Đại hội Thể thao châu Á - ASIAD là sân chơi dành cho các đội tuyển U23 với quy định được bổ sung tối đa 3 cầu thủ trên tuổi, nơi các đội tuyển trẻ tranh tài để khẳng định vị thế và tích lũy kinh nghiệm quốc tế. Việc lựa chọn đội U21, với các cầu thủ sinh từ 1/1/2005 trở về sau, được Phó Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) Nguyễn Xuân Vũ lý giải là sự chuẩn bị nhân sự cho hai mục tiêu lớn là SEA Games 34 tại Malaysia năm 2027 và quan trọng hơn là vòng loại Olympic 2028.
Không chỉ vậy, VFF đã chủ động “xin phép Cục Thể dục thể thao chấp nhận không đặt mục tiêu thành tích tại đấu trường ASIAD để bồi dưỡng cho cầu thủ trẻ”. Sự thẳng thắn này cho thấy một định hướng rõ ràng, chấp nhận hy sinh thành tích trước mắt ở một giải đấu mà bóng đá Việt Nam khó lòng cạnh tranh khi mà thành tích cao nhất là hạng 4 năm 2018 dưới thời HLV Park Hang-seo, để đổi lấy sự trưởng thành cho lực lượng kế cận.
Cách tiếp cận này của VFF không phải là điều mới mẻ hay phiêu lưu. Trái lại, nó đã được minh chứng bởi chính các cường quốc bóng đá châu Á. Ông Nguyễn Xuân Vũ chỉ ra rằng: “Hầu như các quốc gia như Nhật Bản hay Hàn Quốc cũng cử đội U20 nhằm chuẩn bị cho sân chơi lớn hơn như Olympic”. Điển hình, tại ASIAD 2018, Nhật Bản sử dụng đội hình U21 và đã giành Huy chương Bạc. Lứa cầu thủ đó sau này chính là nòng cốt giúp Nhật Bản tỏa sáng tại Olympic Tokyo 2020 và World Cup 2022. Và lần này, đội chủ nhà Nhật Bản cũng đã xác nhận sẽ chỉ cử U21 đến với ASIAD 20. Việt Nam cũng từng áp dụng cách làm tương tự tại ASIAD 2022 (tổ chức năm 2023) với đội hình nòng cốt là U20.
Như vậy, sẽ có 5 cầu thủ U22 Việt Nam giành HCV SEA Games 33 có cơ hội tranh tài tại ASIAD 20 là thủ môn Cao Văn Bình, Nguyễn Tân (2005), tiền vệ Lê Văn Thuận, Nguyễn Công Phương (2006) và tiền đạo Nguyễn Lê Phát (2007). Trước đó năm 2025, một loạt cầu thủ trẻ có tiềm năng khác như Đinh Quang Kiệt, Lê Đình Long Vũ, Nguyễn Đăng Dương, Trần Thành Trung, Nguyễn Mạnh Hưng, Nguyễn Bảo Long... cũng được HLV Kim Sang-sik triệu tập vào đội tuyển U23 Việt Nam để sàng lọc, thử nghiệm.
Tất cả đều nằm trong một lộ trình dài hạn và đầy tham vọng của bóng đá Việt Nam khi mà Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn từng khẳng định mục tiêu tạo ra lực lượng kế cận chất lượng hướng đến World Cup 2030 và 2034. Và để chạm tới World Cup, Olympic 2028 là một cột mốc trung gian quan trọng, dù con đường đó chông gai hơn trước.
Có thể thấy, việc tập trung cho U21 hôm nay chính là đặt nền móng cho đội U23 tham dự vòng chung kết U23 châu Á 2028 - giải đấu cũng đồng thời là vòng loại Olympic. Khi đó, những cầu thủ này đã có kinh nghiệm thi đấu quốc tế, từ đó tăng cơ hội cạnh tranh cho tấm vé đến Los Angeles.
Song, quyết định này cũng đi kèm với không ít rủi ro. Chắc chắn tuyển U21 sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi khoảng cách về thể lực, kinh nghiệm và bản lĩnh với các đội bóng châu Á là rất lớn. Nguy cơ thua đậm và tạo áp lực tâm lý tiêu cực lên thế hệ trẻ là điều không thể xem nhẹ. Nếu kết quả quá tệ, thay vì tạo động lực, ASIAD có thể trở thành cú sốc ảnh hưởng đến sự phát triển của các cầu thủ.
Bên cạnh đó, việc “ươm mầm” sẽ chỉ thật sự hiệu quả nếu đi kèm với một kế hoạch đầu tư bài bản và liên tục. Đưa các cầu thủ trẻ ra “biển lớn” rồi bỏ mặc là vô ích. Họ cần được tăng cường thi đấu quốc tế, có cơ hội thi đấu nhiều ở V.League và được chăm sóc chuyên nghiệp toàn diện từ thể lực, dinh dưỡng đến tâm lý. Thành công của “nước cờ” này phụ thuộc vào sự kiên định trong lộ trình, sự đồng hành của người hâm mộ và một kế hoạch hành động chi tiết, khoa học. Và ASIAD 20 sẽ là liều thuốc thử đầu tiên cho tham vọng dài hạn của bóng đá Việt Nam.
