1. Theo Báo cáo thường niên về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh của Tổng Thư ký Liên hợp quốc được công bố hôm 26/10, chiến tranh và xung đột ngày càng gây ra nhiều thương vong cho phụ nữ và trẻ em gái, những người chiếm một phần tư trong số hơn 37.000 thường dân thiệt mạng trong các cuộc xung đột vũ trang năm 2025 (gấp đôi tỷ lệ năm 2021).
Báo cáo cho thấy: Ít nhất 25 phụ nữ và trẻ em gái thiệt mạng mỗi ngày ở các khu vực xung đột. Đồng thời, bạo lực tình dục cũng đang gia tăng, trong khi phụ nữ tiếp tục bị loại trừ phần lớn khỏi các cuộc đàm phán hòa bình. Hiện nay, khoảng 750 triệu phụ nữ và trẻ em gái sống trong phạm vi 50 km tính từ khu vực xung đột, nhiều hơn 40 triệu người so với năm 2024 và nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 1990.
“Đối với phụ nữ và trẻ em gái, chiến tranh đang ở ngay trước cửa nhà họ”, Phó Giám đốc điều hành UN Women, Nyaradzayi Gumbonzvanda, bình luận.
2. Năm 2025, Liên hợp quốc đã xác nhận 9.788 trường hợp bạo lực tình dục liên quan xung đột, nhiều hơn gấp đôi so với năm trước và gần gấp bốn lần so với năm 2022 . Đặc biệt, tại Haiti, số vụ bạo lực tình dục được báo cáo đã tăng 163%.
Như bà Gumbonzvanda cho biết, phụ nữ sinh con ở quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột có nguy cơ tử vong do các nguyên nhân liên quan thai sản cao gấp năm lần so với phụ nữ sinh con ở quốc gia ổn định. Đơn cử, tại Dải Gaza, việc phá hủy các bệnh viện và cơ sở sản khoa, cùng với sự gián đoạn nguồn cung cấp thiết yếu, đã góp phần làm giảm 41% số ca sinh sống và tăng 300% số ca sảy thai.
Gần 700.000 phụ nữ và trẻ em gái hiện không thể quản lý chu kỳ kinh nguyệt đúng cách, do thiếu các vật dụng vệ sinh và điều kiện sống không an toàn. Tác động về mặt tâm lý cũng vô cùng lớn. Phụ nữ ở các quốc gia và khu vực như Afghanistan, Ukraine, Lebanon hay Gaza đang phải đối mặt với tình trạng trầm cảm, lo âu và rối loạn căng thẳng sau chấn thương lan rộng, thường trong điều kiện tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần rất hạn chế.
Chiến tranh cũng đẩy phụ nữ vào cảnh nghèo đói trầm trọng hơn. Khoảng 170 triệu phụ nữ và trẻ em gái sống trong cả vùng xung đột và cảnh nghèo cùng cực, hiện đang tồn tại với mức thu nhập dưới 3 USD/ngày. Ở các quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột, họ dành thời gian làm công việc chăm sóc không được trả lương nhiều gấp năm lần so với nam giới và trẻ em trai.
3. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn bị loại trừ phần lớn khỏi các nỗ lực chấm dứt xung đột. Năm 2025, họ chỉ chiếm 5% số nhà đàm phán trong 57 tiến trình hòa bình, giảm 7% so với năm trước, và không có lấy dù chỉ một trong 13 thỏa thuận ngừng bắn nào cấm bạo lực tình dục liên quan xung đột, một cách nghiêm túc và rõ ràng.
Trong khi đó, chi tiêu quân sự toàn cầu đã đạt mức kỷ lục 2,9 nghìn tỷ USD vào năm ngoái. Ngược lại, 40% các tổ chức phụ nữ ở những khu vực bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng dự kiến sẽ phải đóng cửa tạm thời hoặc vĩnh viễn vào năm 2027 tới, do thiếu hụt kinh phí nghiêm trọng.
Chính vì vậy, UN Women kêu gọi bảo vệ phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời thúc đẩy sự tham gia có ý nghĩa của họ vào hòa bình và an ninh, cũng như đầu tư bền vững vào các hoạt động xây dựng hòa bình do phụ nữ lãnh đạo, tiến tới chấm dứt tình trạng miễn trừ trách nhiệm (về các tội ác tình dục trong vùng chiến sự).
“Chiến tranh là một sự lựa chọn của con người. Hòa bình cũng vậy”, bà Gumbonzvanda khẳng định.
