Trường hợp hai đứa trẻ bị bỏ rơi tại Sydney gợi nhớ về một đứa trẻ khác có ảnh hưởng lớn đến Nghị sĩ Australia Helen Polley đến mức bà dành nhiều năm vận động các nhà làm luật cho việc giới thiệu những chiếc nôi an toàn ở Australia. Đứa bé thiên thần là tên đặt cho cậu bé bị bỏ lại trạm xe buýt ở Shepparton vào tháng 7-2008 “Tôi đã khóc rất nhiều vì cậu bé đó, đứa bé vẫn sống khi bị bỏ lại đó và có người đứng chờ ở trạm xe buýt nhìn thấy chiếc túi nhúc nhích nhưng không làm gì vì nghĩ đó là một con vật hay gì đó, đứa bé cuối cùng đã chết”.
Trong lúc công chúng giận dữ và tổn thương đòi người mẹ phải bị tuyên án, Nghị sĩ Polley chia sẻ:”Người phụ nữ tội nghiệp ấy sẽ chịu đựng suốt quãng đời còn lại. Chúng ta không nên phán xử cô ấy bởi chúng ta không biết hoàn cảnh nào buộc cô ấy phải làm vậy và cô ấy đã tổn thương ra sao. Cô ấy sẽ nghĩ về đứa bé suốt quãng đời còn lại”.
Việc phát hiện những đứa trẻ bị bỏ rơi dấy lên những câu hỏi trong cộng đồng về vấn đề đạo đức và an toàn cho trẻ sơ sinh. Một lần nữa, câu chuyện những chiếc nôi an toàn phổ biến ở nhiều quốc gia hiện nay có thể là một giải pháp hiệu quả cho tình trạng này hay không vẫn là câu hỏi bức thiết.
Nôi an toàn cho trẻ sơ sinh được thiết kế như một chiếc hộp an toàn đặt trong bức tường thuộc một bệnh viện hoặc trạm cứu hỏa nơi một phụ nữ có thể bỏ lại đứa con một cách hợp pháp. Gần đây những chiếc hộp như vậy được đưa vào sử dụng ở khá nhiều nước như Canada, Nam Phi, một số bang ở Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc, Đức (nơi có hơn 100 chiếc hộp được đưa vào sử dụng). Ở khắp châu Âu, có khoảng 200 chiếc hộp như vậy đã được lắp đặt, cứu mạng sống của khoảng 400 đứa trẻ kể từ năm 2000, như ở các nước châu Âu: Thụy Sĩ, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Hungary, Italy, Áo, Latvia, Bỉ, Hà Lan và thậm chí cả thành phố Vatican… Đây hoàn toàn không phải là một ý tưởng mới. Những chiếc hộp an toàn dành cho trẻ sơ sinh như vậy đã từng được sử dụng khá phổ biến ở châu Âu thời kỳ Trung Cổ, nơi các bà mẹ có thể để con lại một cách an toàn, bí mật và hợp pháp, những hộp này thường thuộc về bệnh viện hoặc tu viện, nơi những đứa trẻ sẽ được chăm sóc sau này.
Những chiếc nôi an toàn dành cho trẻ sơ sinh hiện nay được thiết kế khá hiện đại (ở Mỹ có giá khoảng 1.500 USD), nó an toàn đối với trẻ, có giường cũi, có khả năng giữ ấm tốt, có nút báo động sẽ tự động báo sau ba đến năm phút đứa trẻ được đặt vào, để người mẹ có thể lặng lẽ rời đi không bị để ý. Những phụ nữ bỏ đứa trẻ vào hộp có một thời gian nhất định thường là vài tháng tới một năm để nhận lại đứa con mà không sợ bị khởi tố. Ở Đức, nơi được xem là hình mẫu của các nước phương Tây về nhiều mặt, chiếc hộp còn có cả giấy và mực. Người mẹ lấy dấu chân của đứa trẻ và giữ lại để sau này có thể sử dụng như bằng chứng ban đầu chứng tỏ quyền làm mẹ, sau đó là những xét nghiệm y tế cần thiết trong trường hợp cô nhận lại đứa trẻ.
Những người ủng hộ nôi an toàn coi đây là một cách để những người mẹ trong thời điểm khủng hoảng của cuộc đời có được sự trợ giúp cần thiết, hợp pháp và ẩn danh, mặt khác nó cứu mạng sống của những đứa trẻ sơ sinh khỏi bị bỏ mặc trong điều kiện nguy hiểm khi bị bỏ rơi đâu đó.
