Vào ngày cuối cùng của tháng 3 vừa qua, Thủ tướng ban hành công điện số 27/CĐ-TTg ngày 31/3/2026 về thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư. Lúc này, yêu cầu cấp bách là xây dựng được các quy định chính sách, quy chuẩn, quy hoạch phát triển hạ tầng phục vụ chỗ đỗ xe, trạm sạc, trạm đổi pin để làm căn cứ cho việc gấp rút triển khai, đáp ứng lộ trình đã đặt ra.
Giải bài toán hạ tầng
Những năm qua, tại Hà Nội, nhiều khu chung cư vẫn chưa tìm được phương án tốt để bố trí trạm sạc. Tổ hợp nhà ở HH Linh Đàm (phường Hoàng Liệt) có 12 tòa nhà với hàng vạn cư dân sinh sống, song chỉ có một tầng hầm, chưa bố trí được nơi xây dựng trạm sạc điện. Trong khi đó, Ban quản lý Tổ hợp nhà ở HH Linh Đàm đã ra thông báo dừng nhận gửi xe điện tại tầng hầm do quá tải và nguy cơ cháy nổ. Ông Nguyễn Văn Tiềm, Tổ trưởng Tổ dân phố 36,
Tổ hợp nhà ở HH Linh Đàm cho biết: “Chúng tôi đã nhiều lần họp bàn với Ban quản lý, nhưng chưa tìm ra phương án tốt nhất. Hiện khu vực có mật độ cư dân đông đúc, hạ tầng quá tải, trong khi đó, thời điểm thành phố thí điểm cấm xe máy xăng theo vùng, đang đến rất gần”.
Khu đô thị Kim Văn-Kim Lũ gần đây đã phải bố trí một bãi đất trống bên cạnh để người dân gửi và sạc xe, nhằm bảo đảm an toàn phòng, chống cháy nổ. Anh Dương Văn Khang tâm sự: “Trước đây, Ban quản lý vẫn tạo điều kiện cho cư dân gửi xe điện dưới hầm, song việc sạc điện vô cùng khó khăn. Cũng may, sau khi lắp đặt thêm hệ thống đường dây, thiết bị bảo vệ mạch điện ở bãi gửi xe điện cạnh tòa nhà, người dân bớt khó khăn trong chuyện gửi xe và sạc điện”. Cũng là người sử dụng xe điện, bà Trần Thị Ngọc Lan, Ban quản trị tòa nhà EcoLife Capitol, đường Tố Hữu tâm sự: “Chủ trương chuyển đổi xe thân thiện môi trường là xu thế tất yếu, cư dân chúng tôi ủng hộ, song, cơ quan chức năng phải giải quyết trước bài toán hạ tầng, đáp ứng tốt nhu cầu của người dân”.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, số lượng trạm sạc hạn chế, không thuận lợi, cũng đã trở thành rào cản trong bối cảnh số lượng phương tiện xe điện gia tăng nhanh. Theo Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố đã công bố hơn 200 vị trí đặt tủ đổi pin xe máy điện và cấp phép hơn 90 vị trí trên vỉa hè để lắp đặt. Cùng đó, toàn thành phố có khoảng 1.000 trạm sạc ô-tô điện, trong đó có nhiều trạm sạc nhanh.
Hình thành các quy định, quy chuẩn nghiêm ngặt
Đầu năm 2026, Bộ Xây dựng đã lấy ý kiến, hoàn thiện dự thảo sửa đổi QCVN 04:2021/BXD-Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, trong đó bổ sung yêu cầu kỹ thuật cho trạm sạc xe điện và trạm đổi pin. Bộ Xây dựng đề xuất khu vực để xe điện phải nằm trong phần diện tích dự án đã được phê duyệt. Trường hợp không thể bố trí ngoài trời hoặc trên mặt đất thì được phép đặt tại khu để xe trong nhà chung cư. Khu vực để xe phải bố trí gần lối ra vào, gần đường dốc, thuận tiện cho việc di chuyển. Nếu đặt tại tầng hầm, khu vực này phải bảo đảm điều kiện thông gió tốt, đồng thời thuận lợi cho việc tiếp cận của lực lượng chữa cháy khi có sự cố.
Theo các chuyên gia, các đô thị lớn phải mau chóng tăng số lượng trạm sạc điện để đáp ứng được nhu cầu chuyển đổi phương tiện rất lớn sắp tới. Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội có thể tận dụng các khu đất trống, các trụ sở dôi dư sau sắp xếp để xây dựng trạm sạc. Xa hơn, theo ông Nguyễn Thế Điệp, Phó Chủ tịch Thường trực câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội, việc lắp đặt trạm sạc đòi hỏi phải tính toán lại toàn bộ công suất lưới điện tòa nhà và hệ thống phòng cháy, chữa cháy chuyên biệt. “Đa số chung cư cũ và một số dự án mới bàn giao không có thiết kế sẵn cho hạ tầng xe điện. Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, cần sớm có quy định bắt buộc về tỷ lệ vị trí nơi đỗ xe có trạm sạc trong quy chuẩn xây dựng chung cư, đồng thời các chủ đầu tư cần chủ động phối hợp xây dựng hạ tầng trạm sạc”.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, kiến nghị: “Các yêu cầu về xanh hóa giao thông đã gấp lắm rồi. Vì vậy, cả công trình sắp hoàn thiện và hiện hữu đều cần có phương án phù hợp. Đặc biệt trong quy hoạch và phê duyệt thiết kế chung cư phải nghiêm khắc với việc bố trí trạm sạc”.
Một điều quan trọng, cần giải pháp khuyến khích người dân sử dụng nhiều hơn phương tiện giao thông công cộng. Việc miễn phí vé xe buýt cho toàn dân sẽ là một trong những phương án hiệu quả cần được xem xét triển khai sớm ■
Bộ Xây dựng giao Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản phối hợp các đơn vị tháo gỡ khó khăn phát triển hạ tầng trạm sạc. Theo đó, đơn vị chức năng phải làm rõ ba nhóm yêu cầu chính đối với xe điện: Khu vực đỗ xe, khu vực trạm sạc và khu vực đổi pin.
