Các địa phương chạy đua tăng nguồn cung
Bộ Xây dựng xác định, 2026 là năm bản lề trong lộ trình hoàn thành mục tiêu phát triển nhà ở xã hội. Tại hai đô thị lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, quỹ đất dành cho nhà ở xã hội đang được rà soát, bổ sung thông qua các khu đô thị mới, tái thiết chung cư cũ và việc thực hiện nghĩa vụ trích quỹ đất từ các dự án nhà ở thương mại.
Năm 2026, Hà Nội được giao hoàn thành 5.420 căn nhà ở xã hội, tăng khoảng 16% so năm trước. Dù chỉ tiêu cao, nhưng được đánh giá là khả thi khi nhiều dự án đã sẵn sàng triển khai và dự kiến tiếp nhận hồ sơ ngay trong năm, như nhà ở xã hội Vĩnh Hưng (phường Vĩnh Hưng), X2 Lĩnh Nam (phường Lĩnh Nam), Minh Đức (xã Mê Linh), HUD Newlife (xã Sơn Đồng)…
Giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành 120.000 căn, với khung tiến độ khoảng ba năm đối với các khu đất đã giải phóng mặt bằng và bốn năm với các khu đất chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng. Thành phố cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành và chính quyền cơ sở trong việc rà soát quỹ đất, công khai thông tin dự án và phối hợp thu hút nhà đầu tư.
Tương tự, theo Quyết định số 338/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân Khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030”, đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh được giao chỉ tiêu phát triển 199.400 căn nhà ở xã hội. Trước mắt, Thành phố dự kiến mở bán hơn 17.000 căn, đồng thời đẩy nhanh các thủ tục để khởi công 47 dự án với quy mô khoảng 34.000 căn ngay trong quý I/2026. Song song đó, Sở Xây dựng Thành phố vừa công bố tám khu đất do Nhà nước quản lý, có tổng diện tích 9,48ha, dự kiến xây dựng 6.157 căn nhà ở xã hội, nhằm kêu gọi các nhà đầu tư tham gia triển khai dự án.
Việc Thành phố Hồ Chí Minh chủ động phân bổ quỹ đất nhà ở xã hội mở ra triển vọng sẽ từng bước tháo gỡ bài toán an sinh đô thị đã kéo dài nhiều năm. Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh cho biết: Thành phố đang vận dụng linh hoạt các cơ chế theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 để rút ngắn đáng kể thủ tục đầu tư, đồng thời đặc biệt chú trọng phát triển nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp và minh bạch hóa thông tin dự án.
Hiện nhiều địa phương khác cũng quyết tâm hoàn thành vượt chỉ tiêu Chính phủ giao, tạo kỳ vọng nguồn cung nhà ở xã hội năm 2026 có thể tăng gấp rưỡi so giai đoạn 2023-2024. Tại Hải Phòng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân cho biết, giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến triển khai 25 dự án nhà ở xã hội mới với khoảng 28.200 căn, vượt 11% chỉ tiêu Chính phủ giao.
Giao quyền tự chủ và chỉ tiêu cụ thể
Dù đã có những chuyển biến tích cực, nhưng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng, quỹ đất vẫn là “nút thắt” lớn nhất trong phát triển nhà ở xã hội tại nhiều địa phương. Không ít nơi bố trí quỹ đất theo hướng đủ về số lượng nhưng thiếu về chất lượng, chủ yếu nằm xa trung tâm, hạ tầng thiếu đồng bộ, làm giảm sức hấp dẫn của dự án và khả năng tiếp cận của người dân.
Nhằm tháo gỡ căn cơ vướng mắc này, ngày 12/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 7/NQ-CP, giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho từng địa phương giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết yêu cầu các địa phương lập và phê duyệt danh mục cụ thể các khu đất phát triển nhà ở xã hội, đưa chỉ tiêu này vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời bố trí đủ quỹ đất tại các vị trí thuận lợi, có hạ tầng đồng bộ. Đây được xác định là điều kiện then chốt để đẩy nhanh tiến độ dự án, hiện thực hóa mục tiêu an cư cho người thu nhập thấp trong nhiệm kỳ tới.
Theo KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, phát triển nhà ở xã hội hiện nay đã chuyển từ tư duy “bổ sung quỹ đất” sang bảo đảm sự bình đẳng trong không gian đô thị, khu ven đô và cả khu vực nông thôn có nhu cầu lớn. Nhà ở xã hội không còn bị giới hạn trong mô hình, mà được khuyến khích phát triển đa dạng, từ thấp tầng đến cao tầng, với chất lượng tiệm cận nhà ở thương mại. Chính sách về đối tượng thụ hưởng, quyền mua bán, cho thuê và quản lý đã được thiết kế chặt chẽ nhằm ngăn ngừa tình trạng trục lợi. Đặc biệt, việc ứng dụng các công nghệ xây dựng mới hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu đã biến nhà ở xã hội thật sự trở thành cấu phần quan trọng của an sinh và phát triển đô thị dài hạn ■
Thời gian tới Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực nhà ở xã hội. Các địa phương phải thực hiện nghiêm quy định dành 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị cho nhà ở xã hội; rút ngắn thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận đất đai và nguồn vốn ưu đãi”.
Bộ trưởng Xây dựng TRẦN HỒNG MINH
