Khởi nguồn của con sóng vàng này chính là sự kiện cử tri Anh chọn rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) - hay còn gọi là Brexit - đẩy giá vàng thế giới tăng mạnh. Lâu nay, thị trường vàng trong nước-thế giới từ lâu không liên thông do Ngân hàng Nhà nước siết chặt quản lý, không cấp phép xuất, nhập khẩu vàng vật chất. Những biện pháp đưa thị trường vàng vào khuôn khổ thời gian qua đã giữ giá vàng trong nước thường tăng-giảm chậm hơn giá thế giới. Tuy nhiên, với nhu cầu vàng tăng mạnh những ngày này, giá vàng trong nước cũng “nhảy” nhanh hơn cả giá vàng thế giới. Chưa đầy một tháng, giá vàng trong nước tăng một bước tới hơn 8%. Sự nổi lên của giá vàng có thể tạo nên tác động mà nhà quản lý không hề mong muốn khi mà những nỗ lực theo đuổi mục tiêu giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Vậy nên, nỗi lo vàng nổi sóng lớn dễ tác động kép đến thanh khoản hệ thống và sự ổn định của tỷ giá là cần được xem xét cẩn trọng.
Tuy nhiên, có thể thấy có sự khác biệt lớn giữa mức độ nghiêm trọng của sóng trong quá khứ và hiện nay. Nếu là trước kia, sóng vàng thường bị khuếch đại ảnh hưởng bằng đòn bẩy tín dụng. Người ta sẵn sàng dùng đòn bẩy cả cung lẫn cầu, từ vay mượn vàng của ngân hàng để bán khống, vay vốn ngân hàng để đầu cơ. Khi đó, biến động giá càng mạnh, vòng xoáy rủi ro càng lớn. Thêm vào đó, hoạt động kinh doanh vàng, đầu tư vàng qua tài khoản, qua sàn vàng... càng tạo thêm áp lực cho sóng.
Còn nay, bộ khuếch đại là đòn bẩy tín dụng, huy động và vay mượn vốn vàng giữa ngân hàng với các tổ chức, cá nhân đã không còn. Sàn vàng và đầu tư vàng tài khoản đã bị xóa bỏ. Về lý thuyết của cơ chế và chính sách, nguồn lực tham gia đẩy cao những con sóng vàng hiện nay đã bị cắt đi một cấu phần quan trọng so với trước. Dòng vốn theo đuổi con sóng vàng hiện nay sẽ tự thân hơn trước, nên sóng vàng cũng bớt dữ dằn hơn.
Dẫu vậy, khi một bộ phận vốn trong dân cư lựa chọn vàng, Ngân hàng Nhà nước sẽ phải cân nhắc việc sống chung với thực tế dòng tiền gửi vào hệ thống có thể bị chia sẻ, thanh khoản và mục tiêu giảm lãi suất cho vay có thể thêm thử thách. Như vậy, cơ quan này phải có được những điều chỉnh chính sách linh hoạt để bảo đảm mục tiêu lớn hơn của cả nền kinh tế. Trong khi đó, dòng vốn dân cư đang chạy theo con sóng vàng hiện nay, cũng sẽ có không ít người phải tỉnh lại để nhớ lại rằng, mua trong lúc giá đang dâng cao đi kèm với rủi ro lớn đến thế nào. Cơn say sóng cũng cần phải có thuốc đặc trị!
