Ðá bóng, thiền, thở và ngủ

Trong bóng đá hiện đại, một chi tiết nhỏ cũng có thể làm thay đổi cả một hệ thống, ảnh hưởng đến cả một quá trình xây dựng đội bóng. Có thể, câu chuyện dưới đây là một ngoại lệ đặc biệt, nhưng ít nhất nó cũng cho thấy, bóng đá đỉnh cao ngày càng chi tiết, cẩn trọng. Thậm chí, càng tiểu tiết, càng kỹ sẽ càng đạt hiệu quả cao.

Erling Haaland thường xuyên tập luyện trong phòng thiếu ôxy. Ảnh | Latestly
Erling Haaland thường xuyên tập luyện trong phòng thiếu ôxy. Ảnh | Latestly

1. World Cup 2026 đã cận kề, những công tác chuẩn bị cuối cùng đã được các đội tuyển quốc gia tham dự lên kế hoạch sẵn sàng. Tuy nhiên, việc chuẩn bị không chỉ nằm ở kế hoạch chung của cả đội, mà được “hướng dẫn chi tiết” đến từng cá nhân. Huấn luyện viên Thomas Tuchel của đội tuyển Anh đã yêu cầu các cầu thủ lắp phòng xông hơi và phòng điều hòa áp suất cao tại nhà. Mục đích là để làm quen dần với và thích nghi với cái nóng và điều kiện thiếu ôxy có thể xảy ra khi thi đấu tại Mỹ, Canada, Mexico. Đặc biệt, điều này khó tránh khỏi nếu các trận đấu diễn ra vào xế trưa, đầu giờ chiều. Phòng xông hơi này còn giúp cầu thủ đẩy nhanh quá trình hồi phục, được yêu cầu sử dụng ngay sau các trận đấu ở cấp câu lạc bộ. Thậm chí, các cầu thủ còn được hướng dẫn có thể tập luyện trong các khu lều có lắp lò sưởi mô phỏng nhiệt độ thực tế khi giải đấu diễn ra. Với sự hỗ trợ của các câu lạc bộ, Liên đoàn Bóng đá Anh là đơn vị điều phối, cung cấp, lắp đặt các thiết bị công nghệ cần thiết để tối đa hóa hiệu suất. Tuy nhiên, các cầu thủ phải tự chi trả chi phí. Dĩ nhiên, với mức thu nhập siêu khủng thì với họ số tiền không phải là vấn đề. Thí dụ như Erling Haaland, hiện nay anh này thường xuyên tập luyện trong phòng thiếu ôxy, mô phỏng hoạt động ở độ cao tương đương 3.500m so với mực nước biển.

Điều này cho thấy, việc chuẩn bị cho một giải đấu với một đội bóng đã chi tiết đến từng cầu thủ và họ cũng buộc phải thích nghi, phải đầu tư và tuân thủ để đạt được yêu cầu trong mọi hoàn cảnh thi đấu.

voi-lewandowski-viec-ngu-la-yeu-to-quan-trong-de-duy-tri-phong-do-anh-getty-4413.jpg
Với Lewandowski, việc ngủ là yếu tố quan trọng để duy trì phong độ. Ảnh | Getty

2. Những cuộc cách mạng trong bóng đá đôi khi được tạo nên bởi các chi tiết rất nhỏ như vậy. Nếu như vài chục năm trước, mỗi cầu thủ sẽ chỉ quan tâm việc ăn uống, sinh hoạt sao cho lành mạnh, mà bỏ qua điều tưởng như bình thường là giấc ngủ. Ai cũng nghĩ rằng, chỉ cần ngủ đúng giờ, đủ giấc, ngủ ngon là được. Nhưng thực tế không hẳn là vậy. Tiền đạo Robert Lewandowski thời đỉnh cao ở Bayern Munich đã tiết lộ rằng, việc ngủ là yếu tố quan trọng bậc nhất trong sinh hoạt cá nhân. Vợ của Lewandowski vốn là vận động viên karate, nhưng đã đi học khoa học thể thao để quản lý mọi thứ cho chồng mình, trong đó việc ngủ diễn ra rất... phức tạp. Nhiệt độ phòng ngủ ổn định mức 26,5 độ, nhiệt độ đèn ngủ và màu sắc cũng phải được tính toán kỹ lưỡng. Và quan trọng hơn nữa là trong phòng ngủ tuyệt đối không có đồ điện tạo ra sóng điện từ, không có sóng wifi, không điện thoại, không ti-vi.

