1 Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã lên án các cuộc tấn công vào nguồn nước, vệ sinh và chăm sóc sức khỏe, cũng như các cuộc tấn công vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đang được theo dõi trên toàn cầu, trong một nỗ lực phối hợp nhằm giảm bớt những nỗi đau khổ mà chúng gây ra.
Nhưng, vẫn chưa có cơ chế báo cáo nào như vậy được xây dựng, dành cho tài nguyên tối quan trọng để duy trì hoạt động của các bệnh viện và mọi dịch vụ cơ bản thiết yếu, nhất là với trẻ em: Nước sạch. Nếu không có dữ liệu cho thấy nguồn nước đang bị tấn công ở đâu và như thế nào, những nỗ lực vận động bảo vệ trẻ em sẽ tiếp tục không đáp ứng được nhu cầu cần thiết.
Ấn bản mới nhất của tập tài liệu mang tên Water under fire xem xét các vụ tấn công được ghi nhận tại 23 quốc gia và vùng lãnh thổ trong vòng 5 năm (từ tháng 1/2021 đến tháng 6/2026), nêu bật tác động tàn khốc đối với trẻ em và những cách thức ứng phó sáng tạo của các nhân viên nhân đạo ở nhiều vùng chiến sự.
2 Nghiên cứu chỉ ra: Từ năm 2021 đến năm 2025, số vụ tấn công gây thiệt hại hoặc phá hủy hệ thống WASH đã tăng gấp ba lần. Quy mô thực tế thậm chí còn có thể lớn hơn, vì hiện chưa có hệ thống phối hợp toàn cầu nào để theo dõi diễn biến ở tất cả mọi điểm nóng.
Không chỉ trực tiếp gây tổn hại đến sinh mạng và sức khỏe trẻ em, các cuộc tấn công cũng đang phá hủy hệ thống cấp nước, làm ô nhiễm giếng nước, giết chết công nhân ngành nước và cắt đứt nguồn cung cấp thiết bị cần thiết để sửa chữa cơ sở hạ tầng. Những tác động này lan tỏa đến mọi khía cạnh mà một đứa trẻ (và không chỉ là những đứa trẻ) cần để tồn tại.
Sự gián đoạn trong dịch vụ cấp nước và vệ sinh tạo điều kiện cho các bệnh như tả, viêm gan và tiêu chảy cấp lây lan. Điều này hết sức nguy hiểm với trẻ em suy dinh dưỡng (vốn cũng đang gia tăng do khủng hoảng lương thực). Hơn nữa, khi nguồn nước trở nên khan hiếm, trẻ em (nhất là các bé gái) thường phải đi lấy nước ở xa nhà hơn. Nguy cơ gặp phải các thành viên của các nhóm vũ trang trên đường đi khiến trẻ em dễ bị bắt cóc, tuyển mộ làm chiến binh hoặc trở thành nạn nhân của bạo lực giới.
Thời gian dành để đi lấy nước cũng là thời gian các em không được đến lớp. Trong nhiều trường hợp, tình trạng thiếu nước và dịch bệnh bùng phát khiến các trường học phải đóng cửa hoàn toàn. Trẻ em không được đến trường phải đối mặt với nguy cơ bị bóc lột, lao động trẻ em, tảo hôn và nạn buôn người cao hơn.
3 Đối diện những thách thức này, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) vạch ra một số giải pháp như: Hỗ trợ cộng đồng và chính quyền địa phương duy trì việc cung cấp dịch vụ, đồng thời đàm phán với các bên tham chiến về việc tiếp cận nhân đạo an toàn và không bị cản trở; Xây dựng lại các hệ thống WASH bằng cách tiếp cận phi tập trung nhằm tăng cường khả năng phục hồi, bao gồm cả việc chuyển hướng khỏi sự phụ thuộc vào hệ thống năng lượng quốc gia và hướng tới năng lượng mặt trời được quản lý tại địa phương; Đầu tư vào các giải pháp quy mô nhỏ nhằm củng cố cơ sở hạ tầng nước, nhằm tăng cường khả năng chống chịu các cuộc tấn công...
Mặc dù vậy, cộng thêm cả những lời kêu gọi hay cảnh báo, dường như, đây vẫn chỉ là những cố gắng “trị bệnh từ ngọn”, khi ngọn lửa xung đột và chiến tranh vẫn đang bao phủ hành tinh.
