Đó là lời cảnh báo được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra vào ngày 30/3, theo tờ The Guardian.
1 Phân tích của IMF xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran, nếu nước này không đồng ý với thỏa thuận hòa bình. Theo IMF: Dù một số quốc gia xuất khẩu dầu và khí đốt hàng đầu như Mỹ sẽ hưởng lợi khi giá nhiên liệu hóa thạch cao hơn, nhưng chi phí xăng, dầu diesel và thực phẩm tăng sẽ làm suy giảm mức sống. Dự báo các doanh nghiệp cũng sẽ chịu áp lực tăng giá, có thể buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát.
IMF chỉ ra: “Cuộc xung đột ngắn có thể khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt rồi thị trường sẽ điều chỉnh, trong khi một cuộc xung đột kéo dài có thể giữ giá năng lượng ở mức cao và gây áp lực lên các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu. Hoặc thế giới có thể rơi vào trạng thái ở giữa: Căng thẳng kéo dài, năng lượng vẫn đắt đỏ và lạm phát khó kiểm soát, trong khi bất ổn và rủi ro địa chính trị tiếp diễn”, và nhấn mạnh: “Trong lịch sử, các đợt tăng giá dầu kéo dài thường đẩy lạm phát lên cao và làm giảm tăng trưởng”.
Một ngày sau, đến lượt tờ The Straits Times dẫn một báo cáo mới của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cho thấy: Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran có thể gây ra những tác động kinh tế - xã hội sâu rộng đối với khu vực Trung Đông, với tổng thiệt hại ước tính lên tới hàng trăm tỷ USD. Theo báo cáo, các nền kinh tế Arab có thể mất từ 120 đến 194 tỷ USD GDP do những gián đoạn mà xung đột gây ra. Nếu tính tổng thể, mức thiệt hại về tăng trưởng kinh tế trong khu vực có thể lên tới gần 200 tỷ USD, thậm chí chạm ngưỡng khoảng 260 tỷ USD, trong những kịch bản xấu hơn.
Tác động không chỉ dừng lại ở đó. Báo cáo cho thấy tỷ lệ thất nghiệp trong khu vực có thể tăng thêm tới 4 điểm phần trăm, khiến khoảng 3,6 triệu người mất việc làm. Đồng thời, khoảng 4 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói do hệ quả lan rộng của chiến sự.
2 Những câu chuyện xoay quanh cuộc xung đột nóng bỏng nhất thời điểm hiện tại, trong dòng chảy sự kiện quốc tế, tiếp diễn với việc giá xăng tại Mỹ đã tăng vọt lên mức trung bình hơn 4 USD/gallon lần đầu kể từ năm 2022.
Như hãng tin AP dẫn nguồn Hiệp hội Ô-tô Mỹ (AAA): Giá xăng phổ thông trung bình tại Mỹ hiện ở mức 4,02 USD/gallon, cao hơn 1 USD so thời điểm trước khi chiến sự Trung Đông bùng phát. Tuy nhiên, trên thực tế, người dân tại nhiều bang đã phải trả mức giá vượt 4 USD/gallon từ trước đó.
Không chỉ dừng lại ở nhiên liệu, giá xăng tăng còn kéo theo chi phí hàng loạt mặt hàng khác, từ hóa đơn điện nước đến giá hàng hóa thiết yếu. Trong ngắn hạn, các chuyên gia cảnh báo giá thực phẩm có thể tăng nhanh do chi phí vận chuyển và lưu kho leo thang.
Vấn đề lại càng trở nên phức tạp, khi hai phía Mỹ và Iran liên tục đưa ra những tuyên bố trái chiều. Mới nhất, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố: Bất kỳ quyết định nào về việc chấm dứt xung đột sẽ chỉ dựa trên các điều kiện tiên quyết bảo vệ phẩm giá, an ninh và lợi ích của quốc gia. Ông cũng khẳng định: Tehran không tham gia bất kỳ sáng kiến ngoại giao nào, khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục căng thẳng.
Trong khi đó, theo tờ The Wall Street Journal tối 30/3, Tổng thống Donald Trump nói với các trợ lý: Mỹ nên đạt được các mục tiêu chính là làm suy yếu Hải quân Iran và kho tên lửa của nước này, sau đó giảm dần mức độ giao tranh hiện tại, đồng thời gây sức ép ngoại giao buộc Tehran khôi phục dòng chảy thương mại tự do.
3 Hiện tại, từ châu Âu đến Đông Bắc Á, các nền kinh tế lớn vẫn gấp gáp triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Ủy ban châu Âu (EC) kêu gọi các quốc gia thành viên cân nhắc cắt giảm tiêu thụ dầu và khí đốt, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đề xuất một loạt giải pháp như khuyến khích làm việc từ xa, giảm tốc độ tối đa trên đường cao tốc, nhằm hạn chế tiêu thụ nhiên liệu. Chính phủ Nhật Bản khẩn trương xây dựng cơ chế ứng phó toàn diện, tập trung vào việc bảo đảm nguồn cung ổn định các sản phẩm dầu mỏ và hàng hóa thiết yếu. Hàn Quốc nỗ lực đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch...
Nhưng chưa ai dám chắc, những câu chuyện này cuối cùng sẽ khép lại theo kịch bản nào.