Bác sĩ Geoffrey Cundiff được xem là cha đẻ của nhiều nôi an toàn cho trẻ sơ sinh hiện nay ở Canada. Ông là người đứng đầu Khoa sản và phụ khoa ở Trung tâm chăm sóc sức khỏe Providence, Canada và năm 2010 đã tạo ra chiếc nôi đầu tiên ở bệnh viện St Paul nơi ông làm việc.Ý tưởng này đến từ thực tế nhiều trẻ sơ sinh bị bỏ rơi sau đó chết được tìm thấy ở Vancouver. “Trong khoảng thời gian sáu năm từ 2004, Vancouver có sáu trẻ bị bỏ rơi ở các vùng các nhau. Ở bệnh viện St Paul chúng tôi cũng chứng kiến một số trẻ bị bỏ rơi. Vì vậy chúng tôi quyết định tạo ra Nôi thiên thần. Cần lưu ý điều này không thay thế mạng lưới an toàn xã hội hiện có ở Canada. Thay vào đó, đây là nguồn hỗ trợ cuối cùng cho những người mẹ và những đứa trẻ bằng cách cho họ sự ẩn danh, nó cung cấp một lựa chọn an toàn hơn là đứa trẻ bị bỏ lại đâu đó trong cộng đồng”.
Đầu năm vừa qua Thụy Sĩ đã có chiếc nôi an toàn thứ tám tại một bệnh viện ở thành phố Sion. Chiếc nôi đầu tiên được lắp đặt vào năm 2011 và trong vòng 15 năm có 16 đứa trẻ được bỏ vào hộp. Ở bang Indiana, Mỹ tháng 5 vừa qua cũng lắp thêm hai chiếc nôi an toàn ở trạm cứu hỏa và dự định sẽ tiếp tục lắp đặt khoảng 100 chiếc trong toàn bang.
Tuy vậy không phải ai cũng đồng tình với cách này, Giáo sư Karen Healy, Chủ tịch Hiệp hội lao động xã hội Australia đồng ý rằng cần phải cứu mạng sống những trẻ sơ sinh bị bỏ rơi nhưng không tin rằng nôi an toàn là câu trả lời. Tỷ lệ trẻ sơ sinh chết vẫn không thay đổi ở Đức từ khi có sự hiện diện rộng rãi của những chiếc nôi này và ở Mỹ, nơi những chiếc nôi được sử dụng ở nhiều bang. Giáo sư Healy cũng nói rằng những chiếc hộp này có thể mở ra khả năng lạm dụng và tước đoạt của đứa trẻ quyền con người cơ bản. Đồng thời cũng có những bằng chứng cho thấy những chiếc hộp này bị sử dụng sai mục đích. Ở Đức và Nhật, nó được sử dụng để bỏ cả những đứa trẻ lớn hơn vài ba tuổi, trẻ tàn tật và trẻ mang bệnh.
Liên hợp quốc cũng không ủng hộ việc sử dụng những chiếc nôi an toàn bởi cho rằng nó vi phạm điều chủ chốt trong Hiệp ước về quyền trẻ em : trẻ em phải được biết về cha mẹ ngay cả nếu chúng bị tách khỏi họ và các quốc gia có trách nhiệm tôn trọng quyền trẻ em.
Mặt khác có nhiều bằng chứng cho thấy không chỉ là mẹ mà có thể là bố, bố dượng hoặc họ hàng từ bỏ đứa trẻ, vậy trong trường hợp đó mẹ đứa bé có bằng lòng hay không- ông Kevin Browne, Trung tâm tâm lý học gia đình ở Đại học Nottingham, Anh cho biết- vì vậy có thể chương trình này lại hàm ý “khuyến khích” bỏ rơi trẻ mà không phải chịu trách nhiệm gì.
Ngoài ra cũng còn rất nhiều vấn đề xã hội mà các trung tâm tiếp nhận trẻ phải đối mặt. Chẳng hạn cách đây hai năm một nhà tình thương cho trẻ sơ sinh ở quảng Châu, Trung Quốc hoạt động theo hình thức này đã phải tạm dừng hoạt động sau khi bị quá tải. Trung tâm có 1.000 giường nhưng hiện chăm sóc tới 1.121 trẻ, rất nhiều trong số đó có bệnh như liệt não hay hội chứng down, bệnh tim bẩm sinh. Bác sĩ giám đốc trung tâm cho biết nhóm của ông buộc phải làm vậy để chăm sóc các bé ở đó được tốt hơn.
Những người ủng hộ chương trình thừa nhận nôi an toàn cho trẻ sơ sinh không phải là một giải pháp hoàn hảo, nhưng là giải pháp tức thời hiệu quả trong tình huống khủng hoảng. Nhưng về lâu dài đây không thể và không nên xem là giải pháp duy nhất cho tình trạng trẻ sơ sinh bị bỏ rơi.
