Mát tay khởi nghiệp
Yu-ri Min-nhe-rơ chào đời ngày 11-11-1961, là con của một nhà kinh tế học và người vợ làm ở phòng thí nghiệm vệ sinh dịch tễ tại Mát-xcơ-va. Nhờ tư chất thông minh, nhận bằng kỹ sư vật lý lý thuyết của trường đại học danh giá nhất ở Nga (MGU) khi 24 tuổi, qua dăm năm làm nhiều việc, kể cả buôn bán máy tính, thấy thất vọng ở tư cách nhà vật lý, ông bèn sang Mỹ theo học một trường kinh doanh rồi đầu quân vào Ngân hàng Thế giới, làm chuyên gia về phát triển kinh tế tư nhân (1992-1995).
Yu-ri Min-nhe-rơ là người rất “chịu khó” thành lập và đứng đầu doanh nghiệp: Tổng giám đốc hãng đầu tư “Alliance-Menatep” (1995), Phó chủ tịch phụ trách đầu tư của ngân hàng “Menatep” (1997), trở lại làm Tổng giám đốc “Alliance-Menatep” (1998), đồng thời làm Tổng giám đốc quỹ “New Trinity Investments”, được tín nhiệm về tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm trong giới tài chính. Nhờ nghiên cứu sâu thị trường và xu hướng phát triển của nó, ông lần lượt mở những hãng in-tơ-nét. Cùng một người bạn, mỗi người góp 750.000 USD để phía Mỹ rót 4,5 triệu USD, ông mở mạng và làm Chủ tịch “netBridge” (2000), mạng này chỉ một năm sau đã dẫn đầu thị trường Nga. Ông “cấy” những mô hình khác nhau của Mỹ vào “đất” Nga, tạo nên hàng loạt cổng thông tin: cung cấp danh bạ các trang mạng (“List.ru”), bưu chính (“Port.ru”), đấu giá (“Molotok.ru”), bán hàng trực tuyến (“24x7”), tải nhạc miễn phí (“Boom.ru”). Đến 2-2-2001, ông cho “Port.ru” giữ nguyên tư cách pháp nhân, hợp nhất với “netBridge” thành tập đoàn chung “Mail.ru” và tự làm Tổng giám đốc. Ông hoàn toàn kiểm soát Quỹ DST đầu tư trực tiếp cho các công nghệ số rồi sở hữu luôn quỹ này (2007). Giữa năm 2010, Quỹ DST đã hoàn toàn kiểm soát mạng xã hội “Bạn cùng lớp” và nắm giữ 99,9% cổ phần ở “Mail.ru”. Khi cần tách bạch hai mảng kinh doanh, ông làm Tổng giám đốc “DST Global” - đầu tư ra nước ngoài và Chủ tịch Hội đồng giám đốc “Mail.ru Group”.
Năm 2011, ông phối hợp với hãng đầu tư “SV Angel” lập Quỹ “Start” (2011) để rót vào “thung lũng Xi-li-côn” ở Mỹ, rồi cùng tỷ phú U-xma-nôp lập Quỹ đầu tư “DST Global-2” cỡ vài trăm triệu USD nên đã bán gói cổ phần của mình ở “Mail.ru Group”, khoảng 60,7 triệu USD. Ở Trung Quốc, ông đầu tư vào mạng bán hàng trực tuyến “360buy.com” và lập Quỹ đầu tư “DST China” nhằm vào những đơn vị khởi nghiệp. Trên thị trường, ông được công nhận “thuộc số nhà đầu tư lâu năm nhất, căn cơ nhất, tích cực nhất và thành công nhất trong in-tơ-nét, một doanh nhân uy tín, thực giúp gây dựng những hãng khởi nghiệp”, như gói đầu tư 150.000 USD cho từng thành viên - gồm trên 100 doanh nghiệp công nghệ thông tin vừa và nhỏ.
Ngoài lĩnh vực truyền thông, có chân trong ban lãnh đạo kênh 6 truyền hình toàn quốc, ông còn cầm nắm những ngành nghề khác: làm Tổng giám đốc, Chủ tịch Quản trị của tập đoàn dầu khí đang sở hữu các tổ hợp: chế xuất hóa dầu “LUKOYL-Neftekhim”, năng lượng nguyên tử dân dụng (1-2003)... Ông có viết một cuốn sách kể chuyện mời thầu công khai hãng sản xuất máy bay “Tháng Mười đỏ” có từ năm 1891, bán sản phẩm ra 80 nước khác.
