Ngập ngụa trong khối sự kiện rối mù và hỗn loạn, thoạt đầu, Tần không hiểu gì hết. Nhưng rồi trong giây lát, sau khi đã tách được mình ra khỏi sự kiện, Tần đã hiểu, hiểu một cách thật rõ ràng tất cả những gì đã xảy ra. Con tàu vận tải của anh đã gặp địch! Phải, con tàu đã gặp địch. Không ai, nghĩa là tất cả ba mươi sáu thủy thủ, một anh thợ máy và ông thuyền trưởng trên con tàu đưa hàng vào trong kia, tỏ ra sợ sệt khi gặp địch cả. Nhưng, việc gặp địch vẫn là việc không may và không ai muốn nó xảy ra. Nhiệm vụ của họ dẫu thế nào cũng vẫn là tránh gặp chúng, là đi trong thầm lặng và cặp một cái bến nào đó thật hoang vắng với mấy trăm tấn lương thực, vũ khí cho đồng đội đang chiến đấu ở trong đó, miền cực Nam của đất nước.
Vậy mà đụng phải nó rồi. Nó từ một đường chân trời nào đó ngoài khơi xa ập tới, vây chặt bọn anh, tỏ ra có một bản lĩnh cao cường trong nghề hải khấu, phụt hàng chùm lửa xuống, chụp lấy con tàu nhỏ bé của anh. Không nhìn thật rõ nó là F4, F105 hay AD6, OV10... Một vùng nước tung sóng, cuộn xoáy, giống như trung tâm một cơn bão. Lại có vẻ như một cuộc tranh hùng của ác điểu và thần ngư từ thời hồng hoang trong những huyền thoại xa xôi.
Tần tối tăm mặt mũi. Bài bản của cuộc chiến đấu chống chọi với kẻ thù trên trời, giữa biển cả mênh mông, sẽ không có tác dụng gì cả, nếu như không biến nó thành những hành động có tính bản năng. Sự sống đánh nhau với cái chết. Con tàu nhỏ nhoi chống trả lại sự áp đảo của bầy máy bay hung tợn. Và kỳ diệu thay, con tàu đã thắng: nó vượt qua lưới lửa bủa vây của kẻ thù.
Lẩn trong sóng, con tàu trườn đi.
Nhưng riêng Tần, thủy thủ phụ trách khẩu 12 ly 7, căm giận nâng cả khẩu súng nặng chĩa lên trời, đã bị hất ra khỏi boong tàu.
Biển cả nuốt chửng Tần một cách thật thản nhiên. Anh thoáng nghĩ: Thế là hết, chào các đồng chí. Nhưng vừa chìm xuống nước độ hai sải tay, anh lại nổi bồng lên, giống như một chuyển động tất yếu, thật là giản dị và hết sức khó hiểu! Không! Ðời anh chưa hết. Chết vậy mà khó đấy!
***
Sự thật, mới hai mươi hai tuổi nhưng Tần đã là một chiến sĩ, một thủy thủ từng trải. Là thủy thủ từng trải, nhưng nói cho chính xác, trước chiến tranh, anh chỉ là một thủy thủ trên một con tàu 250 mã lực, làm nhiệm vụ nghiên cứu biển mà thôi.
