Chỉ vì "khát" con trai
Tại một phòng khám sản khoa tư nhân trên phố Hoàng Cầu (Ðống Ða, Hà Nội) người ra, người vào tấp nập. "Bác sĩ ở đây "soi" trứng mát tay lắm, cơ quan em đã có hai chị được như ý muốn rồi...", chị N.T.H.H, 28 tuổi (Cầu Giấy, Hà Nội) - thì thầm thổ lộ - "Em mới lấy chồng được sáu tháng. Nhà chồng em hiếm con trai. Lấy nhau được hai tháng, chúng em đã chuẩn bị kế hoạch chi tiết, từ thực đơn ăn uống đến ngày giờ "sinh hoạt" và nhiều phương pháp khác, mong lần sinh đầu "có kết quả" ngay. Em căng thẳng lắm, đến giờ vẫn chưa có gì chị ạ! Soi "trứng" lần này không được, vợ chồng em sẽ lên Lào Cai, nhờ một lang y có tiếng bốc thuốc uống. Không được nữa thì em lại đến bệnh viện phụ sản "nhà nước" xin làm thụ tinh ống nghiệm (TTON). Em nghe mọi người bảo TTON có thể sinh được con trai...".
Phòng khám đa khoa gần Bệnh viện 103, với hệ thống siêu âm thai nhi mầu 4D vô cùng hiện đại, cũng đông nghịt chị em. Tình cờ tôi gặp chị L.P.Tr., 28 tuổi (Văn Miếu, Hà Nội). Tôi biết chị đã lâu. Lấy chồng gần 5 năm, chị đã có một cô con gái xinh xắn gần hai tuổi. Chị rưng rưng tâm sự: "Chồng em là "đích tôn", hiện là giám đốc một doanh nghiệp. Khi em sinh con gái đầu lòng, nhà chồng em đón tin vui này không mấy hồ hởi. Chồng em phải chịu nhiều áp lực gia đình, mà phần nữa cũng thuộc diện "nghiện" con trai. Anh ấy đi lễ khắp nơi. Ai mách loại thực phẩm - dược phẩm gì có thể giúp "cho ra" được "quý tử" là anh ấy mua ngay. Em lại phải đến Bệnh viện Phụ sản Trung ương để được thăm, khám, tư vấn... Kết quả ngoài mong đợi, lần này em có song thai (sinh đôi). Nhưng, niềm vui chẳng "tày gang". Em mang thai gần ba tháng mà nằm viện đến hai tháng. Nghĩ mà buồn chị ạ! Sức khỏe yếu, con gái còn nhỏ, song thai trong bụng chưa biết thế nào! Nhỡ thêm hai cô con gái nữa thì không hiểu cuộc sống của gia đình em ngày mai sẽ ra sao!". Thật tình, nghe xong câu chuyện, tôi cũng mong sau lần sinh này gia đình chị "có nếp, có tẻ". Ðây là một minh chứng rõ nét cho tâm lý "khát"... con trai đè nặng lên nhiều gia đình trên cả nước.
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 104/2003/NÐ-CP, trong Ðiều 10 đã quy định rõ: "Nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi; tuyên truyền, phổ biến phương pháp tạo giới tính thai nhi...; chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi bằng các biện pháp xác định qua triệu chứng: bắt mạch, xét nghiệm máu, gene, tế bào, siêu âm...; loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính bằng các biện pháp phá thai, cung cấp, sử dụng các loại hóa chất, thuốc và các biện pháp khác...". Tuy nhiên, hầu hết phụ nữ mang thai và gia đình đều "háo hức" muốn biết "cặn kẽ". Nắm bắt tâm lý này, một số cơ sở hành nghề y tư nhân trong lĩnh vực sản khoa sẵn sàng "lách luật", cung cấp thông tin liên quan đến giới tính thai nhi.
Sự phát triển mạnh của loại hình dịch vụ siêu âm sản khoa tạo nên cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa các cơ sở y tế tư nhân. Ðể thu hút khách hàng, nhiều cơ sở đầu tư mạnh tay trang thiết bị y tế hiện đại, nâng cấp các loại hình dịch vụ, thậm chí "trải thảm đỏ" thu hút các "nhân tài" trong việc chẩn đoán chính xác giới tính thai nhi, nhằm tạo thương hiệu.
