Thay đổi cách thức thu hút người tài
Đà Nẵng là địa phương đầu tiên của cả nước thực hiện chính sách thu hút nhân tài. Từ năm 1998, thành phố đưa ra chế độ đãi ngộ hấp dẫn, đã tiếp nhận và bố trí công tác cho hơn 1.200 người tốt nghiệp đại học công lập, chính quy trở lên, dần trẻ hóa cũng như tạo chuyển biến về chất lượng cán bộ, công chức, viên chức. Theo đó, Đà Nẵng tập trung thu hút nhân lực đối với 18 ngành nghề theo cấp độ ưu tiên. Đối tượng thu hút gồm có giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa cấp 2, dược sĩ chuyên khoa cấp 2, bác sĩ nội trú, người tốt nghiệp đại học một số chuyên ngành thành phố có nhu cầu... Từ năm 2004, thành phố thực hiện Đề án 47, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bằng việc cấp học bổng ngay từ bậc đại học (đào tạo bậc đại học tại các cơ sở trong và ngoài nước cho học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Lê Quý Đôn); Đề án 393 (Đào tạo 100 thạc sĩ, tiến sĩ tại các cơ sở nước ngoài). Đến năm 2011, hai đề án trên được gộp thành Đề án 922, với việc cử hơn 600 người là học viên đào tạo bác sĩ, bác sĩ nội trú, học viên bậc đại học, học viên bậc sau đại học… đi học với kinh phí khoảng 680 tỷ đồng.
Tuy nhiên, để đáp ứng được sự phát triển của địa phương trong giai đoạn hiện nay, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng đã đổi chiến lược trọng dụng nhân tài, theo đó tập trung vào lĩnh vực công, y tế, vi mạch bán dẫn…
Theo ông Lê Phú Nguyện, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, năm 2019, thành phố ban hành Quyết định số 28/2019/QĐ- UBND về việc thực hiện chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao khu vực công. Mới đây, Đà Nẵng đã thông qua đề án “Đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn cán bộ và thu hút, trọng dụng người có tài năng để phát triển nhân lực khu vực công đến năm 2030”. Đề án này sẽ tập trung hai nội dung chính, gồm bồi dưỡng cán bộ công chức, viên chức, lãnh đạo quản lý các cấp, và có các cơ chế, chính sách về thu hút, trọng dụng người có tài năng.
Như vậy, ngoài các chương trình tạo nguồn cán bộ, thành phố sẽ cử cán bộ công chức, viên chức đi đào tạo ứng dụng chuyên môn cao ở nước ngoài, tập trung các ngành quan trọng, lĩnh vực mũi nhọn. Thu hút cán bộ lãnh đạo, quản lý và sinh viên tốt nghiệp đại học, sau đại học đến làm việc lâu dài tại các cơ quan, đơn vị.
Sửa cơ chế đãi ngộ, đáp ứng đòi hỏi thực tiễn…
Theo tìm hiểu, dẫu cơ chế đãi ngộ hấp dẫn, nhưng vẫn khó thu hút người có tài năng. Cụ thể, ngày 15/12/2022, Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng thông qua Nghị quyết số 95/2022/NQ-HĐND về xây dựng Chính sách thu hút bác sĩ cho các cơ sở y tế công lập giai đoạn 2023-2025, với mức chi từ 50-200 lần mức lương cơ bản (tương đương 70 triệu đến gần 300 triệu đồng) với kinh phí thực hiện ước tính gần 27 tỷ đồng…
Tuy nhiên, theo Giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng Trần Thanh Thủy, đơn vị đã có rất nhiều cố gắng từ công tác truyền thông đến việc đều đặn tổ chức tuyển dụng thu hút theo nghị quyết này, song chỉ thu hút được 23 người (Chỉ tiêu của giai đoạn này là 180 người).
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài trong khu vực công được quan tâm triển khai rất sớm. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là việc thu hút và giữ chân các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, nhân tài vẫn là thách thức lớn. Năm 2014, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định 5715/QĐ-UBND về Quy chế thực hiện thí điểm một số chính sách thu hút chuyên gia khoa học và công nghệ vào làm việc tại một số đơn vị. Thời gian thí điểm kéo dài trong 5 năm, với mức thu nhập được hưởng không quá 150 triệu đồng mỗi tháng; chia lợi nhuận trên sản phẩm nghiên cứu; hỗ trợ kinh phí thuế, nhà ở... Trong giai đoạn thí điểm này, thành phố đã thu hút được 19 nhà khoa học trong và ngoài nước về công tác, nhưng sau đó đã có 14 người rời đi. Nguyên nhân được đưa ra là chế độ đãi ngộ vẫn chưa phù hợp thực tiễn.
Tiếp tục tìm người tài, tháng 12/2023, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Nghị quyết số 25/2023/NQ-HĐND về nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình, mức thu nhập và các chính sách đãi ngộ để tuyển dụng công chức, viên chức từ nguồn sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, người có trình độ cao vào làm việc trong các cơ quan, đơn vị. Ngoài hưởng chính sách tiền lương, trợ cấp theo quy định, Thành phố hỗ trợ thu nhập hằng tháng bằng bốn lần mức lương tối thiểu vùng đối với các trường hợp có trình độ tiến sĩ và tương đương; hỗ trợ ba lần mức lương tối thiểu vùng đối với người có trình độ thạc sĩ và tương đương, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc; hỗ trợ về thu nhập bằng hai lần đối với các trường hợp còn lại. Theo chuyên gia Nguyễn Thị Hà, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, những chính sách này được áp dụng theo cơ chế đặc thù, phạm vi không chỉ giới hạn ở đối tượng tuyển mới mà còn dành cho cán bộ, công chức, viên chức đang làm việc, nhằm tạo động lực, giữ chân nhân tài, khắc phục tình trạng “chảy máu chất xám”.
Tuy nhiên, sau một năm, đô thị sôi động bậc nhất cả nước chỉ nhận được phiếu đăng ký dự tuyển của 15 thí sinh. Hội đồng tuyển dụng đã thống nhất chọn tám thí sinh đủ điều kiện, tiêu chuẩn tham gia kỳ thi và sáu thí sinh trúng tuyển. Trước đó, năm 2023, Thành phố cũng chỉ tuyển được ba trường hợp vào làm viên chức tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa và Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư Thành phố.
Để thực hiện hiệu quả Nghị định số 179/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quy định chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị- xã hội, Thành phố Hồ Chí Minh tăng cường công tác tuyên truyền, đồng thời xem việc triển khai, thực hiện Nghị định này là nhiệm vụ chính trị quan trọng cần thực hiện nghiêm túc, quyết liệt, lâu dài, là “đòn bẩy” trong thu hút nhân tài.
Ở góc độ chuyên gia, bà Nguyễn Thị Hà khuyến nghị, Thành phố cần tiếp tục triển khai thực hiện các chính sách hỗ trợ, thu hút và trọng dụng tài năng trẻ, chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt nhằm góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Thực tiễn cho thấy, việc thu hút chuyên gia, nhà khoa học trẻ, người có tài năng đặc biệt là một chính sách lớn đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của các cơ quan chức năng.
