Ðừng sợ "non", không ngại "trẻ"
Nguyễn Thái Uyên Nhi - học sinh lớp 11 Trường THPT Phạm Hồng Thái, đã có kinh nghiệm hai năm trong lĩnh vực hoạt động xã hội. Dù mới 16 tuổi, Nhi đã là Phó Trưởng ban tổ chức, Trưởng ban Truyền thông của Dự án Libreria mùa thứ 4 mang tên Diều sáo. Với mùa thứ hai đồng hành cùng Dự án, từ thành viên tích cực, Nhi bây giờ đã trở thành một trong những lãnh đạo không thể thiếu của dự án cộng đồng được thành lập năm 2020, với mục tiêu lan tỏa, nâng cao văn hóa đọc và thu hẹp khoảng cách giáo dục.
Tất cả mọi hoạt động của Dự án đều do các thành viên là học sinh THPT tự lên ý tưởng, tìm tòi và phát triển nên khó khăn và thách thức là điều khó tránh khỏi. Diều sáo lần này có hai hoạt động chính: vận động, quyên góp sách cho học sinh vùng cao và tuyên truyền, bổ túc các lớp kỹ năng sống cho học sinh THCS ở các trường địa phương. Hoạt động quyên góp sách dễ dàng nhận được sự ủng hộ rất lớn của mọi người. Điều khó khăn thật sự nằm ở hoạt động thứ hai, phải tìm được cơ sở trường THCS đồng ý tiếp nhận Dự án.
Băn khoăn đầu tiên của Ban giám hiệu các trường THCS khi tiếp xúc với Dự án chính là nỗi e ngại các bạn còn quá trẻ, còn "non" về kiến thức và kinh nghiệm. Thêm nữa, giáo án cho các lớp kỹ năng sống của Libreria đều do nhóm tự triển khai, chưa có đội ngũ chuyên gia kiểm duyệt.
Nhi kể: "Chúng em đã lên danh sách và liên hệ với gần 200 trường học, nhưng chỉ có một trường đồng ý, sau khi đã xem xét rất kỹ quá trình hình thành và phát triển của Dự án! Đó vẫn là một thành công truyền cảm hứng cho cả nhóm. Bởi, với mùa ba, Dự án còn không thể đến được bất kỳ trường học nào, mà phải triển khai tại Làng trẻ em. Tuy vẫn là hoạt động có ý nghĩa nhưng thực tế vẫn chưa trúng với định hướng ban đầu!".
Bên cạnh đó, làm sao để giữ chân được các thành viên của Dự án cũng là thử thách. Thế hệ sáng lập Libreria đã chia tay Dự án, giờ vận hành là những thành viên mới, lớp nọ nối tiếp lớp kia. Ban tổ chức mùa hai là thành viên tiềm năng từ mùa một, và mùa ba là thành viên tiềm năng từ mùa hai,… Và Nhi chính là một thành viên được phát triển lên như vậy. Điều này khiến Dự án có thể phải dừng lại bất cứ lúc nào nếu như không có đội ngũ tiếp nối. Sau Diều sáo, Nhi chưa chắc sẽ tiếp tục đồng hành cùng Libreria do vướng kế hoạch du học. Bởi vậy, ngay từ bây giờ, Nhi đã xem xét việc xác định gương mặt kế cận để duy trì dự án và Trần Khánh An - thành viên Ban truyền thông đã "lọt tầm ngắm".
Khoảng trống về đào tạo
Hiện nay các khóa học hay lớp học hướng đến mục tiêu xây dựng kỹ năng triển khai, khởi xướng các dự án cộng đồng cho thanh, thiếu niên vẫn chưa có nhiều. Gần nhất, năm 2018, khóa học mang tên Cho đi và Trưởng thành, dành cho người trẻ trong độ tuổi 16-20, được khởi xướng bởi tổ chức phi lợi nhuận đồng hành CHUM, hỗ trợ thanh niên hoàn thiện và phát triển bản thân. Khóa học này bao gồm các nội dung chính: nhận diện sự kết nối của bản thân với các vấn đề xã hội; tìm hiểu sự kết nối của bản thân với môi trường chung quanh; nhận biết sự đa dạng và bất bình đẳng trong xã hội; lắng nghe từ những người cho đi truyền cảm hứng về cách họ đã tạo nên sự khác biệt và tác động như thế nào; tìm hiểu những vấn đề xã hội mình quan tâm và cách hiện thực hóa với sự hỗ trợ từ những người hướng dẫn và các nguồn lực được kết nối.
Những chương trình như vậy còn hiếm. Hình thức chủ yếu được triển khai hiện nay là các cuộc thi phát động sáng kiến, trong quá trình tham gia các đội, nhóm sẽ được tập huấn thêm để hoàn thiện dự án.
Trong khi đó, nhiều nghiên cứu xã hội gần đây đã chỉ ra và nhấn mạnh nhóm thanh niên chưa tham gia lực lượng lao động, là nhóm tuổi rất nhiệt tình tham gia các hoạt động thiện nguyện. Ngoài mục tiêu giúp đỡ cộng đồng, những trải nghiệm thực tế này cũng giúp các bạn trẻ mở rộng mối quan hệ xã hội, tích lũy kinh nghiệm và cải thiện kỹ năng.
Nếu được đào tạo, đồng hành, trợ lực từ gia đình và các tổ chức địa phương, đội ngũ trẻ em, thanh thiếu niên hoàn toàn có khả năng thực hiện một cách quy củ, bài bản hơn nữa, chung tay góp phần làm thế giới ngày một tốt đẹp hơn!
