Trong nỗi ám ảnh mang tên “vũ khí hạt nhân”
Ngày làm việc đầu tiên (28/4, theo giờ Việt Nam) của Hội nghị Kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) tại trụ sở Liên hợp quốc tại New York (Mỹ), đại diện nhiều quốc gia đã chia sẻ nỗi lo về việc môi trường an ninh và chính trị toàn cầu đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng và phức tạp, đòi hỏi các quốc gia phải tái cam kết mạnh mẽ với các mục tiêu của NPT, nhằm ngăn chặn thảm họa hạt nhân.
Bên ngoài không gian phòng họp, hiện hữu Triển lãm đặc biệt về hậu quả của các vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) năm 1945. Triển lãm do Nihon Hidankyo - tổ chức đại diện cho các nạn nhân bom nguyên tử của Nhật Bản - thực hiện, trưng bày hàng loạt hình ảnh, hiện vật và tư liệu tái hiện sự tàn phá khủng khiếp của hai vụ nổ hạt nhân trong những ngày cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai.
Tại phiên thảo luận chung, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Trưởng đoàn Việt Nam, đã có bài phát biểu khẳng định: Việt Nam xem NPT là nền tảng quan trọng trong cấu trúc an ninh quốc tế, đồng thời kêu gọi các nước tuân thủ nghiêm túc, cân bằng cả ba trụ cột về giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân.
Trong đó, các nước sở hữu vũ khí hạt nhân có trách nhiệm đặc biệt cần thực hiện các cam kết giải trừ quân bị và không đe dọa sử dụng vũ lực, đồng thời thúc đẩy các biện pháp xây dựng lòng tin và tăng cường trao đổi về các vấn đề chiến lược. Các quốc gia cũng cần thúc đẩy các cơ chế quốc tế bổ trợ như sớm đưa vào thực thi Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBT) và tăng cường gia nhập, phê chuẩn Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân (TPNW).
Không chỉ vậy, Việt Nam còn nhấn mạnh tầm quan trọng và quyền lợi của các quốc gia đang phát triển trong sử dụng hòa bình năng lượng nguyên tử nhằm thúc đẩy sự tiến bộ, thông qua tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, chuyên môn và bảo đảm nguồn tài chính bền vững.
Bảo đảm an toàn cho các tuyến hàng hải
Ngay sau đó, tại phiên thảo luận cấp cao về chủ đề “An toàn và bảo vệ các tuyến đường thủy trong lĩnh vực hàng hải” do Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tổ chức, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo: An toàn hàng hải toàn cầu đang trở thành phép thử đối với trật tự quốc tế khi cướp biển, khủng bố, cạnh tranh địa chính trị và các hành động cản trở tự do hàng hải tiếp tục đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế. Ông Guterres kêu gọi bảo đảm an toàn cho thủy thủ, khôi phục lưu thông hàng hải không cản trở, tôn trọng luật pháp quốc tế và các quyền đi lại trên biển, đồng thời thúc đẩy đối thoại, kiềm chế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Đa số quốc gia tham dự cuộc họp cũng thể hiện cảm giác lo ngại khi tình hình xung đột dẫn đến những thách thức nghiêm trọng đối với các tuyến vận tải biển trọng yếu và nhất trí: Việc bảo đảm an ninh, an toàn và thông suốt của các tuyến hàng hải quốc tế là điều kiện thiết yếu đối với thương mại, năng lượng, chuỗi cung ứng và tăng trưởng toàn cầu.
Với một tiếng đồng vọng, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình an ninh hàng hải đang diễn biến phức tạp tại các tuyến vận tải biển chiến lược, nhất là khu vực Eo biển Hormuz. Đại diện quan điểm Việt Nam ở diễn đàn quan trọng này, bà nhấn mạnh: Quyền tự do hàng hải, hàng không, bao gồm quyền qua lại an toàn, liên tục và không bị cản trở qua các eo biển quốc tế phải được tôn trọng trên cơ sở luật pháp quốc tế, như đã được quy định tại Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 - khung pháp lý toàn diện điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương.
Việt Nam kêu gọi các quốc gia thành viên diễn giải và áp dụng Công ước một cách nhất quán và thiện chí, không mang tính lựa chọn, trong đó quyền và nghĩa vụ phải song hành. Mọi tranh chấp và khác biệt phải được giải quyết bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, không tiến hành các hành động đơn phương làm gia tăng căng thẳng, ủng hộ đối thoại và biện pháp ngoại giao để xây dựng lòng tin tiến tới giải pháp bền vững ■
