Sập bẫy "ảo", mất tiền thật
Tại nhiều tỉnh, thành phố thời gian vừa qua, các cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều đối tượng lừa đảo trên môi trường mạng và công nghệ cao.
Sáng 4/8, cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Bắc Giang kiểm tra bảy căn hộ của một khu chung cư thuộc huyện Gia Lâm và hai địa điểm tại huyện Mỹ Đức (thành phố Hà Nội), kiểm soát, khống chế 37 đối tượng lừa đảo và chiếm đoạt tài sản công dân bằng công nghệ cao trong môi trường mạng. Ban chuyên án đã thu giữ 31 thiết bị phát sóng, 28 bộ máy vi tính, 18 thẻ ngân hàng và nhiều đồ vật, tài liệu có liên quan. Các đối tượng thu mua tài khoản facebook ảo, dùng các ứng dụng trên nền tảng internet để chạy quảng cáo, nhằm tăng tương tác; tập trung đăng quảng cáo vào các hội, nhóm cho vay tiền; giả thông tin của các ngân hàng, tổ chức tín dụng trong việc hỗ trợ các gói vay với lãi suất ưu đãi. Hàng nghìn người dân đã trở thành nạn nhân của nhóm tội phạm này, với số tiền bị chiếm đoạt hơn 30 tỷ đồng.
Thượng tá Trần Huy Việt, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Bắc Giang) cho biết: Để tạo niềm tin với người có nhu cầu, các đối tượng đóng nhiều vai, khi là nhân viên tư vấn, nhân viên thẩm định hồ sơ... để tư vấn, lập hồ sơ cho vay tiền. Sau đó, yêu cầu người dân cần vay tiền phải chuyển trước một số khoản tiền, như phí giải ngân, phí bảo hiểm khoản vay tới các tài khoản ngân hàng do chúng chỉ định, sau đó chặn liên lạc với bị hại. Phí bảo hiểm khoản vay mà các đối tượng đưa ra ban đầu rất ít, nhưng thu nhiều lần, có trường hợp đã chuyển đến hơn 200 triệu đồng.
Tại tỉnh Hà Nam, ngày 18/7/2023, Công an huyện Lý Nhân đã khởi tố và bắt tạm giam tám đối tượng về tội "lừa đảo, chiếm đoạt tài sản". Theo tìm hiểu, bị hại là chị Nguyễn Thị N. (huyện Lý Nhân) bị một đối tượng sử dụng tài khoản facebook có tên "Thầy Thế" chào mời, quảng cáo là có thể cầu tài, giải hạn. Chị N. đã "kết nối thử" và "Thầy Thế" yêu cầu chuyển tiền vào một tài khoản. Cả tin, chị N. đã chuyển vào tài khoản đó số tiền 300 triệu đồng. Sau khi nhận tiền, "thầy" cắt mọi liên lạc. Xác định đây là hành vi nghiêm trọng, phức tạp nên Công an huyện Lý Nhân đã phối hợp Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Nam) tiến hành xác minh, điều tra, và bắt giữ không phải một "thầy" mà cả nhóm đối tượng, cư trú tại một chung cư thuộc phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Các đối tượng khai, do cần tiền tiêu xài nên đã bàn bạc, lập các trang Zalo, Facebook với tên "Thầy Thế", thiết lập tính năng chạy quảng cáo; tiếp đó, lập các tài khoản ảo vào bình luận hòng tạo lòng tin cho người truy cập. Khi có người mắc bẫy, nhóm đối tượng liền nhắn tin, tự giới thiệu có khả năng cầu bình an, tài lộc, trúng số độc đắc, giải hạn... Chỉ trong hai tháng 5 và 6, nhóm lừa đảo đã chiếm đoạt hơn 2,5 tỷ đồng. Điều đáng nói, các đối tượng này đều rất trẻ, từ 19 đến 21 tuổi...
Trên địa bàn thành phố Hà Nội, giữa tháng 7/2023, lực lượng chức năng kiểm tra hành chính tầng 21, tòa CT2B, khu đô thị Tân Tây Đô (huyện Đan Phượng), phát hiện một nhóm đối tượng dùng máy tính để thực hiện hành vi lừa đảo. Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an thành phố Hà Nội) đã phối hợp Công an huyện Đan Phượng vây bắt, xử lý. Lê Hùng Công là kẻ đứng đầu nhóm, trực tiếp lên kịch bản lừa đảo, chiếm đoạt tài sản với số tiền từ 200.000 đồng đến khoảng sáu triệu đồng bằng hình thức tặng quà là điện thoại iPhone.
Nâng cao hiệu quả tuyên truyền các biện pháp phòng tránh
Ghi nhận của Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông), trong sáu tháng đầu năm nay, số vụ lừa đảo trên không gian mạng tại nước ta tăng 64,78% so cùng kỳ năm ngoái; tăng 37,82% so sáu tháng cuối năm 2022. Tội phạm không chỉ hoành hành ở đô thị, nguy hiểm hơn, chúng len lỏi vào tận vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn, nơi người dân có đời sống kinh tế khó khăn và ít có điều kiện cập nhật kiến thức về công nghệ.
Anh Nguyễn Đức Dũng (một nạn nhân ở huyện Duy Tiên, Hà Nam), chia sẻ với chúng tôi: "Nhiều người sập bẫy là vì cả tin. Nhưng sự cả tin đó xuất phát từ việc họ không chia sẻ khó khăn tài chính được với người thân, nên phải tìm cách khác để có tiền. Có người vay tiền nhận quà qua mạng là vì lòng tham nhưng lại không muốn ai biết. Chúng tôi mong mỏi, các cơ quan chức năng tuyên truyền, cảnh báo rộng hơn nữa để người dân nâng cao hiểu biết, tự bảo vệ trước tội phạm mạng".
Liên quan vấn đề này, Thượng tá Trần Huy Việt khuyến cáo: Người dân nên cảnh giác với những yêu cầu kết bạn trên mạng xã hội. Muốn lừa đảo, các đối tượng phải gửi yêu cầu kết bạn qua Zalo, Facebook sau đó mới thực hiện các hành vi tiếp theo. Còn Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó trưởng Công an huyện Ba Vì (thành phố Hà Nội) lưu ý, những năm qua đơn vị đã tích cực tuyên truyền, cảnh báo tới bà con bằng việc dán các bảng cảnh báo ở nơi người dân dễ thấy. Ngoài ra, Công an huyện còn giao trách nhiệm cho các đồng chí cảnh sát khu vực, công an xã tăng cường tuyên truyền đến từng người dân về việc nâng cao cảnh giác, tránh "dính bẫy" tội phạm.