Điều này gây ra sự ngạc nhiên, nhưng nó góp phần lớn giúp Lewandowski duy trì sự ổn định phong độ và nền tảng thể lực, sự tập trung tối đa khi thi đấu. Và “cái việc ngủ” cũng đã từng là yếu tố tạo ra sự khác biệt ở Chelsea dưới thời ông chủ Roman Abramovich. Đến tận bây giờ, khi câu chuyện cá nhân hóa chi tiết thói quen tập luyện, khoa học giấc ngủ mới được tiết lộ và chứng tỏ tầm ảnh hưởng quyết định đến câu lạc bộ này.

anh-thequint.jpg
Trong thời gian ở Chelsea, chuyên gia sức khỏe Vinay Menon (phải) đã tạo ra sự thay đổi lớn cho các cầu thủ. Ảnh | Thequint

Chelsea là đội bóng có truyền thống tại Anh, nhưng cứ ra đấu trường châu Âu là gặp khó khăn. Và rồi chỉ vài năm sau họ đã thay đổi vị thế, trở thành ông lớn châu Âu, không chỉ ở ngân sách, đầu tư, ý tưởng mà còn là may mắn. May mắn là việc tìm được một người phù hợp, hoàn thiện sự cân bằng thể chất cho cầu thủ. Đó là chuyên gia về giấc ngủ - ông Vinay Menon. Trong giai đoạn từ 2009 đến 2022, Menon đã tạo ra một sự thay đổi lớn, âm thầm, không ồn ào, chỉ là câu chuyện trong phòng ngủ, nhưng lại tạo ra cuộc đột phá.

Cuộc gặp giữa Abramovich và Menon diễn ra ngẫu nhiên khi họ cùng có chuyến công tác làm việc tại Dubai. Menon được giới thiệu với gia đình ông chủ tịch người Nga. Sau một cuộc trò chuyện, Abramovich đã mời Menon đến London tham gia một số buổi huấn luyện riêng. Dù chỉ một thời gian ngắn phổ biến về chuyện ngủ, nhưng hiệu quả tức thì, Abramovich ký hợp đồng chính thức đưa Menon vào ban huấn luyện Chelsea, giao cho ông một vai trò chưa từng có.

Menon xuất thân ở Kerala (Ấn Độ) và phương pháp huấn luyện, nền tảng chăm sóc sức khỏe của ông được lấy cảm hứng từ Yoga truyền thống Ấn Độ. Thậm chí, sau khi nhận chức, Menon còn thừa nhận là ông chưa từng xem trận bóng đá nào. Bất chấp sự hồ nghi ban đầu, Menon thu hút được sự tin tưởng từ Didier Drogba, người đầu tiên ủng hộ phương pháp Yoga và cách ngủ của Menon. Sau đó là những F.Lampard, J.Terry, Joe Cole, J.Mata, Azpilicueta... Tất cả đều hợp tác với Menon, và thừa nhận những tác động tích cực mang tính quyết định đến sự nghiệp của mình.

Các kỹ thuật của Menon dựa trên thiền định, thư giãn, đặc biệt là cải thiện chất lượng giấc ngủ. Những yếu tố đã đã thay đổi lại định nghĩa về khái niệm phục hồi trong thể thao đỉnh cao, so với trước đây chỉ là xoa bóp, giãn cơ. Và đó là lý do khiến một giai đoạn dài, nhưng Terry, Lampard... thi đấu triền miên mấy năm trời không chấn thương và được mệnh danh là “Người không phổi”. Menon đưa việc phục hồi thể trạng từ thể lực thuần túy sang khía cạnh tinh thần và thần kinh, nâng tầm giấc ngủ với sự phục hồi thể chất, trạng thái, khả năng tập trung và đưa ra quyết định tức thì. Và trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, sự khác biệt giữa thắng và thua là rất nhỏ, đôi khi chỉ những chi tiết như chất lượng giấc ngủ cũng tạo ra đột phá.

hlv-thomas-tuchel-co-nhieu-sang-kien-la-de-thich-ung-voi-thoi-tiet-nong-tai-world-cup-2026-anh-getty.jpg
HLV Thomas Tuchel có nhiều sáng kiến lạ để thích ứng với thời tiết nóng tại World Cup 2026. Ảnh | Getty

3. Trong 13 năm gắn bó với Chelsea, Menon đã làm việc với các huấn luyện viên nổi tiếng nhất thế giới, bao gồm Carlo Ancelotti, Jose Mourinho, Antonio Conte và Thomas Tuchel, góp phần tạo nên chuỗi chiến thắng có ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử câu lạc bộ, cũng như bóng đá Anh và châu Âu. Công việc của ông kết thúc vào năm 2022, sau khi Chelsea đổi chủ, khi Abramovich phải bán câu lạc bộ, rồi Todd Boehly lên nắm quyền. Chuyên gia người Ấn Độ này tiếp tục sự nghiệp quốc tế của mình, gia nhập đội tuyển quốc gia Bỉ của Roberto Martínez tại World Cup 2022. Mặc dù đã ra đi, nhưng di sản của Menon vẫn hiện hữu, không chỉ ở Chelsea mà còn trong toàn bộ bóng đá hiện đại, nơi ngày càng nhiều câu lạc bộ tích hợp các chuyên gia về sức khỏe thể thao.