Kỳ vọng lớn ở kỳ “khảo khóa”

Thực tế, việc sát hạch cán bộ sau một thời gian công tác không phải là vấn đề hoàn toàn mới. Dưới thời Vua Lê Thánh Tông, năm 1488 đã có lệ “khảo khóa” quan lại (xem xét, đánh giá hiệu quả công việc của quan lại theo định kỳ, kết quả được coi là cơ sở cho việc thực hiện chế độ thăng, giáng, thưởng, phạt). Đối tượng phải thực hiện lệ khảo khóa là tất cả quan lại từ triều đình trung ương đến các cấp chính quyền địa phương. Lệ khảo khóa thậm chí còn được áp dụng đối với cả con cháu các công thần trong triều đình để hạn chế cách thức tuyển dụng vị tình kiểu “cha truyền con nối”…

Trở lại với lần lấy phiếu tới đây. Sau hai lần thực hiện lấy phiếu tín nhiệm tại Quốc hội khóa XIII, Nghị quyết 35/2012/QH13 được sửa đổi, theo đó, lần lấy phiếu tín nhiệm tại kỳ họp thứ 6 là lần lấy phiếu duy nhất trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV. Vì thế, làm thế nào để kỳ “khảo khóa” này được tiến hành một cách khoa học và công tâm nhất chính là vấn đề đang được cử tri và nhân dân hết sức quan tâm, đặc biệt là các vị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) - những người cầm trên tay lá phiếu đánh giá có khả năng tạo ra chuyển biến sâu sắc trong công tác cán bộ.

Trước hết, cần có một khung tiêu chuẩn rõ ràng, có tính định lượng cao để ĐBQH đối chiếu với hành vi lãnh đạo và hiệu quả lãnh đạo của các chức danh được đánh giá. Sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu như các vị đại biểu của dân có được những cam kết và chương trình hành động cụ thể của từng người khi nhận chức, cũng như báo cáo đánh giá công việc cụ thể và chi tiết của họ trong suốt quá trình công tác. Quá trình thảo luận tại đoàn đại biểu, tổ đại biểu Quốc hội và phiên họp toàn thể của Quốc hội càng thận trọng và thẳng thắn cũng sẽ giúp ích rất nhiều cho các vị đại biểu Quốc hội, nhất là các đại biểu hoạt động, công tác ở địa phương, có được cái nhìn khách quan và toàn diện hơn trước khi đặt bút vào lá phiếu.

Một đề xuất khác từng được nhiều ĐBQH nêu rõ tại các kỳ họp trước là cách thức kiểm soát việc đánh giá để sau này khi cần thiết thì có thể truy cứu trách nhiệm những người đã bỏ phiếu một cách cảm tính do bị chi phối bởi những động cơ không trong sáng, không loại trừ việc bị thao túng bởi những nhóm lợi ích nhất định. Công khai chính kiến bằng cách ký tên vào lá phiếu đánh giá tín nhiệm các chức danh chủ chốt là một giải pháp mạnh mẽ có thể cân nhắc. Chẳng phải Vua Lê Thánh Tông, người được Bác Hồ trong diễn ca “Lịch sử nước ta” nhìn nhận là một vị “vua hiền”, khi định ra lệ khảo khóa đã rạch ròi nguyên tắc: “Những viên quan đánh giá người hay, kẻ dở mà sai sự thật thì phải bị trị tội” đó sao?