Ông làm việc thận trọng: nghiên cứu một doanh nghiệp ít nhất một năm, thu thập 10-20 yếu tố để cân nhắc trước khi duyệt đầu tư. Cách làm đó, ông coi có một phần là khoa học, phần là nghệ thuật. Làm ăn tấn tới như thế, nên ông được mời vào Ủy ban Cải cách do Tổng thống Đ. Mét-vê-đép lập ra (2009-2012).
Không ai biết chính xác trị giá cổ phần của ông và quỹ do ông nắm. Đến mùa thu 2011, áng chừng mỗi năm ông được hưởng 2% từ một tỷ USD tư bản của quỹ đầu tư, cùng khoảng 20% do giá trị các cổ phần của mình tăng trưởng.
Năm 2011, ông được tạp chí GQ trao tặng Giải thưởng chính và danh hiệu “Nhân vật của năm”.
Ngày 14-3-2012, Yu-ri Min-nhe-rơ tuyên bố thôi làm Chủ tịch Hội đồng Giám đốc “Mail.ru Group”.
Lương duyên khoa học
Nô-ben treo giải có giá trên dưới một triệu USD cho thành tựu trong một số môn khoa học tự nhiên, hòa bình, văn chương, riêng Yu-ri Min-nhe-rơ muốn nâng giá trị chất xám lên một thang bậc mới. Ngày 31-7-2012, ông treo giải thưởng hằng năm 3 triệu USD cho từng nghiên cứu xuất sắc trong lĩnh vực vật lý cơ bản. Thông qua đề cử của những chuyên gia uy tín, ông đích thân chọn chấm và trao giải ngay, đầu tiên cho chín nhà vật lý của Âu Mỹ, về những công trình của không phải vài chục năm trước, mà trong thời gian gần đấy. Đồng thời, ông cũng treo giải 100.000 USD cho từng nhà vật lý trẻ.
Năm 2013, ông đồng sáng lập hai giải thưởng “Đột phá trong lĩnh vực y học” và “Đột phá trong lĩnh vực toán học”, phần thưởng cho mỗi người cũng là ba triệu USD.
Thấy những câu hỏi về sự sống trong hệ mặt trời còn bỏ ngỏ vì công nghệ khám phá vũ trụ hiện quá bất tiện và “thô sơ”, tháng 7-2015, ông nhận tài trợ cho dự án “Breakthrough Initiatives”, triển khai ngay từ đầu năm 2016, nhằm tìm kiếm tín hiệu từ những nền văn minh ngoài trái đất. Ban đầu, ông rót vào đó 100 triệu USD, lôi kéo theo nhiều tỷ phú khác, kể cả chủ mạng xã hội Facebook, nên ngân quỹ của dự án đủ dùng trong vòng 10 năm, để thuê hai kính viễn vọng vô tuyến “Green Bank” (Mỹ) và “Parkes Observatory” (Ô-xtrây-li-a) mỗi năm hàng nghìn giờ (mà trước đó hai kính này chỉ dành 24-36 giờ) cho việc tìm nền văn minh ngoài trái đất; nghiên cứu phát triển tiếp quản công nghệ và thuê nhà thiên văn học xử lý các dữ liệu thu được.
Ngày 12-4-2016, ông cùng với nhà bác học Xti-vân Hao-king (Stephen Hawking) giới thiệu phi thuyền “StarChip”, bay bằng “buồm mặt trời”, với kích thước siêu bé, chỉ ngang tầm một bộ chip vi xử lý, có thể đạt 0,25 vận tốc ánh sáng và thực hiện hành trình khoảng 40 nghìn tỷ dặm đến hệ mặt trời hàng xóm của chúng ta. Sao Hỏa gần trái đất hơn cả, nhưng tàu vũ trụ hiện phải mất đến 131 ngày để bay tới. Nếu sử dụng “StarChip”, sáng phóng đi, tối đã nhận được ảnh chụp và cả thông tin phân tích mẫu vật nữa. Ông lên kế hoạch phóng vài nghìn phi thuyền như thế lên những khu vực khác nhau trong không gian, trước mắt là chòm sao “Alpha Centauri” cách trái đất gần 20 năm ánh sáng.
Tháng 4-2016, Yu-ri Min-nhe-rơ được tạp chí Time đưa vào danh sách “Người có ảnh hưởng nhất thế giới”. Sự kiện này được Xti-vân Hao-king bình luận: “Đây quả là người có chất tiên tri, nhìn thấy thành công của loài người phụ thuộc vào việc làm thỏa mãn nỗi khát khao tri thức”.
Y-u-ri Mi-nhe-rơ cùng nhà bác học Xti-vân Hau-kinh giới thiệu siêu phi thuyền.
