thì nhiều. Nghĩ đi nghĩ lại bà có làm cái gì sai đâu mà để cho tình làng nghĩa xóm xa cách nhau vời vợi thế này. Rồi bà lại ân hận, nghĩ lúc chiều bà chửi người ta nặng lời quá. Biết đâu mấy con gà ấy nó chết dúi chết dụi ở đâu mà bà lại đổ cho người ta bắt có phải tội lồi mắt ra không. Rồi đây thằng Khang, thằng Bình nó về liệu chúng nó còn dễ nhìn mặt nhau nữa hay không khi mà bố mẹ hai nhà cứ như mặt trăng với mặt trời. Càng nghĩ bà càng buồn, đêm vì thế mà dài ra mãi...
Sáng hôm sau người trong làng nhìn thấy bà Hà cắp nón sang quả đồi bên cạnh rỉ tai nói với người ta rằng:
- Cái nhà bà Hân ấy, chẳng biết có phải cho thằng Khang xuống Hà Nội học thật hay không. Học gì mà cả năm may chăng mới về nhà được đôi lần, có khi lại lên cửa khẩu theo người ta buôn lậu ấy chứ!
Rồi bà lại cắp nón ra về với bộ dạng hả hê lắm. Cái nắng đổ tràn qua cánh rừng, những viên sỏi dưới sân bỏng đót. Ðám mây đã trôi về phía cuối chân trời...
***
Hai thằng lại rủ nhau ra sông tắm, thằng Bình thấy Khang gầy thì thương lắm, nó bảo bạn:
- Mày gầy thế này liệu có bị nước cuốn đi không đấy. Không chịu chăm sóc bản thân gì cả. Ðợt này xuống chỗ làm tao nhờ người ta mua cho ít mật ong rừng làm thuốc. Cái bệnh đại tràng của mày là phải ăn nghệ lẫn mật ong mới khỏi được.
Khang nhìn bạn cười hiền lành. Nó biết bạn lo cho mình. Ngày mai lại phải xuống trường, không biết mấy tháng nữa hai đứa mới gặp được nhau.
Sông mùa nước ngập cả bờ cát trắng, phía bên kia là cánh đồng mía xanh ngút ngàn, một thế giới mà cả hai đứa nó chưa bao giờ được đặt chân đến. Ðôi ba tiếng mõ trâu lóc cóc về làng sau một ngày ăn no bụng cỏ. Một cảm giác bình yên tràn ngập. Hoàng hôn xuống trên sông đẹp như một dòng cổ tích. Hai đứa ùa xuống lòng sông vẫy vùng, tắm đẫm cả buổi chiều hun hút gió.
Ngụp lặn một lúc khi ngoi lên Khang thấy Bình đang bơi ra chỗ nước xoáy, hốt hoảng quá Khang gọi to:
- Bình ơi! Bình ơi! Bơi vào bờ đi, nước xoáy đấy, ngoi lên Bình ơi!...
Nhưng Bình như không nghe thấy tiếng gọi. Nó vẫn cứ vẫy vùng đến khi chìm vào nước xoáy. Lúc này trên bờ đê không một bóng người. Khang gào lên kêu cứu rồi hốt hoảng bơi ra cứu bạn. Một lúc sau thì nó tìm thấy Bình cách một đoạn dưới dòng nước xoáy. Phải vất vả lắm Khang mới có thể lôi Bình gần vào đến bờ. Lúc này cậu đã đuối sức quá rồi. Những bước chân rầm rập chạy trên bờ đê, tiếng kêu cứu ầm làng.
***
Bà Hân và bà Hà ngồi bên giường nhìn hai thằng con trai suýt nữa đã bị chết trôi dưới sông. Cũng may mà dân làng đến kịp. Bà Hân lấy vạt áo lau nước mắt, khe khẽ gọi: "Con ơi!". Bà Hà hồi lâu vẫn ngồi im lặng, mắt nhìn vô định ra ngoài con đường làng xa tít tắp, lòng bà vời vợi buồn. Bà ước gì có thể ngoảnh sang bên chỗ người hàng xóm đang đau lòng nhìn đứa con trai vì con bà mà ra nông nỗi ấy. Bà muốn nói một câu gì đó để phá vỡ sự im lặng khủng khiếp này nhưng không thể nào cất lên lời. Bà Hà nghe rõ tiếng bà Hân thở dài nặng nhọc, ngoài kia trời đã tối hẳn không còn nhìn rõ con đường vòng vào cánh rừng nơi mà chỉ có hai mái nhà đứng chênh vênh qua bao mùa mưa nắng. Nơi mà hai nhà cùng nổi lửa thổi cơm lúc chiều về, cùng ra cổng ngóng con mỗi mùa quả chín, cùng chia cho nhau từng khúc sắn lúc cái đói vây riết lấy kiếp nghèo... Càng nghĩ càng thấy đau lòng, mắt bà cứ vời vợi mãi dẫu ngoài kia đã bóng tối mịt mùng. Bỗng bà Hân ho đánh giọng rồi lên tiếng:
- Bà tạt qua nhà xem hai ông nấu cháo thế nào. Cứ để hai thằng đây tôi trông. Chúng nó qua cơn hoạn nạn rồi, ăn uống tốt là mai lại hồi sức thôi...
Bà Hà lật đật đứng dậy, dặn vội bà Hân câu gì rồi cắp nón chạy nhanh ra con đường tối đen. Bà không muốn để người hàng xóm thấy mình đang khóc, nước mắt của quá nửa cuộc đời đắng đót. Bà bước thật nhanh về phía cánh rừng, nơi mà hai đốm sáng nhỏ nhoi đang thoắt ẩn, thoắt hiện. Nơi ấy có hai ngôi nhà chỉ cách nhau một cái bờ rào và một khoảnh đất con con.
