Những sự kiện làm thay đổi thế giới

1 Những nụ cười và những cái siết tay thật chặt của các nhà lãnh đạo Hiệp hội các quốc gia Đông - Nam Á (ASEAN) tại Lễ ký Tuyên bố Cu-a-la Lăm-pơ (Kuala Lumpur) về thành lập Cộng đồng ASEAN là một dấu ấn lịch sử. Với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 2.600 tỷ USD (tăng 80% trong bảy năm qua), ASEAN không chỉ hội nhập sâu rộng vào cấu trúc an ninh và kinh tế toàn cầu, mà còn là nhân tố trung tâm trong việc bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định trong khu vực. Và bây giờ, cộng đồng ASEAN sẵn sàng hướng đến những mục tiêu cao hơn, cáng đáng những vai trò quan trọng hơn.

Những sự kiện làm thay đổi thế giới

2 Hình ảnh buốt nhói gói trọn sự tuyệt vọng của hàng triệu người tị nạn, đồng thời tạo nên những thay đổi mạnh mẽ trong tâm trạng toàn thế giới, đối với vấn đề người di cư. Ây-lan Cơ-đi (Aylan Kurdi), ba tuổi, đã vĩnh viễn yên nghỉ trên bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ, khi phải cùng gia đình tha phương chạy trốn cuộc chiến tàn bạo của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Theo Cao ủy Liên hợp quốc (LHQ) về người tị nạn (UNHCR), hơn 2.500 người di cư trái phép (chủ yếu từ các nước Trung Đông, Bắc Phi) đã chết, khi cố gắng vượt biển trên những con thuyền cũ kỹ tìm đến “miền đất hứa” châu Âu trong năm 2015.

Nhưng sau đó, cuộc khủng hoảng di cư nghiêm trọng nhất kể từ chiến tranh thế giới thứ hai lại đang nhấn chìm “lục địa già”, với những thách thức lớn về an ninh, kinh tế, xã hội. Sự bất đồng gay gắt trong xử lý cuộc khủng hoảng di cư của các nước Liên hiệp châu Âu (EU) đẩy khối này vào thế bế tắc và đe dọa các giá trị chung truyền thống.

3 Hồi hộp và bất ngờ đến phút chót, cuối cùng, Thỏa thuận Pa-ri (Paris) cũng được ký kết tại Hội nghị lần thứ 21 Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP-21) diễn ra tại Pháp.

Lần đầu tiên trong lịch sử 20 năm đàm phán về chống biến đổi khí hậu trong khuôn khổ của LHQ, cộng đồng quốc tế dẹp bỏ những bất đồng gay gắt giữa các nước công nghiệp phát triển và các nước nghèo để cùng đạt được một hiệp ước toàn diện, với mục tiêu hạn chế tình trạng nóng lên của Trái đất ở mức dưới hai độ C vào năm 2100 và 1,5 độ C so với thời kỳ tiền cách mạng công nghiệp. Biến đổi khí hậu, đến lúc này, không còn là hiểm họa đe dọa riêng quốc gia nào.

4 Cái bắt tay lịch sử giữa Tổng thống Pháp P.Ô-lăng-đơ (F.Hollande) và Tổng thống I-ran H.Ru-ha-ni (H.Rouhani), nhân chuyến công du châu Âu đầu tiên trong vòng một thập kỷ qua, mở ra một giai đoạn hợp tác mới giữa nước Cộng hòa Hồi giáo và phương Tây.

Động thái này diễn ra sau khi I-ran và nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp, Anh và Đức) đạt thỏa thuận lịch sử liên quan tới chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran (Tehran), sau hơn 20 tháng đàm phán bền bỉ và đầy chông gai. Thỏa thuận này làm thay đổi hoàn toàn quan hệ giữa Tê-hê-ran với phương Tây và tác động mạnh mẽ tới cục diện địa chính trị, kinh tế ở Trung Đông, mở ra cơ hội hợp tác trong nhiều lĩnh vực giữa các bên sau nhiều năm căng thẳng.

5 Vụ xả súng kinh hoàng ở tòa soạn tạp chí Charlie Hebdo tại Pa-ri (Pháp) ngày 7-1, làm 12 người chết, đã mở màn cho một năm bóng đen khủng bố bao phủ nhiều nơi trên thế giới. Nước Pháp, thật không may, lại tiếp tục phải “khóa đuôi” với loạt vụ tiến công đẫm máu đêm 13-11-2015.

Cùng lúc tại bảy địa điểm ở Pa-ri, súng đạn khủng bố rộ lên, làm hơn 130 người thiệt mạng và hơn 350 người bị thương. Đây là vụ tiến công đẫm máu nhất nhằm vào nước Pháp kể từ chiến tranh thế giới thứ hai. Các vụ khủng bố man rợ đặt Pháp và nhiều nước phương Tây vào tình trạng báo động an ninh cao. Sự bành trướng của các tổ chức khủng bố, trong đó tàn bạo nhất là lực lượng IS, đã đẩy các nước xích lại gần nhau trong mặt trận chống IS, từng bước làm thay đổi cục diện cuộc chiến chống IS tại Trung Đông.

6 Quốc kỳ Cu-ba (Cuba) tung bay trên nóc tòa nhà Đại sứ quán Cu-ba tại Mỹ. Hình ảnh mang tính biểu tượng, cũng là dấu mốc khởi đầu cho tiến trình bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa hai nước cựu thù sau hơn nửa thế kỷ đóng băng.

Mỹ và Cu-ba đã đạt nhiều bước tiến tích cực trên con đường khôi phục hoàn toàn quan hệ song phương, từ việc mở lại các đại sứ quán tại thủ đô mỗi nước, dỡ bỏ các hạn chế về thương mại - tài chính và đi lại, cho tới việc Oa-sinh-tơn (Washington) đưa La Ha-ba-na (La Habana) ra khỏi cái gọi là “danh sách các nước bảo trợ khủng bố”. Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (B.Obama) cũng tái khẳng định kế hoạch đóng cửa nhà tù quân sự Mỹ trên Vịnh Goan-ta-na-mô (Guantanamo) của Cu-ba và kế hoạch thăm La Ha-ba-na trước khi ông rời nhiệm sở vào đầu năm 2017. Nhà trắng cũng nhiều lần hối thúc Quốc hội Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận thương mại lỗi thời nhằm vào Cu-ba.

7 Hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ra đời, sau khi 12 nước thành viên kết thúc đàm phán về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) sau 5 năm thương lượng đầy cam go.

Thỏa thuận lịch sử này mở ra triển vọng hình thành một khu vực thương mại tự do với 800 triệu dân, chiếm 30% kim ngạch thương mại toàn cầu và gần 40% sản lượng kinh tế thế giới. Sau khi 12 nước ký hiệp định TPP, văn kiện này cần nhận được sự phê chuẩn của chính phủ và Quốc hội các nước thành viên để có hiệu lực. Tới nay TPP vẫn là một chủ đề gây tranh cãi trong Quốc hội Mỹ.