Con tàu của anh nhỏ bé, hiền lành, sơn trắng, đẹp như con tàu du lịch. Chiếm phần đông bán đảo Trung Ấn, nước ta diện tích là 329.600 ki-lô-mét vuông, nhưng có tới 3.260 ki-lô-mét đường bờ biển. Ðó là bài học đầu tiên anh tiếp nhận được khi từ một làng biển miền trung tới nhập ngũ và học tập ở Hải Phòng. Hải Phòng! Con tàu xuất phát cũng từ đó. Mỗi chuyến đi kéo dài mươi ngày. Chạy theo tốc độ 12 hải lý một giờ. Cứ sáu mươi phút nó lại dừng ở một điểm quy định trên hải đồ. Dừng lại để các chuyên gia quan sát mây, xem sóng, đo gió, lấy nhiệt độ từng độ sâu rồi phân tích thủy hóa, lượng Nitơrat, Silicát, độ mặn và ôxi. Tiếp đó, nó vận hành với tốc độ người đi bộ, để đánh bắt hải sản. Và lúc này là công việc của bọn anh. Ðánh bắt để nghiên cứu, thuần một việc nghiên cứu, nghĩa là gồm cả một hệ thống công việc như phân loại, lấy mẫu, trong đó có cả việc thu thập những sinh vật phù du. Công việc thật là một trường cuốn hút say mê. Sinh vật vùng biển nước ta kỳ lạ hơn cả sức tưởng tượng của anh: Có loài mực chỉ nhỏ bằng ngón tay. Cá chuồn có cánh, luôn thay đổi mầu sắc. Cá ngựa nuôi con ở bụng. Cá hồi gù lưng, đến kỳ phát dục cả cá bố cá mẹ bơi về sông và sau sinh nở, cá bố mẹ đều chết hết. Cá quỷ râu dài lõng thõng, phát sáng. Con nhám beo tức con mập hung dữ thế nhưng sợ nhất con cá ép vì nó bé thôi, nhưng một khi nó ép được vào mình thì nó ăn nhớt nhẽo và hút luôn cả sinh lực của con ác ngư này...
Là thủy thủ còn rất trẻ, vào đời Tần làm quen ngay với biển và chỉ độc có biển thôi, như người đàn ông chỉ biết mỗi người đàn bà là vợ mình vậy. Biển là vậy. Ðó, đang ở vào trạng thái không trọng lượng, cả thân mình dập dềnh chơi vơi, đột nhiên như mất đà, anh bị hút trụt một cái xuống một vùng đen ngòm hoăm hoẳm như âm ty địa ngục. Ðó, quanh anh, lúc mờ mịt bụi nước, lúc lồng lộng một khoảng trời xanh. Anh là thứ đồ vật bị tung hứng trong một bàn tay thiên tạo khổng lồ.
***
Thái Bình Dương, trớ trêu thay cái tên hiền hòa! Sóng lớn là trạng thái thường xuyên của nó. Chao ôi! Giữa cái đại dương vô định này, một hàng không mẫu hạm khổng lồ, thậm chí cả một hạm đội liệu có ý nghĩa gì, huống hồ một con người, một chàng thủy thủ, kể cả chàng ta như anh, đứng giữa đồng đội cao vọt lên, một mét bảy, nặng bảy chục ký. Tần thuộc loại đặc biệt về tầm vóc, sức nặng, nhưng những chỉ số ấy, có nghĩa lý gì với biển cả? Nghĩa lý gì với cơn bão cấp 10, có ngọn sóng tỏa dài, bọt dày đặc, trắng xóa từng dải lớn. Nghĩa lý gì với cơn bão cấp 11, sóng lớn tới mức che lấp cả một con tàu nhỏ. Vô nghĩa hết, cả con người anh trước những con sóng lừng lững cao dài như những sơn mạch. Trời! Chúng chồm tới, đè rập anh, cuốn anh vào trong nó, tung anh lên rồi lại nhận anh xuống. Anh bị ném đi, bị giằng lại. Anh giống như một cái cọng rác thôi.
Tuy vậy, may mắn cho anh, không một chút quyền lực nhưng anh chưa đến nỗi là vật vô tri. Anh còn trí não. Anh nhớ khi con tàu gặp địch là lúc nó đang ở cách bờ biển ba mươi hai hải lý. Ðiều đó khiến anh bớt đi nỗi cô đơn. Và điều quan trọng hơn, ký ức anh vẫn văng vẳng lời căn dặn, rút ra từ kinh nghiệm sông nước cốt tử của ông cha: Rớt xuống biển, tuyệt đối không được bơi. Chà! Không được bơi! Bửu bối sống còn là đây. Ðừng chống lại tự nhiên. Và vấn đề là lựa được chiều con sóng, nương theo sóng, trở thành một bộ phận của con sóng, một phần tử của tự nhiên!
***
Theo sóng, Tần như cái xác dật dờ trên biển cả.