Các bác sĩ, kỹ thuật viên siêu âm có thể dễ dàng "qua mắt" sự kiểm tra của cơ quan chức năng. Theo quy định chung, mẫu phiếu khám không in mục ghi giới tính thai nhi. Nhiều phòng khám không lưu lại phiếu khám nên thanh tra ngành y tế hay các lực lượng chức năng đến kiểm tra không thể tìm thấy bằng chứng để xử lý. Kết quả siêu âm lại thường được thông báo "truyền khẩu", tạo nên sự "ngầm hiểu" giữa người khám và người được khám. Theo một bác sĩ tại phòng khám tư nhân, mặc dù Pháp lệnh Dân số đã có quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, nhưng có tới 100% sản phụ tới khám, ngoài mong muốn tìm hiểu sức khỏe, sự phát triển của thai nhi, chẩn đoán dị tật, đều "mong bác sĩ cho em biết" thai nhi "là con trai hay con gái". "Ðáp ứng" yêu cầu này là những phát ngôn tưởng như "vu vơ" nhưng "ý tứ" rất "tinh tế": "à, chắc giống mẹ", "giống bố" hay "giống con trước"!
Việc siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi dẫn tới những hệ lụy đáng báo động. Ðó là tình trạng nạo phá thai có chiều hướng tăng (có trường hợp, sau khi lên gác siêu âm, biết thai nhi là con gái thì xuống ngay phòng khám xin làm thủ tục... "giải quyết"). Nạo, hút thai nhiều lần sẽ dẫn đến mắc các bệnh: vô sinh thứ phát do viêm, tắc buồng trứng, thủng cổ tử cung..., gây nguy hiểm cho sức khỏe sản phụ. Xã hội cũng vì thế mà bị chất thêm những gánh nặng, đặc biệt là tình trạng mất cân bằng giới tính - đang tạo nên nhiều hệ lụy cho hiện tại và tương lai.
"Lỗ hổng" không dễ lấp đầy
Phó Cục trưởng, Tổng cục DS-KHHGÐ, Nguyễn Văn Tân cho biết: Có rất ít trường hợp bị xử phạt vì thiếu căn cứ và bằng chứng vi phạm. Thời gian qua, Bộ Y tế chỉ đạo, phối hợp Sở Y tế các tỉnh, thành phố tổ chức nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra tại các cơ sở y tế công lập, tư nhân, nhất là các cơ sở siêu âm, các phòng khám sản phụ khoa - kế hoạch hóa gia đình để phát hiện, xử lý những trường hợp chẩn đoán giới tính thai nhi, phá thai vì lý do giới tính. Nhưng, kết quả thu được không mấy khả quan. Ðiển hình, những tháng đầu năm 2013, thanh tra y tế mới chỉ phát hiện và xử lý năm cơ sở siêu âm chẩn đoán giới tính; thu giữ nhiều ấn phẩm tuyên truyền và trên trang thông tin điện tử tại 74 đơn vị, gồm 12 nhà xuất bản, 11 tổng công ty - công ty phát hành sách, 50 nhà sách, v.v.
Có thể nói, việc siêu âm chẩn đoán giới tính đang là một "lỗ hổng" lớn trong quản lý hành nghề y, dược tư nhân tại các tỉnh, thành phố,... nhất là vùng sâu, vùng xa. Ðã có quá nhiều câu chuyện đau lòng để có thể coi là sự lệch lạc về chỉ số sinh học này, khởi đầu từ khát khao "nối dõi tông đường", mới chỉ là những tiếng chuông báo động đầu tiên...
* Bác sĩ Nguyễn Thị Hồng Minh, Giám đốc Trung tâm Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Phụ sản trung ương: "Tôi đã từng chứng kiến nhiều chuyện đau lòng từ việc nạo hút thai sau khi siêu âm chẩn đoán giới tính. Có trường hợp hai vợ chồng ở Lạng Sơn về Hà Nội đến một phòng khám tư nhân "có tiếng" trên đường Giải Phóng, sau khi siêu âm, được thông báo thai nhi là con gái (họ đã có hai con gái). Ngay lập tức, hai vợ chồng quyết định phải "giải quyết" ngay, mặc dù họ hàng, bạn bè can ngăn. Thế nhưng, điều rất đau xót là khi nạo hút xong, họ mới biết thai nhi là... con trai và người vợ phải cấp cứu vì mất nhiều máu...".
Tâm lý "khát" con trai đang làm nảy sinh những hệ lụy khôn lường. Ảnh: TRẦN HẢI