Ngày thứ mấy rồi, những nỗ lực của anh chỉ có thể dồn vào việc nhìn mặt trời, ngắm con sóng để tìm phương hướng và đưa mình truồi theo chiều sóng đổ. Nhưng buồn thay, chỉ những nỗ lực ấy thôi, chúng cũng đã hút cạn dần nguồn sinh lực ở anh rồi. Bây giờ thì nước mặn đã ngấm qua da thịt anh, xâm nhập vào lục phủ ngũ tạng anh, người anh đang nhão ra, có cảm giác nó sũng nước. Có cảm giác anh sắp hòa tan với biển. Không còn là một thực thể nữa, anh rơi vào trạng thái nửa mơ nửa thức. Bảng lảng xa gần trong anh những ý nghĩ kỳ quặc, những hình ảnh nhòe nhẹt, thực thực hư hư...
Và sau cùng thì có lúc anh nhận ra, có một gương mặt con gái vẫn thi thoảng lại chập chờn hiện về trong óc anh. Cô gái tóc tết đuôi sam, mặc áo xanh, da nâu hồng, rắn rỏi. Cô vẫy tay khi con tàu anh nhổ neo. Còn thuyền trưởng của anh là một ông già xuất thân ngư dân, một con người lý thú. Ông nói: Các chú phải đi biển cả đời mới hiểu biển được. Tất cả các dòng nước của các con sông lớn đều hợp lưu về đây mà không làm nó đầy. Tất cả các dòng nước từ nó chảy ra mà không làm nó vơi. Rồi ông thêm: Thần tình chưa? Ðó là lời của Trang Tử!
Xuất thân ngư dân nghèo, đi biển phải thuê thuyền, thuê lưới, cá thu về chia tứ lục, sáu phần thuộc chủ. Ðời ngư dân đã vốn khổ cực và hiểm nguy. Nhưng, ông nói: Sóng gió là cái lẽ thường ở đời, có gì mà kêu than! Ông kể, ông là một trong năm người sống sót sau trận tố ngày 25 tháng 6 ta năm nào. Hôm ấy, nghe tin có đàn cá nục về, cả làng hơn trăm thuyền, gần ba trăm trai tráng liền dong thuyền ra khơi. Ham quá vì chỉ mấy vòng lưới, cá đã chất đống đầy khoang. Ham quá đến mức quên cả nhìn trời. Tới lúc bão nổi, sóng lưỡi búa bằng tòa nhà bổ xuống, thuyền chúi xuống ngóc lên như mũi tên bắn, mới hốt hoảng tìm phương trốn chạy. Không kịp rồi. Một trăm con thuyền không chiếc nào trở về. Trở về chỉ có năm người. Vì sao mà trở về được? Ðó là một điều lạ. Lạ lắm. Nhưng lạ hơn, ông nói, cứ tưởng sau đận sợ đến mất trí, mất mật ấy thì phải tởn đến già, vậy mà không! ?, lững thững đi lại được đã lại mò ra bờ biển và đưa con mắt nhìn ra khơi xa, như có ai hẹn hò ngoài đó rồi. Thì ra có nỗi nhớ biển. Thì ra đã sinh ư nghệ tất thẩy không sợ tử ư nghệ. Hành thuyền, kỵ mã, mối nguy ở ngay cạnh. Nhưng sống ở đời là phải vẫy vùng, không vẫy vùng sao gọi là con người!
Ông tin vào tướng số, vận mạng và những điều cấm kỵ thiêng liêng. Xuất phát, gặp đàn bà đi ngang qua, ông quay lui, chờ giờ khác. Ông vẽ hai con mắt lên hai bên mũi con tàu. "Giang sơn đâu anh hùng đó". Ông nói. Ông có vẻ sắt đá. Nhưng tàu đi qua Bình Ðịnh quê ông, ông đứng nhìn vào phía bờ lờ mờ hàng dừa, nước mắt ứa dòng dòng; vợ con ông còn ở đó, trong vòng kìm kẹp của giặc.
(Còn nữa)
